“Ερμούπολη - Μια ιστορική εξιστόρηση”, είναι ο τίτλος της έκθεσης φωτογραφίας που εγκαινιάστηκε την Τετάρτη το απόγευμα στους χώρους του Βιομηχανικού Μουσείου, υπό την αιγίδα του Συλλόγου Φίλων, σε συνδιοργάνωση με τον Δήμο Σύρου - Ερμούπολης.
Η εικονική περιήγηση "στα σιωπηλά ερείπια και τα ίχνη που άφησε ο άνθρωπος" μέσα από τη ματιά του διακεκριμένου φωτογράφου βιομηχανικών καταλοίπων, Γιάννη Τυροβολά στον χώρο του Μουσείου, αποτελεί μία ακόμα δράση του Συλλόγου που διενεργείται στο πλαίσιο του εορτασμού των 200 χρόνων από την ονοματοδοσία της Ερμούπολης.
Την εκδήλωση πλαισίωσαν με την παρουσία τους, ο δήμαρχος Σύρου - Ερμούπολης, Αλέξης Αθανασίου, η αντιδήμαρχος Πολιτισμού, Θωμαή Μενδρινού, ο δημοτικός σύμβουλος και πρόεδρος της ΔΕΥΑΣ, Νίκος Σκευοφύλακας, ο εκδότης των “Συριανών Γραμμάτων”, Δημήτρης Βαρθαλίτης, καθώς επίσης και πολλοί άλλοι φίλοι του πολιτισμού και των τεχνών.
“Οι φωτογραφίες του αναδεικνύουν τα βιομηχανικά ερείπια και τα ανθρώπινα κατάλοιπα που άφησε πίσω της η εποχή της σιωπής”
Τα εγκαίνια της έκθεσης άνοιξε η πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων του Βιομηχανικού Μουσείου, Μαργαρίτα Καλουτά, η οποία τόνισε χαρακτηριστικά ότι “είμαστε εδώ για άλλη μία εκδήλωση του Βιομηχανικού Μουσείου. Γιορτή για την Ερμούπολη φέτος, γιορτή για το Βιομηχανικό Μουσείο. Για το Μουσείο που σφράγισε με την παρουσία του και έκλεισε μέσα του την ιστορία όλων αυτών των 200 χρόνων, τη διαφύλαξε και με κάθε ευκαιρία την αναδεικνύει”.
Αναφερόμενη, δε, στον Γιάννη Τυροβολά και στην έκθεσή του, επεσήμανε ότι “βρίσκεται εδώ μαζί μας, για να τιμήσει την πόλη μας. Οι φωτογραφίες του, που γι' αυτόν ακριβώς το λόγο στήθηκαν ανάμεσα στα μηχανήματα και στις μνήμες, μας φέρνουν έναν αναστεναγμό νοσταλγίας, πόνους, ακούσματα κοινωνικών αναταράξεων και δυσκολιών, ενός παρελθόντος που προσπαθεί να το ζωντανέψει μπροστά στα μάτια μας. Θέλει με αυτές τις εικόνες να μας κάνει να αναλογιστούμε τα χέρια που δούλεψαν, τις περασμένες χαρές και λύπες, το φευγιό των ανθρώπων και τα ίχνη τους στο σήμερα”.
Σύμφωνα με την ίδια, “η ματιά του Γιάννη Τυροβολά εστιάζει με μοναδική ευαισθησία ακριβώς εκεί: στα βιομηχανικά ερείπια και στα ανθρώπινα κατάλοιπα που άφησε πίσω της η εποχή της σιωπής. Οι εικόνες του αιχμαλωτίζουν την ποίηση της φθοράς και το φως που περνά μέσα από τη σκουριά των άλλοτε ζωντανών μηχανών, μετατρέποντας την έκθεση αυτή σε έναν αυθεντικό φόρο τιμής στη βιομηχανική αρχαιολογία. Μας καλεί να αντικρίσουμε αυτά τα απομεινάρια, όχι ως νεκρά κελύφη, αλλά ως ζωντανούς μάρτυρες μιας μεγάλης ιστορίας που αρνείται να παραδοθεί στη λήθη. Καθώς φέτος γιορτάζονται τα 200 χρόνια της ονοματοδοσίας της Ερμούπολης, αυτή η καταγραφή αποκτάει μια βαθύτερη σημασία. Μετά την ορμή της εκβιομηχάνισης και το επώδυνο πέρασμα στην αποβιομηχάνιση, η πόλη μας δεν επιλέγει την εύκολη λύση μιας ισοπεδωτικής τουριστικής αλλοίωσης, όπως συμβαίνει σε τόσα άλλα μέρη. Αντίθετα, η Σύρος εισέρχεται δυναμικά σε μια τρίτη φάση: αυτή της δημιουργικής επανάκτησης της ταυτότητάς της. Μετουσιώνει το βιομηχανικό της απόθεμα σε ένα ζωντανό πολιτιστικό οικοσύστημα και επαναπροσδιορίζεται ως μια πνευματική πρωτεύουσα που συνεχίζει να παράγει ιδέες, αισθητική και πολιτισμό”.
