Η Σύρος τραγούδησε ξανά σε ρυθμούς ρεμπέτικου, μέσα από τη μεγάλη επετειακή διεξαγωγή του 10ου Φεστιβάλ Ρεμπέτικου “Η Σύρα του Μάρκου Βαμβακάρη”, μετατρέποντας για ακόμη μία χρονιά την Ερμούπολη, σε ένα μεγάλο μουσικό σταυροδρόμι.
Το Φεστιβάλ, 10 χρόνια μετά την έναρξή του, έχει πλέον καταστεί ένας σημαντικός πολιτιστικός θεσμός για το νησί. Δεν αποτελεί μόνο μια σειρά συναυλιών αφιερωμένων στο ρεμπέτικο. Πρόκειται για μια προσπάθεια να διατηρηθεί ζωντανή μια σημαντική πλευρά της ελληνικής μουσικής παράδοσης και ταυτόχρονα, να αναδειχθεί η σχέση της με τη σύγχρονη πολιτιστική ταυτότητα του νησιού.
Από την πλατεία Μιαούλη και το Πνευματικό Κέντρο μέχρι τον Ταρσανά και τη σκάλα του Βροντάδου, με πλούσιο καλλιτεχνικό πρόγραμμα, μουσικό εργαστήριο, έκθεση λαϊκών μουσικών οργάνων, χορευτικό δρώμενο, το 10ο Φεστιβάλ Ρεμπέτικου “Η Σύρα του Μάρκου Βαμβακάρη”, από τις 26 μέχρι τις 30 Αυγούστου, αφιερώθηκε σε όλους εκείνους που αγαπούν το ρεμπέτικο και λαϊκό τραγούδι, τους παλιούς ρεμπέτες και τους αθάνατους λαϊκούς βάρδους.
Κορύφωση των εκδηλώσεων η μεγάλη συναυλία του Γιώργου Νταλάρα, με τη μουσική παράσταση “Ρεμπέτικο”, χθες το βράδυ στην πλατεία Μιαούλη, ενώ ανεπανάληπτες μουσικές στιγμές προσέφερε και η Σοφία Παπάζογλου, το σχήμα του Βαγγέλη Τρίγκα, ο Κώστας Δουμουλιάκας και ο Νίκος Τατασόπουλος με τοπική λαϊκή ορχήστρα, αλλά και οι Ταλίλι Νοόμπα.
Με σημείο εκκίνησης τον Ταρσανά
Από τον χώρο του Ταρσανά και με τη συμμετοχή εκατοντάδων θαυμαστών της ρεμπέτικης μουσικής, το Φεστιβάλ “Η Σύρα του Μάρκου Βαμβακάρη”, άνοιξε για εφέτος τις εκδηλώσεις, αλλά και τις δράσεις του.
Λίγο πριν την σημαντική συναυλία της Σοφίας Παπάζογλου, η οποία πραγματικά απέσπασε το θερμό χειροκρότημα των παρευρισκομένων που είχαν κατακλύσει ασφυκτικά το χώρο, στη σκηνή ανέβηκαν οι εμπλεκόμενοι του Φεστιβάλ και συγκεκριμένα η αντιδήμαρχος Πολιτισμού, Θωμαή Μενδρινού, ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Κυκλάδων, Γιάννης Ρούσος, καθώς και η ψυχή της διεξαγωγής του, Αντώνης Μαραγκός.
“Τα 10 χρόνια του ρεμπέτικου πέρασαν πολύ γρήγορα από την πρώτη χρονιά που αρχίσαμε, μέσα από μία ιδέα του Αντώνη Μαραγκού, ο οποίος είχε εκφράσει την αναγκαιότητα της ύπαρξης ενός τέτοιου Φεστιβάλ στη Σύρο, στην πατρίδα του Μάρκου Βαμβακάρη. Στο ξεκίνημα είχαμε τη βοήθεια του Γιώργου Νταλάρα, όπως και τη συνεργασία με τον Δήμο Σύρου - Ερμούπολης, αλλά και άλλων φορέων του νησιού. Στη συνέχεια είχαμε την επανασύνδεση με την οικογένεια του Μάρκου Βαμβακάρη και συγκεκριμένα με τον Στέλιο Βαμβακάρη, που πραγματοποίησε και συναυλία στην Ποσειδωνία. Μετά ακολούθησε η Άνω Σύρος, με την ενίσχυση του ψηφιακού Μουσείου του Συριανού ρεμπέτη, αλλά και μία συνέχεια στις θεματικές που παρουσίαζε το Φεστιβάλ”, δήλωσε κατά τη διάρκεια της εναρκτήριας εκδήλωσης, ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Κυκλάδων, Γιάννης Ρούσσος, εκφράζοντας παράλληλα τις ευχαριστίες του σε όλους όσοι συνεργάζονται για την υλοποίηση αυτής της τόσο σημαντικής διοργάνωσης για το νησί.
Από την πλευρά της, η αντιδήμαρχος Πολιτισμού, Θωμαή Μενδρινού, αναφερόμενη και εκείνη στην 10ετή πορεία του Φεστιβάλ, επεσήμανε χαρακτηριστικά πως “ήταν μία διοργάνωση που έλειπε από το νησί μας, από τη γενέτειρα του μεγάλου Μάρκου Βαμβακάρη. Η επιτυχία του αποτελεί αποτέλεσμα συνεργασίας και συλλογικής προσπάθειας. Η δε επιτυχία οφείλεται στο γεγονός ότι έχει διάρκεια και εύχομαι μετά από αυτά τα 10 χρόνια να ακολουθήσουν και ακόμα περισσότερα. Η πόλη μας που φέτος εορτάζει τα 200 χρόνια από την ονοματοδοσία της, αποδεικνύει μέσα από την ιστορία της, ότι μόνο με τη συνεργασία μπορούμε να καταφέρουμε πολλά πράγματα”.
