Σε έναν λόγιο της Σύρου που μελέτησε το παρελθόν της Ερμούπολης μέσα από τα αρχεία, το δίκαιο και τη μνήμη του τόπου, αφιερώθηκε η εκδήλωση της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Ερμούπολης, στο πλαίσιο του εορτασμού για τα 200 χρόνια της ονοματοδοσίας της πόλης.
Ο λόγος για τον Ανδρέα Δρακάκη, που αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της πνευματικής του δραστηριότητας στη Σύρο και ιδιαίτερα στην Ερμούπολη.
Συγκεκριμένα, η Δημοτική Βιβλιοθήκη και η Εταιρεία Κυκλαδικών Μελετών διοργάνωσαν το Σάββατο το βράδυ, ομιλία για το έργο και τη σπουδαία συνεισφορά του συγγραφέα, ιστορικού, νομικού και γραμματέα του Δημοτικού Συμβουλίου της Ερμούπολης τα έτη 1934 - 1939.
Το έργο του επικεντρώθηκε στην τοπική ιστοριογραφία, σε ιστορικά τοπόσημα και σε εμβληματικές προσωπικότητες του νησιού, συμβάλλοντας καθοριστικά στη διάσωση και την προβολή της πολιτιστικής και ιστορικής κληρονομιάς του νησιού.
Για τον Ανδρέα Δρακάκη μίλησαν ο δρ. Στέφανος Προβελέγγιος, κοσμήτορας της Εταιρείας Κυκλαδικών Μελετών, καθώς επίσης και ο νομικός, Αντώνης Συρίγος.
Την πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση συντόνισε ο εντεταλμένος σύμβουλος της Δημοτικής Βιβλιοθήκης και αντιδήμαρχος Διοικητικών Υπηρεσιών του Δήμου Σύρου - Ερμούπολης, Δομένικος Σαγκινέτος, ενώ χαιρετισμό απεύθυναν ο δήμαρχος, Αλέξης Αθανασίου και ο πρόεδρος της Εταιρείας Κυκλαδικών Μελετών, Δημήτριος Κορρές.
Ειδική μνεία στο συγγραφικό, αλλά και νομικό του έργο
Ο Ανδρέας Δρακάκης γεννήθηκε στη Σύρο. Πατέρας του ήταν ο δικηγόρος Θεόδωρος Δρακάκης, άνθρωπος των γραμμάτων και εκδότης της εφημερίδας “Ο Τόπος της”. Ο ίδιος σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στη συνέχεια επέστρεψε στη γενέτειρά του, όπου άσκησε τη δικηγορία έως το 1960, φθάνοντας στον βαθμό του δικηγόρου παρ’ Αρείω Πάγω.
Μελετητής της ιστορίας της ιδιαίτερης πατρίδας του και γενικότερα των Κυκλάδων, συνέγραψε βιβλία, μελέτες και πολλά άρθρα σε εφημερίδες. Μεταξύ 1934-1939 διετέλεσε γραμματέας του Δημοτικού Συμβουλίου Ερμούπολης, επί δημαρχίας Ευάγγελου Ξοχάκη, προτείνοντας, μάλιστα, τότε τη μεταφορά σε μάρμαρο της γύψινης προτομής του Κανάρη, έργο του Γεωργίου Βιτάλη και την τοποθέτησή της σε κεντρικό σημείο της πόλης. Κατά τους εορτασμούς για τα αποκαλυπτήρια της προτομής, 25-26 Νοεμβρίου 1939, πραγματοποίησε ομιλία με θέμα “Ο Κανάρης και η Σύρος”.
Στα κυριότερα σημεία της ζωής του, με ιδιαίτερη βαρύτητα στο συγγραφικό του έργο, αλλά και στη νομική του παρουσία, με το πλούσιο έργο που άφησε πίσω του και στους δύο τομείς, αναφέρθηκαν κατά τη διάρκεια των ομιλιών τους, τόσο ο δρ. Στέφανος Προβελέγγιος, Κοσμήτορας Εταιρείας Κυκλαδικών Μελετών, όσο και ο νομικός, Αντώνης Συρίγος.
Η Σύρος ως αντικείμενο ιστορικής έρευνας
Μάλιστα, όπως τόνισαν και οι δύο ομιλητές, ο Ανδρέας Δρακάκης δεν αντιμετώπισε την ιστορία της Σύρου ως μια απλή παράθεση γεγονότων, καθώς ερεύνησε θεσμούς, πρόσωπα, οικονομικές δραστηριότητες, κοινωνικές σχέσεις και νομικά τεκμήρια, προσπαθώντας να ανασυνθέσει τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώθηκε η Ερμούπολη και η κοινωνία της.
Παραθέτοντας στοιχεία, σημείωσαν ότι ανάμεσα στα σημαντικότερα έργα του, συγκαταλέγεται η “Η Σύρος επί Τουρκοκρατίας”, που εκδόθηκε στην Ερμούπολη το 1948, ενώ ο δεύτερος τόμος ακολούθησε το 1967.
Ιδιαίτερη θέση στη συριανή ιστοριογραφία κατέχει, επίσης, η δίτομη “Ιστορία του οικισμού της Ερμουπόλεως (Σύρας), 1821-1825”, με τον πρώτο τόμο να εκδίδεται το 1979 και τον δεύτερο το 1983. “Το έργο αυτό αποτελεί βασική βιβλιογραφική αναφορά για τη μελέτη των πρώτων χρόνων της Ερμούπολης”, τόνισαν, υποστηρίζοντας παράλληλα πως “η σημασία του έργου του φαίνεται και από το γεγονός ότι μεταγενέστερες μελέτες για την Ερμούπολη, τη Σύρο και την οικονομική και κοινωνική της εξέλιξη εξακολουθούν να παραπέμπουν στις εργασίες του”.
