Στη δημιουργία ενός μόνιμου χρηματοδοτικού εργαλείου, που θα στηρίξει την ανανέωση και την πράσινη μετάβαση των πλοίων της ελληνικής ακτοπλοΐας, προχωρά το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.
Σύμφωνα με πηγές που έχει στη διάθεσή της η «Ν», το σχέδιο προβλέπει επιχορηγήσεις και χαμηλότοκα δάνεια για νέες ναυπηγήσεις και ενεργειακές αναβαθμίσεις, με βασική πηγή χρηματοδότησης πόρους από το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, ενώ οι σχετικές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο.
Κομισιόν
Οι ίδιες πληροφορίες ανέφεραν ότι έχει ήδη ολοκληρωθεί, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης, η εκπόνηση του σχεδίου δράσης για τον μετασχηματισμό της ακτοπλοΐας, ο οποίος θα απαιτήσει επενδύσεις 4 δισ. ευρώ σε βάθος 10ετίας.
Το σχέδιο καταγράφει τις επενδυτικές ανάγκες του κλάδου, τις τεχνολογικές επιλογές, αλλά και τις βασικές προϋποθέσεις για τη συγκρότηση ενός εθνικού σχήματος ανανέωσης του στόλου.
Το υπουργείο Ναυτιλίας βρίσκεται πλέον σε διαπραγμάτευση με τη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη θέσπιση ειδικού καθεστώτος κρατικών ενισχύσεων, το οποίο θα αφορά την ανανέωση και ενεργειακή αναβάθμιση των πλοίων της ακτοπλοΐας.
Κατά τις ίδιες πηγές, οι συζητήσεις βρίσκονται σε ιδιαίτερα προχωρημένο στάδιο, ενώ παράλληλα πραγματοποιείται διαβούλευση με τους εκπροσώπους της αγοράς, μεταξύ των οποίων ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας (ΣΕΕΝ), ο Σύνδεσμος Εφοπλιστών Ταχυπλόων και Κρουαζιέρας (ΣΕΤΑΚ) και η Ένωση Πλοιοκτητών Πορθμείων Εσωτερικού.
Η έγκριση του ειδικού καθεστώτος από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρείται κομβικής σημασίας, καθώς θα δημιουργήσει τη νομική βάση πάνω στην οποία θα μπορεί το ελληνικό Δημόσιο να χρηματοδοτεί επενδύσεις στην ακτοπλοΐα με συγκεκριμένους και εκ των προτέρων εγκεκριμένους κανόνες.
Ουσιαστικά, όπως εξηγούν πηγές του υπουργείου, το νέο πλαίσιο θα επιτρέψει τη δημιουργία ενός δημόσιου χρηματοδοτικού μηχανισμού μέσω του οποίου θα μπορούν να χορηγούνται επιχορηγήσεις και χαμηλότοκα δάνεια για την ανανέωση και την αναβάθμιση των πλοίων.
Το πρόγραμμα δεν αναμένεται να καλύπτει το σύνολο του κόστους κατασκευής ή αγοράς ενός νέου πλοίου.
Θα επικεντρώνεται κυρίως στο πρόσθετο κόστος που δημιουργεί η ενεργειακή μετάβαση, δηλαδή στη διαφορά που προκύπτει από την επιλογή πιο καθαρών και ακριβότερων τεχνολογιών έναντι των συμβατικών λύσεων.
Στις επιλέξιμες επενδύσεις εξετάζεται να περιλαμβάνονται κινητήρες διπλού καυσίμου, συστήματα αξιοποίησης εναλλακτικών καυσίμων, τεχνολογίες περιορισμού της κατανάλωσης και των εκπομπών, καθώς και άλλες παρεμβάσεις που θα ενισχύουν την ενεργειακή απόδοση των πλοίων.
Οι ακριβείς τεχνολογίες, τα καύσιμα και οι κατηγορίες των επενδύσεων που θα χρηματοδοτούνται έχουν ήδη εξεταστεί στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης.
Ωστόσο, τα τελικά κριτήρια θα οριστικοποιηθούν μετά την ευρωπαϊκή έγκριση του καθεστώτος.
Πράσινη ανανέωση
Βασική πηγή χρηματοδότησης του προγράμματος αναμένεται να αποτελέσει μέρος των πόρων που προέρχονται από το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, το EU ETS.
Για τη δημιουργία του σχετικού μηχανισμού συνεργάζονται το υπουργείο Ναυτιλίας και το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ενώ χρηματοδοτικό ρόλο εκτιμάται ότι μπορεί να αναλάβει και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Στόχος είναι μέρος των χρημάτων που καταβάλλει η ναυτιλία για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα να επιστρέφει στον ίδιο τον κλάδο και να αξιοποιείται για επενδύσεις απανθρακοποίησης και ανανέωσης του στόλου.