Τέλος, αναφορά στο Φεστιβάλ, αλλά κυρίως στη φετινή του θεματική έκανε ο Αντώνης Μαραγκός, ο οποίος, μεταξύ άλλων, υπογράμμισε ότι “κεντρικός άξονας της φετινής επετειακής διοργάνωσης είναι η μετάβαση από το ρεμπέτικο στο λαϊκό τραγούδι. Μια μουσική διαδρομή που δεν υπήρξε απλώς μια αλλαγή ύφους, αλλά αποτέλεσε συνέχεια μιας ολόκληρης κοινωνικής και πολιτιστικής πραγματικότητας. Το ρεμπέτικο και το λαϊκό τραγούδι συνδέθηκαν με τις ζωές των ανθρώπων, τις δυσκολίες της καθημερινότητας, τον έρωτα, την προσφυγιά, τη φτώχεια, τη χαρά και τον πόνο. Αυτή η διαδρομή παρουσιάζεται μέσα από τραγούδια, ερμηνείες και μουσικές παραστάσεις που αναδεικνύουν τη συνέχεια ανάμεσα στις διαφορετικές εποχές του ελληνικού λαϊκού τραγουδιού”.
Μεγάλα ονόματα και σημαντικές παραστάσεις
Στο πρόγραμμα του 10ου Φεστιβάλ ξεχώρισε η επιστροφή του Γιώργου Νταλάρα στη Σύρο, με τη μεγάλη μουσική παράσταση «Ρεμπέτικο», χθες το βράδυ στην πλατεία Μιαούλη, με τη συμμετοχή του δασκάλου και των μαθητών της σχολής “ΕΝ ΧΟΡΔΑΙΣ & ΟΡΓΑΝΟΙΣ”, “Η Μεγάλη του Μάρκου Σχολή”.
Παράλληλα, η Σοφία Παπάζογλου παρουσίασε την παράσταση “Ρόζα, Στέλλα και Μαρίκα: Οι δικές μας ξένες”, αφιερωμένη στις Ρόζα Εσκενάζυ, Στέλλα Χασκίλ και Μαρίκα Νίνου, τρεις εμβληματικές γυναικείες παρουσίες που άφησαν το δικό τους αποτύπωμα στην ιστορία του ρεμπέτικου και του λαϊκού τραγουδιού.
Το πρόγραμμα συνεχίστηκε με τον Κώστα Δουμουλιάκα και τον Νίκο Τατασόπουλο, μαζί με τοπική λαϊκή ορχήστρα, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάσε και η παράσταση του Βαγγέλη Τρίγκα “…Και το ρεμπέτικο λαϊκό εγένετο”, με τη συμμετοχή της Καίτης Κουλλιά και της Ζανέλ.
Ιδιαίτερη σημασία είχε το γεγονός ότι το Φεστιβάλ δεν περιορίστηκε σε έναν μόνο χώρο. Η μουσική απλώθηκε στην πόλη, από την πλατεία Μιαούλη και το Πνευματικό Κέντρο μέχρι τον Ταρσανά και τη σκάλα του Βροντάδου, δημιουργώντας μια διαφορετική σχέση ανάμεσα στη μουσική, τον δημόσιο χώρο και την ιστορία του τόπου.
Παράλληλα με τις συναυλίες, το πρόγραμμα περιελάμβανε μουσικό εργαστήριο, έκθεση λαϊκών μουσικών οργάνων και χορευτικό δρώμενο, δίνοντας στο κοινό τη δυνατότητα να προσεγγίσει το ρεμπέτικο όχι μόνο ως ακρόαμα αλλά και ως κομμάτι της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.
Μια κληρονομιά που παραμένει ζωντανή
Το ρεμπέτικο έχει ενταχθεί στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας από το 2015 και στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας της UNESCO από το 2017.
Για τη Σύρο, όμως, η σχέση με το ρεμπέτικο έχει κάτι περισσότερο από τον χαρακτήρα μιας πολιτιστικής αναφοράς. Είναι μέρος της ιστορίας του τόπου και, πάνω απ’ όλα, συνδέεται με τη μορφή του Μάρκου Βαμβακάρη.
Η «Σύρα» του Μάρκου επιστρέφει έτσι κάθε χρόνο μέσα από τις νότες του μπουζουκιού, τις φωνές των τραγουδιστών και τα τραγούδια που πέρασαν από γενιά σε γενιά.
Το 10ο Φεστιβάλ Ρεμπέτικου έρχεται να επιβεβαιώσει πως η παράδοση δεν σημαίνει στασιμότητα. Αντίθετα, μπορεί να αποτελεί αφετηρία για νέες δημιουργίες, νέες ερμηνείες και νέες συναντήσεις.
Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο στοίχημα για έναν θεσμό που συμπληρώνει πλέον δέκα χρόνια, να μην κρατά το ρεμπέτικο μόνο στη μνήμη, αλλά να το κρατά ζωντανό.
Η Σύρος, η πατρίδα του Μάρκου Βαμβακάρη, έχει κάθε λόγο να συνεχίσει να το κάνει.
