Η επέτειος των 200 χρόνων από την ονοματοδοσία της Ερμούπολης δεν αποτέλεσε μόνο μια ευκαιρία αναδρομής στην ιστορία της πόλης, αλλά και αφετηρία για έναν ευρύτερο αναστοχασμό σχετικά με την πολιτιστική της ταυτότητα και τις προοπτικές του μέλλοντος.
Ο πρόεδρος και συνιδρυτής του ANIMASYROS, Βασίλης Καραμητσάνης, μιλώντας στην "Κοινή Γνώμη", αναφέρεται στη δημιουργική συμβολή της ομάδας του, στους εορτασμούς, εξηγεί γιατί το φετινό φεστιβάλ θα είναι αφιερωμένο στην Ερμούπολη και καταθέτει ένα φιλόδοξο όραμα για τα επόμενα χρόνια.
Όπως τονίζει, η πόλη δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνον ως ένας τόπος με σπουδαία αρχιτεκτονική, αλλά ως ένας ζωντανός οργανισμός με μοναδική ιστορική, κοινωνική και πολιτιστική αξία, που μπορεί να διεκδικήσει τη θέση που της αξίζει στον παγκόσμιο πολιτιστικό “χάρτη”, μέσα από την ένταξή της στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Το ANIMASYROS και το Athens Digital Arts Festival είχαν ενεργό ρόλο στους εορτασμούς για τα 200 χρόνια της Ερμούπολης. Ποια ήταν η φιλοσοφία πίσω από τη δική σας συμμετοχή;
"Ο Δήμος, μας προσκάλεσε να δώσουμε τη δική μας καλλιτεχνική συμβολή σε μια τόσο σημαντική επέτειο και αυτό ήταν για εμάς μεγάλη τιμή, αλλά και ευθύνη. Βάλαμε τα δυνατά μας για να δημιουργήσουμε κάτι που να “αγγίζει” κάθε κάτοικο και κάθε επισκέπτη της Ερμούπολης. Θέλαμε να προσφέρουμε μια εμπειρία καθολική, που να μπορεί να τη βιώσει ο καθένας. Για αυτόν τον λόγο, αποφασίσαμε να μην υπάρχουν αγγλικοί υπότιτλοι στο βίντεο, παρότι το συζητήσαμε αρκετά. Θεωρήσαμε ότι αν γινόταν δίγλωσσο το θέαμα με τίτλο Heritage in Motion στην πρόσοψη του θεάτρου Απόλλων θα έχανε ένα σημαντικό μέρος της αμεσότητας και της συγκίνησης που τελικά είδαμε να δημιουργείται. Αυτό που μας συγκίνησε ιδιαίτερα ήταν πως ο κόσμος παρακολούθησε με προσοχή και σχεδόν με ευλάβεια την προβολή και αυτό ήταν ίσως η μεγαλύτερη ανταμοιβή για όλους μας".
Ποια στοιχεία της ιστορίας της Ερμούπολης επιδιώξατε να αναδείξετε μέσα από αυτή τη δημιουργία;
"Δεν θέλαμε να δημιουργήσουμε ακόμη ένα ντοκιμαντέρ, γιατί έχουν ήδη γίνει αρκετές σημαντικές καταγραφές για την ιστορία της Ερμούπολης. Στόχος μας ήταν να φωτίσουμε ορισμένα κομβικά σημεία που έκαναν την πόλη να ξεχωρίσει όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και ευρύτερα στην Ευρώπη. Αναδείξαμε τις προσωπικότητες που τη σημάδεψαν, τη βιομηχανική της ανάπτυξη, την ιστορία του Τύπου, της τυπογραφίας και των εργατικών αγώνων. Η Ερμούπολη δεν είναι μόνο τα εντυπωσιακά νεοκλασικά κτήρια της. Είναι κυρίως οι άνθρωποί της, οι αξίες πάνω στις οποίες οικοδομήθηκε, η δημοκρατική της παράδοση και ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός της. Αυτό το άυλο, ανθρώπινο κομμάτι θελήσαμε να αναδείξουμε".
