Σε μια περίοδο όπου τα μικρά νησιά των Κυκλάδων βρίσκονται στο επίκεντρο έντονων πιέσεων, κυρίως λόγω της τουριστικής ανάπτυξης, ο Δήμος Νάξου και Μικρών Κυκλάδων διαμορφώνει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο παρεμβάσεων για το μέλλον τους.
Στο πλαίσιο αυτό καταγράφηκαν οι προτάσεις και οι απόψεις των αντιδημάρχων για τα Κουφονήσια, την Ηρακλειά, τη Σχοινούσα και τη Δονούσα, αποτυπώνοντας τις ανάγκες, τις ιδιαιτερότητες, αλλά και τις προτεραιότητες κάθε περιοχής, με προτεραιότητα έναν πιο στοχευμένο και ρεαλιστικό πολεοδομικό σχεδιασμό.
Στο επίκεντρο τίθεται η ανάγκη διατήρησης της ισορροπίας ανάμεσα στην οικονομική δραστηριότητα και την περιβαλλοντική και κοινωνική συνοχή, με στόχο να αποφευχθούν φαινόμενα υπερκορεσμού που ήδη έχουν εμφανιστεί σε άλλους προορισμούς των Κυκλάδων.
Δ. Λιανός: "Η ισορροπία μεταξύ προστασίας και ιδιοκτησίας είναι κρίσιμη"
Ο δήμαρχος Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, Δημήτρης Λιανός μίλησε στην "Κοινή Γνώμη" για την ανάγκη ισορροπίας ανάμεσα στην ανάπτυξη και την προστασία των μικρών νησιών, δίνοντας έμφαση στη διατήρηση της αξίας της μικρής ιδιοκτησίας.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις προκλήσεις της στέγασης και στη σημασία ενός βιώσιμου μοντέλου τουρισμού που δεν θα ξεπερνά τα όρια των νησιών.
"Η ισορροπία μεταξύ προστασίας και ιδιοκτησίας είναι κρίσιμη. Οι παρεμβάσεις δεν στοχεύουν στη μείωση της αξίας της γης, αλλά στη διατήρησή της μέσα από ένα πιο βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης. Αν επιτραπεί ανεξέλεγκτη δόμηση, το αποτέλεσμα θα είναι μακροπρόθεσμα η υποβάθμιση του τοπίου και του ίδιου του τουριστικού προϊόντος, άρα και της αξίας των ακινήτων. Ο σχεδιασμός επιχειρεί να θέσει σαφείς κανόνες ώστε να υπάρχει προβλεψιμότητα, τι μπορεί να χτιστεί, πού και με ποιους όρους. Παράλληλα, η πρόβλεψη για οικιστικές επεκτάσεις και οργανωμένες ζώνες κατοικίας λειτουργεί ως "βαλβίδα αποσυμπίεσης" για τις ανάγκες των κατοίκων, χωρίς να ανοίγει τον δρόμο στην άναρχη δόμηση", επεσήμανε αρχικά στην εφημερίδα.
Αναφορικά με το πως θα αντιμετωπιστεί το στεγαστικό πρόβλημα στα μικρά νησιά, ειδικά για νέους και εργαζόμενους, ο κ. Λιανός, τόνισε πως "το στεγαστικό αποτελεί ήδη έναν από τους βασικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα των νησιών. Η απάντηση δεν μπορεί να είναι μόνο πολεοδομική. Χρειάζεται συνδυασμός μέτρων, επέκταση οικισμών, δημιουργία νέων οικοδομήσιμων ζωνών και ταυτόχρονα πολιτικές κοινωνικής κατοικίας. Η αναφορά σε χαμηλά ενοίκια και προσέλκυση νέων κατοίκων δείχνει ότι υπάρχει κατανόηση πως χωρίς μόνιμο πληθυσμό τα νησιά χάνουν τον κοινωνικό τους ιστό. Αν δεν αντιμετωπιστεί το θέμα, ακόμη και οι καλύτερες πολεοδομικές ρυθμίσεις θα μείνουν χωρίς αντίκρισμα, καθώς τα νησιά κινδυνεύουν να λειτουργούν μόνο εποχικά".
"Αν τα όρια αγνοηθούν, η ανάπτυξη γίνεται αυτοκαταστροφική"
Τέλος και σε ερώτηση για το ποιο είναι το βασικό όριο που δεν πρέπει να ξεπεραστεί στην ανάπτυξη των μικρών νησιών, ο δήμαρχος απάντησε ότι "το όριο είναι η φέρουσα ικανότητα κάθε νησιού, δηλαδή το πόσο μπορεί να αντέξει σε πληθυσμό, υποδομές και χρήση πόρων χωρίς να αλλοιωθεί. Αυτό μεταφράζεται σε πρακτικά ζητήματα, νερό, αποχέτευση, οδικό δίκτυο, αλλά και ποιότητα ζωής. Αν αυτά τα όρια αγνοηθούν, η ανάπτυξη γίνεται αυτοκαταστροφική. Αντίθετα, αν τηρηθούν, μπορεί να δημιουργηθεί ένα πιο ποιοτικό και ανθεκτικό μοντέλο, που δεν θα εξαρτάται από τη μαζικότητα αλλά από την αξία της εμπειρίας και την προστασία του τοπίου. Εκεί ακριβώς φαίνεται και η πολιτική επιλογή: ανάπτυξη με όρους ποσότητας ή ανάπτυξη με όρους βιωσιμότητας".
