Η αποκατάσταση της ιστορικής οικίας του Θεόφιλου Καΐρη στη Χώρα της Άνδρου και η μετατροπή της σε οργανωμένο χώρο πολιτισμού και εκπαίδευσης περνάει πλέον στο στάδιο της υλοποίησης.
Η Δημοτική Επιτροπή του Δήμου Άνδρου ενέκρινε στις 22 Σεπτεμβρίου την προγραμματική σύμβαση για το έργο, η οποία προβλέπει τη συνεργασία της Βουλής των Ελλήνων, του Υπουργείου Πολιτισμού και του Δήμου Άνδρου. Σύμφωνα με τον υπάρχοντα σχεδιασμό αναμένεται η αποκατάσταση της οικίας, η δημιουργία μόνιμης έκθεσης, η αξιοποίηση τεκμηρίων της οικογένειας Καΐρη, η ανάπτυξη ψηφιακών εφαρμογών, αλλά και η λειτουργία εκπαιδευτικών δράσεων.
Για τη σημασία της δημιουργίας του Μουσείου Οικίας Θεόφιλου Καΐρη, τα οφέλη που μπορεί να αποφέρει στην Άνδρο, αλλά και τον ευρύτερο ρόλο που μπορεί να αποκτήσει ο νέος πολιτιστικός χώρος, μίλησε στην "Κοινή Γνώμη" ο δήμαρχος Άνδρου, Θεοδόσης Σουσούδης.
Μάλιστα, αναφέρθηκε στην πολιτιστική, εκπαιδευτική και τουριστική διάσταση του έργου, υπογραμμίζοντας παράλληλα τη σύνδεσή του με την τοπική οικονομία και την ανάπτυξη του νησιού.
"Η ίδρυση του "Μουσείου Οικίας Θεοφίλου Καΐρη" αποτελεί μια στρατηγική επένδυση στο μέλλον του νησιού"
"Η ίδρυση του "Μουσείου Οικίας Θεοφίλου Καΐρη" αποτελεί μια στρατηγική επένδυση στο μέλλον του νησιού. Ο Θεόφιλος Καΐρης υπήρξε κορυφαία μορφή του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και μέσα από το μουσείο επανέρχεται στο προσκήνιο η ζωή, η σκέψη και η δράση του, τιμώντας έναν εμβληματικό διανοούμενο της Άνδρου. Παράλληλα, διασώζεται ένα ιστορικό κτήριο που κινδύνευε και μετατρέπεται από έναν χώρο που είχε ανάγκη αποκατάστασης σε ένα ζωντανό κύτταρο πολιτισμού. Για εμάς, η επαναφορά της ιστορικής ταυτότητας του τόπου και η ανάδειξη της πνευματικής κληρονομιάς της Άνδρου αποτελούν βασικά στοιχεία της συγκεκριμένης προσπάθειας", τόνισε αρχικά ο κ. Σουσούδης, για τη σημασία του συγκεκριμένου έργου για την Άνδρο.
Ερωτώμενος για το πως το μουσείο μπορεί να επηρεάσει την τουριστική και εκπαιδευτική εικόνα της Άνδρου, ο δήμαρχος σημείωσε πως "η Άνδρος διαθέτει ήδη ένα ισχυρό πολιτιστικό προφίλ, με σημαντικά μουσεία και ιδρύματα, όπως το Ίδρυμα Κυδωνιέως, η Καΐρειος Βιβλιοθήκη και το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή. Το νέο μουσείο έρχεται να προσθέσει έναν ακόμη σημαντικό πόλο έλξης για τους επισκέπτες και να ενισχύσει τον πολιτιστικό τουρισμό. Παράλληλα, με τη χρήση σύγχρονων ψηφιακών μέσων και διαδραστικών εφαρμογών, μπορεί να προσελκύσει νεότερο κοινό, οικογένειες και εκπαιδευτικές εκδρομές, συμβάλλοντας και στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου. Ο χώρος μπορεί, επίσης, να λειτουργήσει ως εκπαιδευτικός κόμβος για μαθητές από την Άνδρο, τις Κυκλάδες, αλλά και από ολόκληρη την Ελλάδα, φιλοξενώντας εκπαιδευτικά προγράμματα, σεμινάρια και διαλέξεις".
