Μια μεγάλη εικαστική διοργάνωση φιλοξενείται αυτό το καλοκαίρι στη Νάξο, μέσα σε έναν από τους πιο ιδιαίτερους ιστορικούς χώρους του νησιού.
Η ομάδα ΑΦΗ παρουσιάζει την έκθεση "AFI collective on Naxos" στον Πύργο Μπαζαίου, σε παραγωγή του Φεστιβάλ Νάξου 2026, επιχειρώντας να δημιουργήσει μια πολυδιάστατη εμπειρία που συνδέει τη σύγχρονη τέχνη με το τοπίο, την αρχιτεκτονική και την ιστορία του χώρου.
Η έκθεση θα διαρκέσει από τις 31 Μαΐου έως τις 27 Σεπτεμβρίου 2026, ενώ τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν το Σάββατο 30 Μαΐου στον Πύργο Μπαζαίου.
Μ. Βαζαίος: "Η χειροτεχνία είναι μια εμπειρία. Αγγίζεις το υλικό, δουλεύεις πάνω του, το αισθάνεσαι"
Ο επιμελητής της έκθεσης, Μάριος Βαζαίος μίλησε στην "Κοινή Γνώμη" για τη φιλοσοφία της διοργάνωσης, τη σημασία της χειροποίητης δημιουργίας στη σύγχρονη εποχή και τον ιδιαίτερο "διάλογο" που αναπτύσσεται ανάμεσα στα έργα της ομάδας ΑΦΗ και τον ιστορικό χώρο του Πύργου Μπαζαίου στη Νάξο.
Τι θεωρείτε ότι κάνει ξεχωριστή τη συγκεκριμένη έκθεση της ομάδας ΑΦΗ στον Πύργο Μπαζαίου;
"Καταρχάς έχουμε να κάνουμε με επτά καλλιτέχνες απολύτως καταξιωμένους και εξειδικευμένους ο καθένας στο αντικείμενό του. Ο κάθε δημιουργός δουλεύει με διαφορετικά υλικά και διαφορετικό τρόπο έκφρασης. Άλλος ζωγραφίζει, άλλος δουλεύει τον πηλό, άλλος το ύφασμα, το νήμα ή το χειροποίητο χαρτί. Αυτό που μας ενδιαφέρει πολύ είναι ακριβώς αυτή η μεγάλη ποικιλία χειροτεχνικής δημιουργίας που συναντιέται μέσα στην ίδια ομάδα.
Το δεύτερο στοιχείο που για εμάς είναι πολύ σημαντικό και συνδέεται άμεσα με τον Πύργο Μπαζαίου, είναι η ίδια η έννοια της χειροτεχνίας. Το μνημείο είναι ένα κτίσμα που χτίστηκε σταδιακά, στις αρχές του 17ου αιώνα, σχεδόν οργανικά, σαν μια κυψέλη. Το ένα δωμάτιο προστέθηκε δίπλα στο άλλο, όροφος πάνω σε όροφο. Η πλαστικότητα και η χειροποίητη λογική της αρχιτεκτονικής του είναι εμφανείς παντού.
Αυτός ο διάλογος ανάμεσα στη χειροποίητη τέχνη των καλλιτεχνών και στη χειροποίητη αρχιτεκτονική του ίδιου του μνημείου είναι, κατά τη γνώμη μας, το πιο ιδιαίτερο στοιχείο της έκθεσης. Είναι άλλο πράγμα να μπαίνεις σε μια απλή αίθουσα και να βλέπεις έργα τέχνης και τελείως διαφορετικό να κινείσαι μέσα σε ένα ιστορικό κτίσμα με διαφορετικά επίπεδα, διαδρομές και χώρους, όπου τα έργα συνομιλούν συνεχώς με το ίδιο το περιβάλλον τους. Αυτό είναι ουσιαστικά το "παραμύθι" αυτής της έκθεσης, ότι ο επισκέπτης διατρέχει το κτίσμα και τη χειροτεχνία μέσα από μια ενιαία εμπειρία".