Από όλες τις εκδηλώσεις των εορτασμών, ποιες στιγμές σας “άγγιξαν” περισσότερο προσωπικά;
"Με άγγιξε ιδιαίτερα η πομπή και τα δρώμενα που τη συνόδευσαν. Ξεχώρισα την εγκατάσταση με τους ζωντανούς εργάτες στο Δημαρχείο, γιατί δημιουργούσε μια ιδιαίτερη σύνδεση με το παρελθόν, αλλά και με το γεγονός ότι το ίδιο το κτήριο ανακαινίζεται σήμερα. Μου άρεσε επίσης πολύ, η αναφορά στις πόλεις και τα νησιά από όπου προέρχονταν οι πρόσφυγες της Ερμούπολης, τόσο μέσα από τις παραδοσιακές φορεσιές όσο και μέσα από τη σύγχρονη καλλιτεχνική παρουσίαση των τοπικών προϊόντων τους. Με “άγγιξε” ιδιαίτερα ο λόγος του μητροπολίτη Δωροθέου, γιατί προσέγγισε τη σύνδεση της ελληνορθόδοξης παράδοσης με την αρχαιότητα στην Ερμούπολη μέσα από ουσιαστική έρευνα. Και φυσικά, κορυφαία στιγμή για μένα ήταν η συναυλία, όπου εξαιρετικοί επαγγελματίες μουσικοί συνεργάστηκαν με τη Φιλαρμονική δημιουργώντας ένα σπουδαίο μουσικό αποτέλεσμα. Η πιο συγκινητική εικόνα, ήταν όταν τα παιδιά της Φιλαρμονικής ανέβηκαν στη σκηνή για να δεχθούν το χειροκρότημα του κόσμου. Εκεί, ένιωσα ότι το παρελθόν, η ιστορία και ο πολιτισμός της Ερμούπολης συναντούν το παρόν και κυρίως το μέλλον της".
Το φετινό ANIMASYROS συμπίπτει με τα 200 χρόνια από την ονοματοδοσία της Ερμούπολης. Πώς επηρέασε αυτή η επέτειος τον σχεδιασμό του φετινού φεστιβάλ;
"Φέτος το φεστιβάλ θα είναι αφιερωμένο στα 200 χρόνια της Ερμούπολης. Συνήθως επιλέγουμε μια ευρύτερη θεματική, πέρυσι ήταν το Διάστημα, άλλες χρονιές η Αφρική ή η Αρχαία Ελλάδα. Αυτή τη φορά, όμως, αποφασίσαμε να εστιάσουμε στην ίδια την πόλη που γέννησε το φεστιβάλ. Το ANIMASYROS δεν δημιουργήθηκε μόνο από ανθρώπους της Σύρου, αλλά από ανθρώπους που συγκεντρώθηκαν γύρω από την Ερμούπολη και κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα από τα σημαντικότερα φεστιβάλ της Μεσογείου στο είδος του. Νιώθουμε, λοιπόν, ότι οφείλουμε να ανταποδώσουμε στην πόλη που μας “γέννησε”. Αν δεν υπήρχαν οι υποδομές, ο Δήμος, η Περιφέρεια, η οργανωμένη κοινωνία και το ίδιο το κοινό της Σύρου, το φεστιβάλ δεν θα είχε εξελιχθεί σε αυτό που είναι σήμερα. Για εμάς αποτελεί υποχρέωση να είμαστε αφιερωμένοι στην πόλη που μας στήριξε από την πρώτη στιγμή".
Η περυσινή διοργάνωση σημαδεύτηκε από γεγονότα που προκάλεσαν έντονη συζήτηση. Πως τα βλέπετε σήμερα, έναν χρόνο μετά;
"Για εμάς τα περυσινά γεγονότα ήταν πραγματικά σοκαριστικά. Για πρώτη φορά, νιώσαμε ότι κλονίστηκε το αίσθημα αποδοχής και αλληλοστήριξης που χαρακτηρίζει τη Σύρο, ένα νησί όπου έχεις μάθει ότι ακόμη κι αν χάσεις το πορτοφόλι ή το κινητό σου, κάποιος θα σε βρει για να σου το επιστρέψει. Εκείνες τις ημέρες ήμασταν ταραγμένοι πολύ, όμως ποτέ δεν αμφισβητήσαμε τη συνέχιση του φεστιβάλ στο νησί που το “γέννησε”. Θέλω να ευχαριστήσω δημόσια τον Δήμο, τον δήμαρχο και την αντιδήμαρχο Πολιτισμού, αλλά και την Περιφέρεια, γιατί στάθηκαν έμπρακτα δίπλα μας. Αυτό απέδειξε ότι οι ρίζες του φεστιβάλ είναι πολύ βαθιές, τόσο θεσμικά, όσο και κοινωνικά. Παρά τις δυσκολίες, η περυσινή χρονιά ήταν εκείνη που είχε τη μεγαλύτερη προσέλευση κοινού στην ιστορία του ANIMASYROS. Εμείς επιλέγουμε πάντα να κρατάμε τα θετικά και να προχωράμε μπροστά".