Όμως, εκτός από την ιστορική καταγραφή, η ιδιαιτερότητα του Ανδρέα Δρακάκη, όπως χαρακτηριστικά τόνισε ο Αντώνης Συρίγος, βρίσκεται στο ότι η ιστορική του ματιά ήταν βαθιά επηρεασμένη από τη νομική του παιδεία.
“Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η μελέτη του «Πρωτότυποι νομικοί θεσμοί εις την οικιζομένην Ερμούπολιν (1821-1830)», η οποία δημοσιεύθηκε το 1971 στην Επετηρίδα του Κέντρου Ερεύνης της Ιστορίας του Ελληνικού Δικαίου της Ακαδημίας Αθηνών. Στη μελέτη αυτή ο Δρακάκης εξετάζει πρωτογενείς νομικές πηγές της εποχής, φωτίζοντας πλευρές του αστικού, οικογενειακού, εμποροναυτικού, ποινικού και δικονομικού δικαίου της νεοσύστατης Ερμούπολης.
Η έρευνά του δεν έμεινε θεωρητική. Στα αρχεία που καταγράφηκαν από το Κέντρο Ερεύνης της Ιστορίας του Ελληνικού Δικαίου περιλαμβάνονται συμβολαιογραφικές πράξεις και άλλα έγγραφα που ο ίδιος μελέτησε και σχολίασε συμφωνητικά, συμβάσεις, πράξεις υιοθεσίας, αποφάσεις και μαρτυρικές καταθέσεις. Έτσι, μέσα από τη δουλειά του, η ιστορία της Ερμούπολης αποκτά μια ακόμη διάσταση, που δεν είναι μόνο η ιστορία μιας πόλης που αναπτύχθηκε εμπορικά και ναυτιλιακά, αλλά και η ιστορία μιας κοινωνίας που χρειάστηκε να δημιουργήσει θεσμούς, κανόνες και πρακτικές για να οργανώσει τη νέα της ζωή”, τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Συρίγος.
Μια ολόκληρη βιβλιοθήκη για τη Σύρο
Η προσφορά του Ανδρέα Δρακάκη δεν περιορίστηκε στα βιβλία που έγραψε. Μετά τον θάνατό του, το αρχείο και η βιβλιοθήκη του παραχωρήθηκαν στα Γενικά Αρχεία του Κράτους - Αρχεία Νομού Κυκλάδων από τον αδελφό του, Γεώργιο Δρακάκη.
Σύμφωνα με τα ΓΑΚ, η βιβλιοθήκη του περιλαμβάνει 853 τίτλους, από τα τέλη του 18ου αιώνα έως τη δεκαετία του 1990, ενώ το αρχείο του έχει ταξινομηθεί.
Ο Ανδρέας Δρακάκης έφυγε από τη ζωή το 1996, έχοντας αφήσει πίσω του ένα έργο που ξεπερνά τα όρια μιας προσωπικής συγγραφικής δραστηριότητας.
Έργα του, ενδεικτικά είναι “Η Σύρος επί Τουρκοκρατίας, Ερμούπολη 1948”, η “Ιστορία του Οικισμού της Ερμουπόλεως (Σύρας): Η Ερμούπολις (1826 -1827)”, Αθήνα 1983, “Η οριζόντιος ιδιοκτησία εις τας Κυκλάδας”, ανάτυπο, Εφημερίς των Ελλήνων Νομικών, 1959, “Το πρώτον μνημείον του άταφου αγωνιστή”, ανάτυπο, Επετηρίς Εταιρείας Κυκλαδικών Μελετών, Αθήνα 1960”, “Μία εκατονταετηρίς- Η προ του λιμένος της Σύρου Ναυμαχία της “Ενώσεως”, ανάτυπο, Εταιρεία Κυκλαδικών Μελετών, Αθήνα 1968 και “Το ξεκίνημα του νεοελληνικού θεάτρου 1826-1861 (Ερμούπολις-Σύρα)”, ανάτυπο, Δελτίον Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τ. 22, Αθήνα 1979.
Επίσης, Άλλα σημαντικά έργα και μελέτες του είναι “Τα άγνωστα χρόνια – Ο Ελευθέριος Βενιζέλος στη Σύρο”: Μια ιστορική καταγραφή για τη διαμονή και τη δράση του μεγάλου πολιτικού στο νησί κατά τα μαθητικά του χρόνια, “Μία εκατονταετηρίς - Η προ του λιμένος της Σύρου Ναυμαχία της "Ενώσεως” (1868 / Έκδοση 1968): Ιστορική μονογραφία για τη ναυμαχία του θρυλικού αποκλεισμένου πλοίου “Ένωσις” έξω από τη Σύρο κατά την Κρητική Επανάσταση.
Τέλος, σημειώνεται ότι ο Ανδρέας Δρακάκης κρατούσε επίσης “Ημερολόγιο Κατοχής” κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, το οποίο κατασχέθηκε όταν φυλακίστηκε από τις ιταλικές αρχές, αλλά αποσπάσματά του διασώθηκαν και δημοσιεύθηκαν μεταγενέστερα, προσφέροντας πολύτιμες μαρτυρίες για τον μεγάλο λιμό του νησιού το 1941-1942.