"Η δημιουργία και λειτουργία ενός σύγχρονου μουσείου μπορεί να έχει πολλαπλασιαστικά οφέλη για την τοπική κοινωνία"
Τέλος και σχετικά με τα οφέλη που μπορεί να έχει η λειτουργία του μουσείου για την τοπική κοινωνία και οικονομία, ο κ. Σουσούδης ανέφερε πως "η δημιουργία και λειτουργία ενός σύγχρονου μουσείου μπορεί να έχει πολλαπλασιαστικά οφέλη για την τοπική κοινωνία. Δίνεται η δυνατότητα στους κατοίκους και ιδιαίτερα στους νέους να έρθουν πιο κοντά στις πνευματικές ρίζες του τόπου, ενισχύοντας τη σχέση τους με την ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά της Άνδρου. Παράλληλα, η αυξημένη ροή επισκεπτών προς την περιοχή μπορεί να ενισχύσει την τοπική οικονομία, με οφέλη για τις επιχειρήσεις εστίασης, φιλοξενίας και εμπορίου. Επιπλέον, η λειτουργία και η καθημερινή διαχείριση ενός σύγχρονου μουσειακού φορέα δημιουργούν ανάγκες σε προσωπικό και μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στο νησί. Συνολικά, το έργο μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω τη θέση της Άνδρου στον πολιτιστικό χάρτη της Ελλάδας, καθώς η επένδυση στην ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά αποτελεί ταυτόχρονα επένδυση στην ανάπτυξη του αύριο".
Από την ιστορική οικία σε σύγχρονο μουσείο
Η οικία του Θεόφιλου Καΐρη αποτελεί κτήριο με ιδιαίτερη ιστορική και πολιτιστική σημασία. Η ιστορία της ανάγεται τουλάχιστον στις αρχές του 18ου αιώνα και συνδέεται με τη ζωή και τη δράση του φιλοσόφου και δασκάλου.
Το ακίνητο κηρύχθηκε ιστορικό διατηρητέο μνημείο το 1947 και στη συνέχεια δωρήθηκε στον Δήμο Άνδρου με σκοπό τη λειτουργία του ως μουσείου. Στις δεκαετίες που ακολούθησαν έγιναν εργασίες επισκευής και ανακαίνισης, ωστόσο η οικία δεν κατάφερε να λειτουργήσει συστηματικά ως οργανωμένο μουσείο με μόνιμη έκθεση για τον Θεόφιλο Καΐρη.
Αυτό ακριβώς επιχειρεί να αλλάξει η νέα παρέμβαση. Στόχος είναι η δημιουργία ενός σύγχρονου πολιτιστικού και εκπαιδευτικού φορέα, στον ίδιο τον χώρο όπου γεννήθηκε, έζησε και ανέπτυξε μέρος της πνευματικής του δράσης ο Θεόφιλος Καΐρης.
Οι εργασίες που προβλέπονται
Το τεχνικό σκέλος περιλαμβάνει παρεμβάσεις που αφορούν στη λειτουργικότητα και την κατάσταση του κτηρίου. Μεταξύ άλλων προβλέπεται η εκπόνηση των απαιτούμενων μελετών για τη στατική επάρκεια, η στεγανοποίηση της οροφής, η αντικατάσταση κουφωμάτων, εργασίες στις εξωτερικές όψεις και στις μεταλλικές επιφάνειες, καθώς και επαναχρωματισμοί στο εσωτερικό και σε επιμέρους χώρους. Παράλληλα, προβλέπεται η βελτίωση του φωτισμού της αίθουσας με την εγκατάσταση κατάλληλου μουσειακού φωτισμού.
