Τον δρόμο ώστε η ΔΕΗ να υποβάλει πρόταση για τη δημιουργία γιγα-εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Gigafactory) στη Δυτική Μακεδονία ανοίγει η πρόσκληση που δημοσίευσε χθες η Ευρωπαϊκή Ένωση για την επιλογή έως επτά τέτοιων έργων.
Η πρωτοβουλία προβλέπει χρηματοδότηση έως 10 δισ. ευρώ από την ΕΕ και τα κράτη μέλη, με στόχο την κινητοποίηση τουλάχιστον 20 δισ. ευρώ ιδιωτικών κεφαλαίων. Συνολικά, οι επενδύσεις αναμένεται να υπερβούν τα 30 δισ. ευρώ.
Η ΔΕΗ είχε συμμετάσχει τον Ιούλιο του 2025 στην προκαταρκτική εκδήλωση ενδιαφέροντος, προτείνοντας την ανάπτυξη του έργου στις πρώην λιγνιτικές περιοχές της Κοζάνης. Όπως εκτιμάται, η επιχείρηση θα επανέλθει στην επίσημη διαδικασία είτε μόνη της είτε σε συνεργασία με εταιρείες και φορείς, πιθανώς και από άλλη ευρωπαϊκή χώρα.
Το σχέδιο έχει τη στήριξη της κυβέρνησης και εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια αξιοποίησης των εκτάσεων και των ενεργειακών εγκαταστάσεων της Δυτικής Μακεδονίας για επενδύσεις που συνδέουν την ενέργεια με την τεχνολογία.
Η πιθανή πρόταση συνδέεται με το κέντρο δεδομένων (Data Center) που έχει ήδη συμπεριλάβει η ΔΕΗ στο επενδυτικό της πρόγραμμα για την περίοδο 2026–2030. Η πρώτη φάση θα έχει ισχύ 300 ΜW. Η κατασκευή προγραμματίζεται να αρχίσει εντός του 2026, με στόχο η συγκεκριμένη μονάδα να τεθεί σε λειτουργία έως το τέλος του 2028.
Οι σχετικές κεφαλαιουχικές δαπάνες υπολογίζονται σε 1,2 δισ. ευρώ, στο πλαίσιο του στρατηγικού σχεδίου της επιχείρησης, συνολικού ύψους 24,2 δισ. ευρώ.
Η εταιρεία βρίσκεται σε εμπιστευτικές διαπραγματεύσεις με κορυφαίους παρόχους υπερκλίμακας (hyperscalers). Μεταξύ των ομίλων με τους οποίους έχει συνομιλήσει περιλαμβάνεται η Meta. Η Meta γνωστοποίησε χθες ότι οι μελλοντικές συμβάσεις μίσθωσης, κυρίως για κέντρα δεδομένων Τεχνητής Νοημοσύνης, ανέρχονται σε 279 δισ. δολάρια.
Τα γιγα-εργοστάσια θα συγκεντρώνουν προηγμένους επεξεργαστές, λογισμικό, τεχνολογίες υπολογιστικού νέφους (cloud), συνδεσιμότητα υψηλών ταχυτήτων και ενεργειακά αποδοτικά κέντρα δεδομένων. Θα χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση, την εξαγωγή συμπερασμάτων (inference) και τη λεπτομερή προσαρμογή (fine-tuning) προηγμένων μοντέλων ΤΝ.
Πρόσβαση στην υπολογιστική τους ισχύ θα έχουν νεοφυείς επιχειρήσεις (start-ups), αναπτυσσόμενες εταιρείες (scale-ups), μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, βιομηχανίες, πανεπιστήμια, ερευνητικοί φορείς και δημόσιες αρχές.
Οι νέες μονάδες θα προστεθούν στο δίκτυο των 19 εργοστασίων Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Factories) που αναπτύσσεται στην Ευρώπη.
Δικαίωμα συμμετοχής έχουν κοινοπραξίες ή εταιρείες ειδικού σκοπού (Special Purpose Vehicles – SPVs), στις οποίες μπορούν να μετέχουν επιχειρήσεις, δημόσιοι φορείς και επενδυτές. Επιτρέπονται επίσης διασυνοριακά σχήματα, με εγκαταστάσεις σε περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, γεγονός που αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο σύμπραξης της ΔΕΗ με εταίρους από άλλο κράτος-μέλος.
Δύο κατηγορίες
Η χρηματοδότηση χωρίζεται σε δύο κατηγορίες. Στην πρώτη θα επιλεγούν έως τέσσερα σχέδια, με ευρωπαϊκή συμμετοχή έως 100 εκατ. ευρώ κατά την αρχική ανάπτυξη και επιπλέον 400 εκατ. ευρώ στη συνέχεια. Για καθένα από τα έως τρία μεγαλύτερα εγχειρήματα της δεύτερης κατηγορίας, τα αντίστοιχα ποσά ανέρχονται σε 200 εκατ. και 800 εκατ. ευρώ.
Οι μονάδες της πρώτης κατηγορίας θα πρέπει αρχικά να διαθέτουν τουλάχιστον όσους προηγμένους επεξεργαστές έχει σήμερα το ισχυρότερο ευρωπαϊκό AI Factory και, κατά την επέκτασή τους, να φθάσουν τουλάχιστον στο τριπλάσιο αυτού του επιπέδου. Στη δεύτερη κατηγορία, η αρχική δυναμικότητα μπορεί να είναι έως διπλάσια και στη συνέχεια πρέπει να αυξηθεί τουλάχιστον στο τετραπλάσιο.
Τα κράτη μέλη θα καλύψουν ποσά αντίστοιχα με την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις 18 χώρες που έχουν υπογράψει συμφωνία κοινής προμήθειας με την Ευρωπαϊκή Κοινή Επιχείρηση Υπολογιστικής Υψηλών Επιδόσεων (European High Performance Computing Joint Undertaking – EuroHPC JU).
Η EuroHPC JU και οι συμμετέχουσες χώρες θα αγοράζουν από κοινού χρόνο πρόσβασης στις μονάδες που θα επιλεγούν.
Στην προκαταρκτική διαδικασία για τα AI Gigafactory είχαν υποβληθεί 76 εκδηλώσεις ενδιαφέροντος από 16 κράτη-μέλη, για συνολικά 60 διαφορετικές τοποθεσίες, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η προθεσμία υποβολής προτάσεων λήγει στις 12 Νοεμβρίου 2026 και οι αποφάσεις αναμένονται στις αρχές του 2027. Οι κατασκευές προβλέπεται να αρχίσουν εντός του ίδιου έτους, ενώ οι μονάδες αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία εντός 18 μηνών από την υπογραφή των συμβάσεων.
naftemporiki.gr