Τι κρατάτε περισσότερο από την αντίδραση της τοπικής κοινωνίας εκείνη την περίοδο;
"Η στάση της τοπικής κοινωνίας μάς συγκίνησε βαθιά. Οι συμπολίτες μας που κινητοποιήθηκαν δεν διαμαρτύρονταν για κάτι μικρό ή επιφανειακό, εξέφραζαν μια πραγματική αγωνία και γι' αυτό αισθανθήκαμε όλοι την ανάγκη να τους ακούσουμε. Το γεγονός ότι στη συνέχεια υπήρξαν εντάσεις και εκφοβισμοί ήταν κάτι διαφορετικό και δεν εκφράζει την ουσία όσων συνέβησαν. Με τον χρόνο τα πράγματα ηρέμησαν και μπήκαν στη θέση τους. Εκείνο που κρατώ περισσότερο είναι η γενναιότητα, με την οποία στάθηκαν δίπλα μας οι Συριανές και οι Συριανοί. Αυτή η στήριξη, κυρίως από τις γυναίκες του νησιού, μας έδωσε τη δύναμη να συνεχίσουμε και να κοιτάξουμε ακόμη πιο αισιόδοξα το μέλλον του φεστιβάλ".
Κλείνοντας, αν έπρεπε να θέσετε έναν μεγάλο στόχο για την Ερμούπολη μετά τον εορτασμό των 200 χρόνων, ποιος θα ήταν αυτός;
"Πιστεύω ότι ο επόμενος μεγάλος στόχος για την Ερμούπολη, ανάμεσα βεβαίως και σε άλλες αναπτυξιακές πρωτοβουλίες που είναι αναγκαίες, θα μπορούσε να είναι η ανακήρυξή της ως Μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Πρόκειται για έναν μοναδικό οικισμό στην Ανατολική Μεσόγειο, με αδιατάρακτα από το χρόνο, τα αρχιτεκτονικά και δομικά του χαρακτηριστικά. Είναι κατά κάποιον τρόπο, μια χρονοκάψουλα της πρώτης βιομηχανικής επανάστασης, σε έναν τόπο και ένα νεογέννητο κράτος που μέχρι τότε δεν είχε τέτοια παράδοση. Θεωρώ ότι αξίζει να συνταχθεί εκ νέου ένας ολοκληρωμένος και επιστημονικά τεκμηριωμένος φάκελος και να υπάρξει συστράτευση όλων, της Πολιτείας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των τοπικών φορέων, ώστε να διεκδικήσουμε την ένταξη της Ερμούπολης ή ακόμη και του δίπολου της Ερμούπολης και της μεσαιωνικής Άνω Σύρου στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε τεράστια σημασία για τον τόπο. Θα μπορούσε να δημιουργήσει ακόμη μεγαλύτερες δυνατότητες χρηματοδότησης, να απελευθερώσει πόρους για τη συντήρηση των δημόσιων κτηρίων, να στηρίξει σημαντικές παρεμβάσεις για την τοπική κοινωνία, ακόμη και σε ζητήματα όπως το κυκλοφοριακό και η αειφορία του περιβάλλοντος και συνολικά να ενισχύσει την προστασία και την ανάδειξη της Ερμούπολης για τις επόμενες δεκαετίες. Αυτό που θαυμάζουμε σήμερα είναι το αποτέλεσμα της δουλειάς ανθρώπων πριν από 150 και πλέον χρόνια. Εκείνοι δεν μπορούσαν να φανταστούν ότι το έργο τους θα εξακολουθούσε να εμπνέει τόσες γενιές μετά. Το δικό μας χρέος είναι να παραδώσουμε αυτή την κληρονομιά στην καλύτερη δυνατή κατάσταση στις γενιές που θα ακολουθήσουν".