Κουφονήσια: Σαφή όρια στην τουριστική επέκταση
Για τα Κουφονήσια, η βασική στόχευση είναι η προστασία της μικρής κλίμακας και της αυθεντικότητας του νησιού. Οι προτάσεις κινούνται προς τον περιορισμό της δόμησης και ιδιαίτερα των μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων, οι οποίες θεωρείται ότι αλλοιώνουν το τοπίο και τον χαρακτήρα της περιοχής.
Παράλληλα, ενισχύεται η κατεύθυνση προς ήπιες μορφές τουρισμού και μικρές επιχειρήσεις, ενώ τίθενται αυστηρότεροι όροι για την προστασία των ακτών και των ευαίσθητων φυσικών περιοχών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην ανάγκη ενίσχυσης υποδομών, ώστε το νησί να μπορεί να ανταποκριθεί στις αυξημένες πιέσεις χωρίς να υποβαθμιστεί.
Σχοινούσα: Στέγαση και οργανωμένη ανάπτυξη
Στη Σχοινούσα, το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στην έλλειψη διαθέσιμης γης για κατοικία. Η περιορισμένη δυνατότητα δόμησης εντός οικισμών οδηγεί σε εκτός σχεδίου ανάπτυξη, γεγονός που δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις.
Οι προτάσεις εστιάζουν στην επέκταση των οικισμών και στη δημιουργία νέων οργανωμένων ζωνών κατοικίας, με στόχο την κάλυψη των στεγαστικών αναγκών. Παράλληλα, αναδεικνύεται η ανάγκη για καλύτερο ρυμοτομικό σχεδιασμό, με δρόμους, κοινόχρηστους χώρους και βασικές υποδομές. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στη διατήρηση της αγροτικής ταυτότητας του νησιού, με ενίσχυση της παραγωγής και σύνδεσή της με τον τουρισμό.
Ηρακλειά: Ανάπτυξη με βάση τα όρια του νησιού
Η προσέγγιση για την Ηρακλειά βασίζεται στη λογική της φέρουσας ικανότητας. Τίθενται όρια στον πληθυσμό και στη δόμηση, ώστε να αποφευχθεί η υπερφόρτωση των υποδομών.
Προτείνονται αυστηροί κανόνες για την οικοδόμηση και περιορισμοί στις μεγάλες τουριστικές μονάδες, ενώ δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη διαχείριση των φυσικών πόρων, κυρίως του νερού. Παράλληλα, αναδεικνύεται η ανάγκη για οργανωμένη διαχείριση λυμάτων και προστασία του φυσικού τοπίου. Η συνολική κατεύθυνση είναι η ανάπτυξη με σαφή όρια, ώστε να διατηρηθεί η ισορροπία του νησιού.
Δονούσα: Παρεμβάσεις στην καθημερινότητα και στις υποδομές
Στη Δονούσα, οι προτάσεις εστιάζουν περισσότερο στην καθημερινότητα των κατοίκων και στη βελτίωση των υποδομών. Δίνεται έμφαση στη δημιουργία βασικών κοινωνικών δομών, όπως ένα πολυδύναμο ιατρείο, καθώς και στην ενίσχυση της εκπαίδευσης.
Παράλληλα, προτείνεται η προστασία της γεωργικής γης και η ενίσχυση της παραγωγής, ενώ τίθενται περιορισμοί σε δραστηριότητες που επιβαρύνουν το περιβάλλον, όπως οι ανεμογεννήτριες και οι παρεμβάσεις στις παραλίες.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και σε ζητήματα λειτουργικότητας, όπως η βελτίωση του οδικού δικτύου, η κυκλοφορία και η αναβάθμιση λιμενικών και αλιευτικών υποδομών, που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα.
Η συζήτηση πριν την απόφαση
Πριν την τελική ομόφωνη απόφαση, προηγήθηκε εκτενής διαλογική συζήτηση, στην οποία αναδείχθηκαν κρίσιμα ζητήματα για το μέλλον των νησιών.
Ο δήμαρχος υπογράμμισε την ανάγκη να προστατευτούν οι περιουσίες των μόνιμων κατοίκων, επισημαίνοντας ότι πρέπει να υπάρξει σαφές πλαίσιο για τη δόμηση. Παράλληλα, έθεσε ζητήματα όπως η ακτοπλοϊκή διασύνδεση, η κοινωνική κατοικία με προσιτά ενοίκια, η δημιουργία κοινόχρηστων χώρων και η διατήρηση του κυκλαδίτικου τοπίου, με παρεμβάσεις όπως η υπογειοποίηση καλωδίων και ο σωστός χωροταξικός σχεδιασμός.
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής της μείζονος μειοψηφίας, Λεονάρδος Χατζηανδρέου επεσήμανε ότι τα νησιά κινούνται με διαφορετικές ταχύτητες, γεγονός που μπορεί να ενισχύσει τις ανισότητες, τονίζοντας την ανάγκη για ήπιες μορφές ανάπτυξης. Την ίδια στιγμή, διατυπώθηκαν και επιφυλάξεις για τον χαρακτήρα της διαβούλευσης, με αναφορές στην προστασία της μικρής ιδιοκτησίας και στον ρόλο του υπερκείμενου σχεδιασμού.
