Με το ιδιωτικό χρέος να ξεπερνά τα 235 δισ. ευρώ και την πίεση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις να εντείνεται, το οικονομικό επιτελείο προχωρά σε πέντε παρεμβάσεις για ρυθμίσεις οφειλών, προστασία κατοικίας και αποδέσμευση τραπεζικών λογαριασμών.
Το πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους επιστρέφει δυναμικά στο επίκεντρο της οικονομικής πολιτικής, καθώς οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς Δημόσιο, ασφαλιστικά ταμεία, τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων συνεχίζουν να κινούνται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προωθεί ένα νέο πλέγμα παρεμβάσεων, το οποίο θα τεθεί σταδιακά σε εφαρμογή έως το τέλος Ιουνίου, επιχειρώντας να δώσει διέξοδο σε οφειλέτες που βρίσκονται αντιμέτωποι με κατασχέσεις, πλειστηριασμούς και αδυναμία εξυπηρέτησης των χρεών τους.
Στο επίκεντρο των αλλαγών βρίσκεται η πρώτη κατοικία και η προσπάθεια δημιουργίας ενός πιο λειτουργικού πλαισίου ρύθμισης οφειλών μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού. Παράλληλα, το οικονομικό επιτελείο προωθεί νέα ρύθμιση έως 72 δόσεων για παλαιά χρέη, δυνατότητα αποπληρωμής οφειλών σε έως και 240 δόσεις, αλλά και μηχανισμό αποδέσμευσης τραπεζικών λογαριασμών που έχουν κατασχεθεί λόγω οφειλών.
Η σημαντικότερη παρέμβαση αφορά τη στοχευμένη προστασία της κύριας κατοικίας. Το νέο μοντέλο διαφοροποιείται από το ισχύον καθεστώς, καθώς επιτρέπει στον οφειλέτη να επιδιώξει ρύθμιση αποκλειστικά για την πρώτη κατοικία του, χωρίς να συνυπολογίζεται στο ίδιο πλαίσιο το σύνολο της ακίνητης και κινητής περιουσίας του. Μέχρι σήμερα, ο εξωδικαστικός μηχανισμός εξετάζει συνολικά τα περιουσιακά στοιχεία και τις οφειλές προς Δημόσιο, τράπεζες και servicers, γεγονός που σε αρκετές περιπτώσεις οδηγεί σε αδυναμία επίτευξης βιώσιμης συμφωνίας.
Με τη νέα παρέμβαση, η ρύθμιση θα βασίζεται κυρίως στην αξία της κύριας κατοικίας και στην πραγματική οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη. Το μοντέλο αυτό εκτιμάται ότι θα επιτρέψει μεγαλύτερα «κουρέματα» οφειλών και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις, ώστε να αυξηθούν οι πιθανότητες διατήρησης της κατοικίας. Την ίδια στιγμή, η υπόλοιπη περιουσία θα μπορεί να οδηγείται σε διαδικασίες ρευστοποίησης μέσω πλειστηριασμών για την κάλυψη των υπόλοιπων απαιτήσεων των πιστωτών.
Παράλληλα, εντός Ιουνίου αναμένεται να ενεργοποιηθεί νέα έκτακτη ρύθμιση έως 72 δόσεων για οφειλές προς Εφορία και ΕΦΚΑ. Στη ρύθμιση θα μπορούν να ενταχθούν χρέη που έχουν βεβαιωθεί έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2023 και παρέμεναν αρρύθμιστα μέχρι τις 21 Απριλίου 2026. Βασική προϋπόθεση για την υπαγωγή θα είναι η τακτοποίηση ή ρύθμιση όλων των νεότερων οφειλών που δημιουργήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά.
Το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι η συγκεκριμένη παρέμβαση θα λειτουργήσει ως «γέφυρα» για χιλιάδες φορολογούμενους και επαγγελματίες που έχασαν προηγούμενες ρυθμίσεις ή αδυνατούσαν να ανταποκριθούν στις τρέχουσες υποχρεώσεις τους. Στόχος είναι να αυξηθεί η εισπραξιμότητα των ληξιπρόθεσμων οφειλών, χωρίς να ενισχυθεί περαιτέρω η πίεση στην πραγματική οικονομία.
Στο τραπέζι παραμένει και η δυνατότητα ρύθμισης χρεών σε έως και 240 δόσεις μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού. Η διαδικασία αφορά όσους έχουν συνολικές οφειλές άνω των 5.000 ευρώ προς Εφορία και ασφαλιστικά ταμεία και προϋποθέτει την άρση τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου, ώστε να αξιολογηθεί πλήρως η οικονομική κατάσταση του οφειλέτη. Το επιτόκιο της ρύθμισης διαμορφώνεται στο 3%, ενώ υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις προβλέπεται και διαγραφή μέρους της βασικής οφειλής.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στο ζήτημα των δεσμευμένων τραπεζικών λογαριασμών, καθώς εξετάζεται η δυνατότητα άρσης της κατάσχεσης με την καταβολή του 25% της συνολικής οφειλής και την ταυτόχρονη ένταξη του υπολοίπου ποσού σε καθεστώς ρύθμισης. Η συγκεκριμένη δυνατότητα θα παρέχεται μία φορά, ενώ σε περίπτωση δημιουργίας νέων χρεών η αποδέσμευση λογαριασμού θα μπορεί να επανέλθει μόνο μετά από πλήρη εξόφληση των υποχρεώσεων.
Την ίδια ώρα, στην τελική φάση σχεδιασμού βρίσκεται και ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων για ευάλωτους οφειλέτες. Ο μηχανισμός προβλέπει ότι ο Φορέας θα αποκτά την πρώτη κατοικία που οδηγείται σε πλειστηριασμό και στη συνέχεια θα τη μισθώνει στον πρώην ιδιοκτήτη για διάστημα έως 12 ετών. Με τον τρόπο αυτό, ο οφειλέτης θα παραμένει στο σπίτι του καταβάλλοντας ενοίκιο, ενώ θα έχει τη δυνατότητα επαναγοράς του ακινήτου όταν βελτιωθεί η οικονομική του κατάσταση και εφόσον έχει τηρήσει τις υποχρεώσεις της μίσθωσης.
Το πλαίσιο συνοδεύεται και από κρατική στεγαστική επιδότηση που κυμαίνεται από 70 έως 210 ευρώ μηνιαίως, με στόχο να διασφαλιστεί η ομαλή καταβολή του ενοικίου και να περιοριστούν οι κοινωνικές επιπτώσεις των πλειστηριασμών.
