Οι επισκέπτες του νησιού αναμφίβολα, γοητεύονταν από το φυσικό και φροντισμένο περιβάλλον, την ιστορία, τον πολιτισμό αλλά και τη φιλοξενία των Συριανών. Ωστόσο, εντυπωσιάζονταν τότε (αλλά και σήμερα), ακόμη περισσότερο και έχουν πολλά να διηγηθούν για μια ξεχωριστή εμπειρία και απίστευτη έκπληξη που βιώνουν στη Σύρο, η οποία, ακόμη και σήμερα, αφορά στην υποδοχή που τους επιφυλάσσουν στο Δημαρχείο οι μικροί ξεναγοί. Στο σχετικό κεφάλαιο για τη δημιουργία του μικρού “μουσείου” από αντίγραφα Κυκλαδικών ειδωλίων, είχαν αναφερθεί στη συστηματική εκπαίδευση των μικρών, τότε, παιδιών, που γινόταν τότε στις αίθουσες του Πνευματικού Κέντρου, στις όποιες αυτό τότε είχε κατάλληλη θέση και στεγάζονταν. Πράγματι τα εξαιρετικά εκπαιδευτικά προγράμματα… Που ήταν σημαντικά οργανωμένα, τα μικρά παιδιά φρόντιζαν να αποκτήσουν βαθειά γνώση της τοπικής μας ιστορίας, σε τέτοια επίπεδα που μπορούσαν να μεταφέρουν με άνεση και με ιδιαίτερη δεξιότητα τις γνώσεις τους προς τους διάφορους τρίτους και ιδιαίτερα φρόντιζαν προς τους επισκέπτες του νησιού. Τα μαθήματα και η εκπαίδευση των μικρών παιδιών που συνεχίζονταν μέχρι και την επόμενη μέρα και πραγματοποιούνταν κάθε Σάββατο πρωί στον χώρο του “μουσείου”. Πρωταρχικός στόχος των προγραμμάτων εκπαίδευσης ήταν να φέρουμε τα παιδιά κοντά στη σπουδαία ιστορία των Κυκλάδων ξεκινώντας από την προϊστορία της τρίτης χιλιετίας και φτάνοντας μέχρι τη σύγχρονη εποχή. Μέσα στο πλαίσιο των μαθημάτων τα παιδιά ζωγράφιζαν σκηνές από την προϊστορική ζωή και προσπαθούσαν να αντιγράψουν σε πηλό τα διάφορα ειδώλια, τα κάτοπτρα και τα άλλα παρεμφερή αντικείμενα. Όπως χαρακτηριστικά πληροφορούσα με… “ψυχή”, του μικρού “μουσείου”, τα παιδιά έμαθαν αρχικά να περιγράφουν την προϊστορική Ακρόπολη, το περίφημο Καστρί, τον πρώτο δηλαδή προϊστορικό οικισμό του νησιού, … ο οποίος θεωρείται από τους αρχαιολόγους ο πιο καλά οργανωμένος, ο πιο πλούσιος και ο πιο πολυάνθρωπος των Κυκλάδων. Από αυτή την πόλη χαρακτήριζαν τα παιδιά τον χώρο τους ως… σπουδαίο Μουσείο! Μέσα από την εκπαίδευση αυτή, που φρόντιζα τόσα παιδιά, όχι μόνο λάτρεψαν την τοπική μας ιστορία, αλλά συγχρόνως έγιναν “πρεσβευτές” και “ξεναγοί” του τόπου τους, πραγματοποιώντας την πλέον ιδανική διαφήμιση της Ερμούπολης και γενικότερα της Σύρου. Οι νεαροί αυτοί εθελοντές φιλοξένησαν και ξενάγησαν κατά καιρούς στους χώρους του “μουσείου” της τέχνης, του πολιτισμού και του αθλητισμού. Υποδέχθηκαν την ξενάγηση αρκετοί νέοι. Αρκετά νέα παιδιά φιλοξένησαν και ξενάγησαν… προσωπικότητες του πνεύματος, της τέχνης, του πολιτισμού… όπως τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας, τον Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο, υπουργούς, Έλληνες και ξένους δημοσιογράφους, πρεσβευτές διαφόρων χωρών, κορυφαίους καλλιτέχνες και μεγάλους αθλητές. Δεν παρέλειπαν βέβαια να εντυπωσιάζουν τους απλούς πολίτες, με τις βαθύτατες γνώσεις τους και την ποιότητα της ξενάγησής τους. Το Μουσείο με την πάροδο του χρόνου έγινε στέκι πολιτισμού, μέσα στο οποίο τα μικρά παιδιά δεν αποκόμιζαν, απλά και μόνο γνώσεις για την ιστορία του νησιού και των κατοίκων που μερικές φορές, κατά την προϊστορική περίοδο κατοικούσαν το νησί. Συγχρόνως μάθαιναν να λειτουργούν με βάση τις αρχές της προσφοράς και του εθελοντισμού. Την ίδια στιγμή τα εγκώμια των Αθηναϊκών εφημερίδων γι’ αυτά τα υπέροχα παιδιά ήταν πραγματικά θαυμάσια.
Πριν από μερικά χρόνια, η κίνηση του εθελοντισμού επεκτάθηκε και στον μεσαιωνικό οικισμό της Άνω Σύρου.
Εκεί με πρωτοβουλία του Πέτρου Προβελέγγιου και της Μαίρης Καράβα, τα μικρά παιδιά του ιστορικού οικισμού, αφού διδάχθηκαν για την ιστορία, ξεκίνησαν τις ξεναγήσεις και θαυμάζονταν από τους επισκέπτες. Σε μια προσπάθεια να ενισχύσουμε τον ρόλο των μικρών ξεναγών, οι οποίοι ξεναγούσαν ανώνυμους και επώνυμους πολίτες στο Δημαρχιακό μέγαρο, στις συνοικίες της πόλης και λίγο αργότερα στα γραφικά σοκάκια της Άνω Σύρου, διοργανώναμε κάθε χρόνο μία μικρή γιορτή στο Δημαρχείο Προκειμένου να τιμηθούν και να συνεχίσουν τη σπουδαία προσφορά τους. Αυτές οι προσπάθειες των μικρών παιδιών αλλά και των άξιων εκπαιδευτικών τους, όπως ήταν η Μαρία Στέλλα και η Λίζα Μπατζάκη, για αρκετό καιρό υπήρχε μια σπουδαία προσφορά και προς τα παιδιά και προς τους ξένους ανθρώπους που πλησίαζαν το “Μουσείο” των μικρών “ξεναγών”. Σπουδαία προσφορά υπήρχε προς τις δύο κυρίες την Μαρία και την Στέλλα, από την κ. Ελένη Βάτη.
Πριν από λίγο διάστημα, σταμάτησαν να υποδέχονται τα χρήματά τους οι δύο συνεργάτιδές μας και έτσι σταμάτησε να υπάρχει το μικρό αρχαιολογικό Μουσείο για τα παιδιά.
