Ένα εντυπωσιακό νέο είδος θαλάσσιου σαλιγκαριού ανακάλυψαν Ιάπωνες επιστήμονες στα αβυσσαλέα βάθη του Ειρηνικού Ωκεανού, καταγράφοντας παράλληλα ένα νέο παγκόσμιο ρεκόρ για την ομάδα των λεγόμενων «αληθινών πεταλίδων» (true limpets).
Η ανακάλυψη έγινε περίπου 500 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά του Τόκιο, σε περιοχή όπου ο βυθός βρίσκεται κάτω από σχεδόν έξι χιλιόμετρα νερού. Σε αυτό το περιβάλλον δεν φτάνει καθόλου φως, η θερμοκρασία παραμένει λίγο πάνω από το μηδέν και η πίεση είναι ακραία.
Το καλοκαίρι του 2025, ερευνητές του Ιαπωνικού Οργανισμού Θαλάσσιας και Γήινης Επιστήμης και Τεχνολογίας (JAMSTEC) επέλεξαν να εξερευνήσουν την περιοχή με το επανδρωμένο βαθυσκάφος Shinkai 6500. Κατά τη διάρκεια της κατάδυσης παρατήρησαν πάνω σε ηφαιστειακό βράχο ένα μεγάλο σαλιγκάρι προσκολλημένο στην επιφάνεια. Το ζώο ήταν ζωντανό, άθικτο και ασυνήθιστα μεγάλο για το είδος του.
Οι επιστήμονες το φωτογράφισαν και το συνέλεξαν σε βάθος 5.922 μέτρων, γεγονός που το καθιστά τον βαθύτερα καταγεγραμμένο εκπρόσωπο των αληθινών πεταλίδων που έχει βρεθεί ποτέ. Το νέο είδος ονομάστηκε Bathylepeta wadatsumi.
Το σαλιγκάρι που πήρε το όνομά του από θεό της θάλασσας
Η ονομασία του είδους δεν είναι τυχαία. Το «Wadatsumi» προέρχεται από τον θεό της θάλασσας της ιαπωνικής μυθολογίας, αλλά και από έναν γιγαντόσωμο χαρακτήρα του δημοφιλούς manga One Piece. Η επιλογή θεωρήθηκε ταιριαστή, καθώς το συγκεκριμένο σαλιγκάρι φτάνει τα 40,5 χιλιοστά μήκος κελύφους, μέγεθος που θεωρείται ιδιαίτερα μεγάλο για τέτοια ζώα και ακόμη πιο εντυπωσιακό για οργανισμό που ζει σχεδόν έξι χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια.
Όπως δήλωσε στο περιοδικό Discover Wildlife ο επικεφαλής της μελέτης Δρ Chong Chen, «ακόμη και στην εποχή των εξελιγμένων τηλεχειριζόμενων ρομπότ, το ανθρώπινο μάτι στον βυθό συχνά διατηρεί ένα πλεονέκτημα. Τα επανδρωμένα βαθυσκάφη όπως το Shinkai 6500 μάς επιτρέπουν να εξερευνούμε με πρόθεση και λεπτομέρεια».
Το κέλυφος του οργανισμού διαθέτει περίπου 80 λευκές ακτινωτές γραμμές που εκτείνονται από την κορυφή έως το άκρο του. Κάτω από τα φώτα του βαθυσκάφους, οι γραμμές αυτές ξεχώριζαν έντονα πάνω στο σκούρο ηφαιστειακό πέτρωμα, βοηθώντας το πλήρωμα να εντοπίσει το ζώο.
Γιατί η ανακάλυψη θεωρείται σημαντική
Τα περισσότερα σαλιγκάρια αυτού του τύπου που ήταν γνωστά μέχρι σήμερα είχαν εντοπιστεί μόνο μέσω βυθοκόρησης, δηλαδή με εξοπλισμό που συλλέγει υλικό από τον βυθό και το μεταφέρει στην επιφάνεια, συχνά χωρίς να διατηρείται η εικόνα του φυσικού περιβάλλοντος στο οποίο ζούσαν οι οργανισμοί.
Η χρήση του Shinkai 6500, ενός από τα ελάχιστα επανδρωμένα βαθυσκάφη παγκοσμίως που μπορούν να φτάσουν σε βάθη έως 6.500 μέτρων, επέτρεψε στους επιστήμονες να παρατηρήσουν για πρώτη φορά το είδος στο φυσικό του περιβάλλον και να κατανοήσουν τον τρόπο ζωής του.
Το Bathylepeta wadatsumi τρέφεται ξύνοντας ένα λεπτό στρώμα ιζημάτων που καλύπτει τους ηφαιστειακούς βράχους του βυθού. Μέσα από αυτή τη διαδικασία καταναλώνει οργανικά σωματίδια που έχουν καταλήξει εκεί από τα ανώτερα στρώματα της θάλασσας και συμβάλλει στην ανακύκλωση θρεπτικών συστατικών σε ένα περιβάλλον όπου η διαθέσιμη ενέργεια είναι εξαιρετικά περιορισμένη.
Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Zoosystematics and Evolution, το γένος Bathylepeta ενδέχεται να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στον κύκλο του άνθρακα στα σκληρά πετρώδη οικοσυστήματα των αβυσσαλέων περιοχών.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η ανακάλυψη δεν ανατρέπει τις υπάρχουσες θεωρίες για τη ζωή στα μεγάλα βάθη, προσθέτει όμως ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της βιοποικιλότητας του βαθιού ωκεανού. Παράλληλα, υπογραμμίζει τη σημασία των επανδρωμένων εξερευνητικών αποστολών σε περιοχές του πλανήτη που εξακολουθούν να παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητες.