Ολοκληρώνοντας, η κα. Καλουτά, έκανε γνωστό ότι τη Δευτέρα 25 Μαΐου στις 7 το απόγευμα, στο κτήριο Κορνηλάκη του Βιομηχανικού Μουσείου, θα προβληθεί η ταινία μικρού μήκους του Γιάννη Τυροβολά με τον τίτλο “Dream Tree”. Τον σχολιασμό του ντοκιμαντέρ θα κάνει η ερευνήτρια του ΕΚΠΑ, ανθρωπολόγος - γλωσσολόγος δρ. Ιφιγένεια Μουλίνου.
“Τεκμήρια και εικόνες από το παρελθόν”
Για την έκθεσή του “Ερμούπολη - Μια βιομηχανική εξιστόρηση”, αναφέρθηκε ο ίδιος ο φωτογράφος, Γιάννης Τυροβολάς, ο οποίος, μεταξύ άλλων, υπογράμμισε την οικονομική ανάπτυξη της πόλης τη δεκαετία του 190ου και τις αρχές του 20ου, τονίζοντας στη συνέχεια ότι τα απομεινάρια αυτής της άνθισης απομένουν σήμερα ως λίγα μόνο κουφάρια.
“Η Ερμούπολη υπήρξε η ναυαρχίδα της οικονομικής ανάπτυξης της Ελλάδας κατά τον 19ο και στις αρχές του 20ού αιώνα, τόσο στον βιομηχανικό όσο και στον εμπορικό τομέα. Η καθοριστική και ραγδαία ανάπτυξη του Πειραιά όμως, γύρω στο 1920-1930, υποσκέλισε σταδιακά τη δυναμική της πόλης. Οι βιομηχανίες άρχισαν να κλείνουν ή να μεταφέρονται σε άλλα βιομηχανικά κέντρα, κυρίως στον Πειραιά, οδηγώντας σε αποβιομηχάνιση την Ερμούπολη. Τα τελευταία κλωστήρια έκλεισαν τη δεκαετία του 1990.
Οι δυτικές συνοικίες της Ερμούπολης είναι διάσπαρτες από πλήθος βιομηχανικών εγκαταστάσεων και άλλων ιστορικών κτιρίων, που γνώρισαν μεγάλη άνθηση την εποχή εκείνη της ακμής της. Σήμερα σώζονται τα εγκαταλελειμμένα κουφάρια τους, ξεχασμένα και στη συντριπτική τους πλειονότητα, απογυμνωμένα από τον εξοπλισμό τους, να μετρούν στον ήλιο και στον άνεμο τα χρόνια, που απομένουν μέχρι τη επερχόμενη πλήρη και οριστική κατάρρευση τους. Ωστόσο δεν είναι λίγες οι μονάδες, που στην πορεία άλλαξαν χρήση. Με τη νέα τους ιδιότητα κάποιες εξακολουθούν να λειτουργούν, ενώ άλλες έχουν πλέον σταματήσει”, σημείωσε ο κ. Τυροβολάς.
Μάλιστα, όπως είπε σε όλο αυτό, ιδιαίτερη σημασία έχουν τα σπίτια όπου έζησαν οι άνθρωποι αυτών των χρόνων, τα έπιπλα και τα προσωπικά τους αντικείμενα, όσα διασώθηκαν μέχρι τις μέρες μας.
“Ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο ξεχασμένο πάνω σε ένα ερμάρι στο Νεώριο, ένα όνομα και μια ημερομηνία χαραγμένα σε τοίχο του Λοιμοκαθαρτηρίου από κάποιον άγνωστο πολιτικό κρατούμενο της δεκαετίας του 1950... «ήμουν και εγώ εδώ... υπήρξα...». Αυτά τα παραπάνω και πολλά άλλα τεκμήρια και εικόνες από το παρελθόν, μαρτυρούν την τεχνολογική εξέλιξη, την οικονομική δραστηριότητα, αλλά και τον μόχθο, τη φαντασία, την καθημερινότητα, τις αγωνίες και τα όνειρα των ανθρώπων, επωνύμων και ανωνύμων, που συνέβαλαν στην ακμή της σημαντικής αυτής πόλης κατά τη διάρκεια της πορείας της μέσα στα 200 χρόνια που γιορτάζονται φέτος.
Μια ακόμα επίσκεψη, μια περισυλλογή, μια κατάθεση ψυχής, ένα αφιέρωμα στη συλλογική μνήμη. Ένα ακόμα αντίο, ίσως το τελευταίο, περιδιαβαίνοντας στα ίχνη των προηγούμενων γενεών με τον σεβασμό που τους οφείλουμε”, δήλωσε, κλείνοντας την αναφορά του.
Τέλος, εξέφρασε τις θερμές του ευχαριστίες, μεταξύ άλλων, στην Μαργαρίτα Καλουτά, για την αρίστη υποστήριξή της, όπως είπε, κατά τη διοργάνωση της έκθεσης στο Βιομηχανικό Μουσείο, τους συγγραφείς των κειμένων και την επεξεργασία των φωτογραφιών, όπως επίσης και τον Δήμο Σύρου - Ερμούπολης και την αντιδήμαρχο Πολιτισμού, Θωμαή Μενδρινού για την παραχώρηση του χώρου.