Η έκθεση δίνει μεγάλη έμφαση στη χειροποίητη δημιουργία. Πιστεύετε ότι σήμερα υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη επιστροφής σε πιο βιωματικές μορφές τέχνης;
"Νομίζω πως ναι, ίσως περισσότερο από ποτέ. Σήμερα, με την κυριαρχία της ψηφιακής τεχνολογίας και την εύκολη παραγωγή εικόνων μέσα από εφαρμογές και ψηφιακά εργαλεία, έχουμε απομακρυνθεί πολύ από την αίσθηση του χειροποίητου. Και δεν μιλάω μόνο για την αξία του ανθρώπινου χεριού, αλλά κυρίως για την ανθρώπινη σκέψη και τη βιωματική σχέση με τη δημιουργία. Η χειροτεχνία είναι μια εμπειρία. Αγγίζεις το υλικό, δουλεύεις πάνω του, το αισθάνεσαι. Υπάρχει μια άμεση σχέση ανάμεσα στον δημιουργό και στο έργο.
Αυτή η βιωματική διάσταση της δημιουργίας έχει αρχίσει να χάνεται μέσα στη λογική της ψηφιακής παραγωγής, όπου απλώς επιλέγεις κάποιες προδιαγραφές και όλα εκτελούνται αυτόματα. Και ίσως σήμερα αυτή η σχέση με το χειροποίητο να έχει καταλήξει σχεδόν "μουσειακή". Γι’ αυτό θεωρώ ότι τέτοιες εκθέσεις αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία".
Υπάρχει ήδη ενδιαφέρον από το κοινό για τη συγκεκριμένη διοργάνωση;
"Ναι, υπάρχει ενδιαφέρον και θεωρώ ότι αυτό οφείλεται σε δύο βασικούς λόγους. Ο πρώτος είναι ότι η ομάδα ΑΦΗ έχει πίσω της μια πορεία περίπου 45 χρόνων. Πρόκειται για καλλιτέχνες με διαμορφωμένο κοινό, με εμβέλεια και με ανθρώπους που παρακολουθούν σταθερά τη δουλειά τους.
Ο δεύτερος λόγος είναι ότι σήμερα όλο και πιο σπάνια συναντά κανείς έργα που είναι ολοκληρωμένα σε όλα τα επίπεδα, στη σκέψη, στη σύλληψη αλλά και στην ίδια την εκτέλεση. Και νομίζω ότι αυτή η αυθεντικότητα είναι κάτι που ο κόσμος εξακολουθεί να αναζητά".
Μια ομάδα με μακρά πορεία στη σύγχρονη τέχνη
Την ομάδα ΑΦΗ αποτελούν επτά καλλιτέχνες: Τζούντιθ Άλλεν Ευσταθίου, Δέσποινα Πανταζοπούλου, Θεοδώρα Χωραφά, Εύα Χειλαδάκη, Ίνγκερ Κάρλσον, Μαρία Γρηγορίου και Γιάννης Παπαδόπουλος.
Πρόκειται για δημιουργούς με διαφορετικές καλλιτεχνικές διαδρομές και διαφορετικά μέσα έκφρασης, οι οποίοι όμως συναντώνται γύρω από μια κοινή φιλοσοφία: τη χειροποίητη δημιουργία και τη λεγόμενη διαδικασία "slow making". Η ομάδα χρησιμοποιεί υλικά όπως ξύλο, σίδερο, πηλό, χειροποίητο χαρτί, ύφασμα, νήμα, χρώματα και φυσικά υλικά, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη χειρωνακτική εργασία και στη διαδικασία κατασκευής του έργου.
