Νέα παρέμβαση στον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα των ελευθέρων επαγγελματιών εξετάζεται στο οικονομικό επιτελείο, με το ενδιαφέρον να στρέφεται πλέον όχι στην κατάργηση του συστήματος, αλλά σε μια διαφορετική διαμόρφωση των επιβαρύνσεων.
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κ. Χατζηδάκης ξεκαθάρισε ότι «δεν τίθεται θέμα κατάργησης του τεκμαρτού εισοδήματος για τους ελεύθερους επαγγελματίες», αφήνοντας όμως ανοικτό το ενδεχόμενο αλλαγών στον τρόπο εφαρμογής του, ώστε να λαμβάνεται υπόψη η φορολογική συνέπεια και τα νέα ψηφιακά δεδομένα. Ενα από τα σενάρια που εξετάζονται είναι ένα σύστημα στο οποίο τα έτη δραστηριότητας εξακολουθούν να αποτελούν τη βάση για τον υπολογισμό του τεκμαρτού εισοδήματος, αλλά η φορολογική συνέπεια του επαγγελματία επηρεάζει την κλίμακα που εφαρμόζεται.
Στο υφιστάμενο σύστημα, η παλαιότητα της επιχειρηματικής δραστηριότητας αποτελεί βασική παράμετρο για τον προσδιορισμό του ελάχιστου εισοδήματος. Η λογική είναι ότι ένας επαγγελματίας με περισσότερα χρόνια παρουσίας στην αγορά θεωρείται ότι έχει μεγαλύτερη παραγωγική δυνατότητα.
Στο υπό εξέτασιν μοντέλο διατηρείται αυτή η αρχή, ωστόσο αλλάζει η «καμπύλη» με την οποία αυξάνεται το τεκμαρτό εισόδημα όσο περνούν τα χρόνια.
Ετσι, για παράδειγμα, θα μπορούσε να προβλεφθεί διαφορετική εξέλιξη του τεκμαρτού για έναν επαγγελματία που έχει σταθερά συνεπή φορολογική συμπεριφορά σε σχέση με κάποιον που εμφανίζει επαναλαμβανόμενες παραβάσεις ή σημαντικές αποκλίσεις στα ηλεκτρονικά δεδομένα του.
Επί της ουσίας, η φορολογική διοίκηση θα χρησιμοποιεί αντικειμενικά κριτήρια για να διαπιστώνει εάν ένας επαγγελματίας δικαιούται να ενταχθεί σε ευνοϊκότερη κλίμακα.
Στα κριτήρια περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η εμπρόθεσμη υποβολή των φορολογικών δηλώσεων, η συνέπεια στις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη δραστηριότητα, η ορθή διαβίβαση των στοιχείων στο myDATA και η απουσία σοβαρών φορολογικών παραβάσεων.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι ηλεκτρονικές διασταυρώσεις. Η συμφωνία των στοιχείων από POS, ηλεκτρονικά βιβλία, τιμολόγια και δηλώσεις θα λειτουργήσει ως ένδειξη ότι η φορολογική εικόνα της επιχείρησης είναι συνεπής.
Ετσι, ένας επαγγελματίας που βρίσκεται, για παράδειγμα, στη δέκατη ή στη δωδέκατη χρονιά δραστηριότητάς του θα έχει ένα συγκεκριμένο βασικό τεκμαρτό ποσό που θα προκύπτει από τα χρόνια λειτουργίας. Εφόσον, όμως, διαθέτει καθαρό και συνεπές φορολογικό ιστορικό για συγκεκριμένο αριθμό ετών, θα μπορούσε να αντιμετωπίζεται με ηπιότερη προσαύξηση. Αντίστοιχα, ένας επαγγελματίας με σημαντικές φορολογικές παραβάσεις ή επαναλαμβανόμενες αποκλίσεις στις ηλεκτρονικές διασταυρώσεις θα παρέμενε στην κανονική κλίμακα. Ενα τέτοιο μοντέλο επιτρέπει στην κυβέρνηση να διατηρήσει τον βασικό πυρήνα του τεκμαρτού συστήματος, ενώ παράλληλα θα μπορούσε να παρουσιάσει μια πιο στοχευμένη ελάφρυνση για τους επαγγελματίες που έχουν σταθερή φορολογική συμπεριφορά.
Παράλληλα, θα δημιουργούσε ένα επιπλέον κίνητρο για τη χρήση των ψηφιακών εργαλείων και για τη συνέπεια στις φορολογικές υποχρεώσεις.
Τα στοιχεία της φορολογικής διοίκησης δείχνουν ότι στην παρούσα φάση δεν έχουμε φθάσει στο επιθυμητό σημείο για την κατάργηση του τεκμαρτού εισοδήματος.
Οι φορολογικές δηλώσεις των ελευθέρων επαγγελματιών εξακολουθούν να καταγράφουν εισοδήματα αισθητά χαμηλότερα από εκείνα άλλων κατηγοριών φορολογουμένων. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, ένα μεγάλο μέρος του κλάδου δηλώνει μηνιαία εισοδήματα που κατά μέσον όρο κυμαίνονται μεταξύ 300 και 500 ευρώ, γεγονός που οδηγεί σε αντίστοιχες χαμηλές φορολογικές επιβαρύνσεις. Η εικόνα αυτή, που επαναλαμβάνεται σταθερά τα τελευταία χρόνια, αποτέλεσε έναν από τους λόγους για τους οποίους υιοθετήθηκε το σύστημα των τεκμαρτών εισοδημάτων, με στόχο τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και τη σύνδεση των δηλώσεων με τα αντικειμενικά κριτήρια.
Τα στοιχεία από τις περυσινές φορολογικές δηλώσεις (εισοδήματα 2024) επιβεβαιώνουν ότι οι ελεύθεροι επαγγελματίες δήλωσαν για ακόμη μία χρονιά χαμηλά εισοδήματα, με αποτέλεσμα ένα ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό του κλάδου –που προσεγγίζει το 50%– να φορολογηθεί με βάση τα τεκμήρια. Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, το μέσο ετήσιο δηλωθέν εισόδημα των επαγγελματιών ανήλθε μόλις στις 3.665 ευρώ, δηλαδή περίπου 305 ευρώ τον μήνα.
Ως συνέπεια ενεργοποιήθηκε η εφαρμογή των τεκμαρτών κριτηρίων για 387.532 επαγγελματίες, σε σύνολο 714.465, με το φορολογητέο εισόδημά τους να διαμορφώνεται κατά μέσον όρο στις 13.107 ευρώ, επίπεδο σχεδόν τετραπλάσιο από το δηλωθέν. Για λόγους σύγκρισης, το μέσο δηλωθέν εισόδημα των μισθωτών ανήλθε στις 17.668 ευρώ, των συνταξιούχων στις 13.845 ευρώ και των αγροτών στις 15.138 ευρώ.
Η φορολογική διοίκηση επιχειρεί να κλείσει όλα τα παράθυρα που οδηγούν στη διόγκωση των δαπανών και κατ’ επέκτασιν στη μείωση του φορολογητέου εισοδήματος. Ενα ακόμη βήμα θα γίνει τον Ιανουάριο του 2027, οπότε τίθεται οριστικά τέλος στις πλασματικές δαπάνες, αλλάζοντας τον τρόπο έκδοσης των απλών αποδείξεων που λαμβάνουν επιχειρήσεις και επαγγελματίες από τα πρατήρια βενζίνης.
kathimerini.gr
