Μία από τις πλέον εμβληματικές μορφές της ακαδημαϊκής και δημόσιας ζωής, ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 89 ετών.
Κοινωνιολόγος, πανεπιστημιακός και πολιτικός, άφησε ισχυρό αποτύπωμα στον δημόσιο διάλογο και στην πνευματική ζωή της χώρας, μέσα από το επιστημονικό του έργο και τη μακρά παρουσία του στα κοινά.
Το τελευταίο «αντίο» έχει προγραμματιστεί για αύριο, Τετάρτη, στην Ριτσώνα.
Όταν ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς μιλούσε στην «Κ»
«Είμαι ερασιτέχνης της γνώσης», έλεγε χαμογελώντας ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, συνταιριάζοντας τα πολλά, αλλά συγγενή, πεδία στα οποία έχει εντρυφήσει και διακριθεί σε συνέντευξή του στην Μαρία Κατσουνάκη τον Φεβρουάριο του 2020.
Κατέθεσε τις απόψεις του για την Ελληνική Επανάσταση και τη θέση της στην ευρωπαϊκή ιστορία, για την κοινωνική δικαιοσύνη και τις ανισότητες, για την έννοια της Αριστεράς στη σύγχρονη εποχή, αλλά και για τις πολιτικές, κοινωνικές και ηθικές προκλήσεις του σύγχρονου κόσμου.
Για τον ίδιο, το 1821 δεν αποτελούσε μόνο την αφετηρία του ελληνικού κράτους, αλλά μια βαθιά τομή που συνέδεσε την Ελλάδα με τις ιδέες και τις πολιτικές διεργασίες της Ευρώπης. Υπογράμμιζε, ωστόσο, ότι δεν υπάρχουν «κανονικές χώρες», χαρακτηρίζοντας την κανονικότητα έναν μύθο που κατασκευάζουν οι εκάστοτε κυρίαρχες δυνάμεις.
Ιδιαίτερα προβληματισμένος εμφανιζόταν για την πορεία των σύγχρονων κοινωνιών. Τόνιζε ότι η τεχνολογική και οικονομική ανάπτυξη δεν αποτελεί κατ’ ανάγκην πρόοδο, παρατηρώντας την επιστροφή του ανορθολογισμού, του εξουσιαστικού κυνισμού και των κοινωνικών ανισοτήτων.
Αν και δήλωνε ότι θεωρούσε ανέκαθεν τον εαυτό του αριστερό, αναγνώριζε πως οι παλαιοί πολιτικοί διαχωρισμοί είχαν γίνει πλέον δυσδιάκριτοι. Για εκείνον, η βασική διαχωριστική γραμμή παρέμενε εκείνη ανάμεσα στην κοινωνική δικαιοσύνη και την αδικία, σε έναν κόσμο όπου «οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι και οι φτωχοί φτωχότεροι».
Η διαδρομή του
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1937. Ηταν εγγονός του Κωνσταντίνου Τσουκαλά, καθηγητή του Ποινικού Δικαίου της Νομικής Σχολής Αθηνών και γιος του Αγγελου Τσουκαλά, δικηγόρου και πολιτικού ο οποίος διατέλεσε βουλευτής Αθηνών με το Κόμμα Φιλελευθέρων, δήμαρχος Αθηναίων με την υποστήριξη της Αριστεράς (ΕΔΑ), αλλά και υπουργός Δικαιοσύνης από το 1970 έως το 1973, επί χούντας.
Μετά την αποφοίτησή του από τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές Φιλοσοφίας του Δικαίου και Κοινωνιολογίας στα Πανεπιστήμια Χαϊδελβέργης και του Μονάχου στη Γερμανία, του Παρισιού στη Γαλλία και του Γέιλ στις ΗΠΑ.
To 1974 ανακηρύχθηκε διδάκτορας Γραμμάτων και Ανθρωπιστικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Παρισιού. Από το 1961 έως το 1968 άσκησε τη δικηγορία στην Αθήνα. Απασχολήθηκε ως ερευνητής στο Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Αθηνών (1963-1967) και στο γαλλικό Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών (CNRS, 1968). Κατά τα έτη 1968-1985 υπήρξε τακτικός καθηγητής Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου του Παρισιού και από το 1985 και έκτοτε ήταν τακτικός καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών. Παράλληλα από το 1981 έως το 1989 άσκησε καθήκοντα επιστημονικού διευθυντή στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ).
Το 1993 ορίστηκε πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΕΚΚΕ, θέση που διατήρησε έως το 1996. Διετέλεσε επίσης πρόεδρος της Ενωσης Ελλήνων Κοινωνιολόγων, μέλος του Ανωτάτου Συμβουλίου Ερευνας και Τεχνολογίας, επισκέπτης καθηγητής στα Πανεπιστήμια Παρισιού, Πρίνστον, Nέας Υόρκης, της Πόλεως του Μεξικού, καθώς και στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών, αρχηγός της ελληνικής αντιπροσωπείας στη Διάσκεψη Κορυφής του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για την Κοινωνική Ανάπτυξη (1994-1996) και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Ελληνικού Πολιτισμού.
Ακόμη ήταν πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας, μέλος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής και μέλος του ερευνητικού συμβουλίου του Ολυμπιακού Μουσείου της Λωζάνης στην Ελβετία. Από το 2000 έως το 2014 ήταν τακτικό μέλος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής. Το 2025 εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.
Τον Μάρτιο του 2025, εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, στην έδρα «Κοινωνιολογία – Κοινωνική Θεωρία» της Γ΄ Τάξης των Ηθικών και Κοινωνικών Επιστημών.
Πηγή: kathimerini.gr