Σύμφωνα με την παρουσίαση της έκθεσης, τα έργα της ομάδας δεν αντιμετωπίζονται ως στατικά αντικείμενα, αλλά ως ζωντανοί οργανισμοί που εξελίσσονται συνεχώς, επηρεάζονται από τις κοινωνικές και καλλιτεχνικές αλλαγές και επαναπροσδιορίζονται μέσα στον χρόνο. Η ίδια η ομάδα ΑΦΗ έχει παρουσία από το 1979, γεγονός που της δίνει μια διαχρονική θέση στον χώρο της σύγχρονης εικαστικής δημιουργίας στην Ελλάδα.
Ο "διάλογος" με τον Πύργο Μπαζαίου
Κεντρικό στοιχείο της έκθεσης είναι η σχέση των έργων με τον ίδιο τον Πύργο Μπαζαίου, ένα ιστορικό μνημείο του 17ου αιώνα που εδώ και χρόνια λειτουργεί ως ένας από τους σημαντικότερους πολιτιστικούς χώρους της Νάξου. Η έκθεση δεν αντιμετωπίζει τον χώρο ως απλό φόντο παρουσίασης έργων τέχνης. Αντίθετα, επιδιώκεται ένας ουσιαστικός διάλογος ανάμεσα στις εικαστικές δημιουργίες και στην ιδιαίτερη αρχιτεκτονική του μνημείου.
Η προσέγγιση αυτή επιχειρεί να μετατρέψει την επίσκεψη του κοινού σε βιωματική εμπειρία, όπου ο επισκέπτης δεν παρακολουθεί απλώς μια έκθεση, αλλά κινείται μέσα σε έναν χώρο όπου τέχνη, ιστορία και περιβάλλον συνδέονται μεταξύ τους. Η πολυαισθητηριακή διάσταση της διοργάνωσης αποτελεί βασικό στοιχείο της φιλοσοφίας της, καθώς τα έργα σχεδιάζονται ώστε να «συνομιλούν» με τα υλικά, το φως, τις επιφάνειες και τη γεωμετρία του Πύργου.
Η επιλογή του συγκεκριμένου χώρου δεν είναι τυχαία. Ο Πύργος Μπαζαίου έχει ταυτιστεί διαχρονικά με σημαντικές πολιτιστικές δράσεις του Φεστιβάλ Νάξου και θεωρείται σημείο αναφοράς για τις καλοκαιρινές διοργανώσεις του νησιού. Μέσα από αυτή τη νέα παραγωγή, ο ιστορικός χώρος αξιοποιείται ξανά ως ενεργό πολιτιστικό πεδίο και όχι απλώς ως εκθεσιακή αίθουσα.
Η σύνδεση με το Φεστιβάλ Νάξου
Η έκθεση αποτελεί παραγωγή του Φεστιβάλ Νάξου 2026, ενός θεσμού που συνεχίζει αδιάλειπτα τη λειτουργία του από το 2001. Την οργάνωση και επιμέλεια της διοργάνωσης υπογράφει ο Μάριος Βαζαίος, ενώ η έκθεση πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού, με τη συνεισφορά χορηγών και υποστηρικτών.
Η συνεργασία ανάμεσα στην ομάδα ΑΦΗ και το Φεστιβάλ Νάξου παρουσιάζεται ως μια συνάντηση δύο διαχρονικών πολιτιστικών παρουσιών. Από τη μία πλευρά βρίσκεται μια καλλιτεχνική ομάδα με παρουσία δεκαετιών και από την άλλη ένας πολιτιστικός θεσμός που έχει συνδεθεί με τις σημαντικότερες καλοκαιρινές εκδηλώσεις των Κυκλάδων.
Η έκθεση θα είναι ανοιχτή καθημερινά, εκτός Δευτέρας, από τις 10:00 έως τις 17:00, δίνοντας τη δυνατότητα τόσο στους κατοίκους όσο και στους επισκέπτες της Νάξου να γνωρίσουν μια διαφορετική προσέγγιση της σύγχρονης εικαστικής δημιουργίας μέσα σε έναν ιστορικό χώρο του νησιού.