Το δεύτερο μεγάλο σκέλος αφορά στην ίδια τη μουσειακή οργάνωση. Θα προηγηθεί έρευνα και επιλογή του υλικού, ψηφιοποίηση και φωτογράφηση των εκθεμάτων, τεκμηρίωση και συγγραφή του απαραίτητου ερμηνευτικού υλικού. Θα ακολουθήσουν η κατασκευή προθηκών και εκθεσιακών πάνελ, η τοποθέτηση των αντικειμένων και η δημιουργία των απαραίτητων σημάνσεων και λεζαντών, με παράλληλες μεταφράσεις στην αγγλική γλώσσα.
Η συλλογή και η σύνδεση με την οικογένεια Καΐρη
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η προγραμματική σύμβαση προβλέπει ότι το μουσείο θα παρουσιάζει το έργο και την προσωπικότητα του φιλοσόφου, αλλά και τη δράση της αδελφής του, Ευανθίας Καΐρη. Η μόνιμη συλλογή θα πλαισιωθεί από επιλεγμένα αντικείμενα και τεκμήρια που συνδέονται με τον Θεόφιλο Καΐρη και την οικογένειά του. Μέρος της συλλογής ανήκει σήμερα στη Βουλή των Ελλήνων και προβλέπεται να παραχωρηθεί στον Δήμο Άνδρου με μακροχρόνιο δανεισμό για την έκθεσή του στο νέο μουσείο.
Έτσι, η οικία αντιμετωπίζεται ως ο πυρήνας μιας συνολικής αφήγησης γύρω από την εποχή, το έργο, τις ιδέες και το ευρύτερο πνευματικό περιβάλλον μέσα στο οποίο έζησαν και έδρασαν ο Θεόφιλος και η Ευανθία Καΐρη.
Ψηφιακές εφαρμογές και εκπαιδευτικός χαρακτήρας
Στο νέο μουσείο προβλέπεται επίσης η ανάπτυξη ψηφιακών μέσων στον φυσικό χώρο της έκθεσης, καθώς και η δημιουργία θεματικής ιστοσελίδας. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει ακόμη εξοπλισμό για εκπαιδευτικά προγράμματα και δράσεις που απευθύνονται σε διαφορετικές ομάδες κοινού.
Η λογική είναι το μουσείο να αποτελέσει έναν χώρο που θα μπορεί να φιλοξενεί μόνιμες και περιοδικές εκθέσεις, εκπαιδευτικές δραστηριότητες και ψηφιακές εφαρμογές. Παράλληλα, η σύμβαση συνδέει τη λειτουργία του με την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Άνδρου και την ενίσχυση της πολιτιστικής και τουριστικής ταυτότητας του νησιού.
Τα 268.400 ευρώ και το χρονοδιάγραμμα
Ο αναλυτικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε 268.400 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ. Από αυτά, 105.400 ευρώ αφορούν τις κτιριολογικές παρεμβάσεις, 10.000 ευρώ τη μουσειολογική και μουσειογραφική μελέτη και 140.000 ευρώ την εφαρμογή της, δηλαδή τις μουσειακές κατασκευές, τον γραφιστικό σχεδιασμό, το εποπτικό υλικό και τις πολυμεσικές εφαρμογές.
Προβλέπονται ακόμη 3.000 ευρώ για τον κατάλογο της έκθεσης, 5.000 ευρώ για εξοπλισμό εκπαιδευτικών προγραμμάτων, 2.000 ευρώ για επικοινωνία και προβολή και 3.000 ευρώ για την κατασκευή της ιστοσελίδας. Η σύμβαση θέτει ανώτατο ποσό χρηματοδότησης τις 270.000 ευρώ από τον τακτικό προϋπολογισμό της Βουλής των Ελλήνων.
Η διάρκεια της προγραμματικής σύμβασης ορίζεται σε 24 μήνες. Στον οδικό χάρτη του έργου προβλέπονται εργασίες από το πρώτο εξάμηνο του 2027, με την ολοκλήρωση των κτιριολογικών και μουσειακών παρεμβάσεων να εξελίσσεται στα επόμενα εξάμηνα και την οριστική παραλαβή να τοποθετείται στο δεύτερο εξάμηνο του 2028.