Η κατεύθυνση αυτή ενισχύεται σύμφωνα με τις ίδιες πηγές και από την ευρωπαϊκή πρόταση αναθεώρησης του EU ETS, στην οποία προβλέπεται η κατεύθυνση πόρων προς τη στήριξη βιώσιμων ναυτιλιακών καυσίμων και τεχνολογιών πρόωσης μηδενικών εκπομπών.
Οι πηγές του υπουργείου επισημαίνουν ότι η εξέλιξη αυτή ανταποκρίνεται σε ένα πάγιο αίτημα της ναυτιλιακής κοινότητας: οι πόροι που προέρχονται από τη συμμόρφωση του κλάδου με το ETS να επιστρέφουν, τουλάχιστον εν μέρει, στη ναυτιλία προκειμένου να χρηματοδοτούν την πράσινη μετάβασή της.
Μετά την έγκριση του ειδικού καθεστώτος θα ακολουθήσει ο αναλυτικός σχεδιασμός της δράσης.
Σε αυτό το σημείο θα καθοριστούν οι προσκλήσεις προς τις επιχειρήσεις, τα κριτήρια επιλεξιμότητας, η διαδικασία αξιολόγησης των επενδυτικών σχεδίων, τα ποσοστά επιχορήγησης και οι όροι χορήγησης των δανείων.
Κατά την εκτίμηση πηγών του υπουργείου, εφόσον ολοκληρωθεί η διαδικασία, η Ελλάδα θα είναι η πρώτη χώρα που θα διαθέτει ειδικό και μόνιμο καθεστώς κρατικών ενισχύσεων, προσαρμοσμένο στις ανάγκες ανανέωσης και πράσινης αναβάθμισης του μικρού ακτοπλοϊκού στόλου.
Μέσω αυτού θα καθορίζονται οι δικαιούχοι, οι επιλέξιμες επενδύσεις, τα ποσοστά επιχορήγησης, οι όροι των χαμηλότοκων δανείων και οι διαδικασίες ελέγχου.
Μετά την ευρωπαϊκή έγκριση, το ελληνικό Δημόσιο θα μπορεί να προκηρύσσει διαδοχικές δράσεις χρηματοδότησης χωρίς να απαιτείται ξεχωριστή έγκριση για κάθε πλοίο.
Ο χαρακτηρισμός «μόνιμο» δεν σημαίνει απεριόριστη διάρκεια ή χρηματοδότηση, αλλά έναν επαναλαμβανόμενο μηχανισμό με συγκεκριμένους κανόνες, προϋπολογισμό και χρονικό ορίζοντα, ο οποίος θα μπορεί να ανανεώνεται ή να προσαρμόζεται ανάλογα με τις ανάγκες του κλάδου.
Προτάσεις Ε.Ε.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει τη δημιουργία ειδικού αποθεματικού 110 εκατ. δικαιωμάτων εκπομπών, με στόχο μέρος των πόρων του EU ETS να επιστρέφει στη ναυτιλία και να χρηματοδοτεί την πράσινη μετάβαση του στόλου από το 2028 έως το 2040.
Ο μηχανισμός θα στηρίζει ναυτιλιακές εταιρείες που επενδύουν σε βιώσιμα καύσιμα, τεχνολογίες πρόωσης μηδενικών εκπομπών και νέα ενεργειακά συστήματα, καλύπτοντας μέρος της διαφοράς κόστους από τα συμβατικά καύσιμα ή του πρόσθετου επενδυτικού και λειτουργικού κόστους.
Η ενίσχυση θα χορηγείται με διαφανείς και ισότιμους όρους και θα συνδέεται με επαληθευμένη χρήση των επιλέξιμων καυσίμων, ώστε να διασφαλίζεται πραγματική μείωση των εκπομπών.
Παράλληλα προβλέπονται ρυθμίσεις για την αποφυγή διπλής επιβάρυνσης όταν το κόστος του ETS μετακυλίεται σε ναυλωτές ή άλλες οικονομικές οντότητες.
Η πρόταση σηματοδοτεί ουσιαστική αλλαγή στην ευρωπαϊκή πολιτική, καθώς η ναυτιλία δεν θα καλείται μόνο να πληρώνει για τις εκπομπές της, αλλά θα μπορεί να αξιοποιεί μέρος των ίδιων πόρων για την ανανέωση των πλοίων, την απανθρακοποίηση και την υιοθέτηση καθαρών τεχνολογιών.
Πηγή: naftemporiki.gr
