Το Κάστρο της Μυκόνου αποτελεί ένα από τα πλέον ιστορικά σημεία του νησιού και πλέον βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ευρωπαϊκής πρότασης για την προστασία της παράκτιας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Ο Δήμος Μυκόνου ενέκρινε τη συμμετοχή του στο εταιρικό σχήμα για τη χρηματοδότηση του έργου ANCORE (Advanced Nature-based, Climate-informed and Holistic Adaptation Solutions for the Protection of Underwater and Coastal Heritage), στο πλαίσιο του οποίου το Κάστρο προβλέπεται να αποτελέσει μία από τις περιοχές όπου θα εφαρμοστούν πιλοτικά οι λύσεις που θα αναπτυχθούν.
Η απόφαση ελήφθη από το Δημοτικό Συμβούλιο Μυκόνου, στο πλαίσιο μιας διεθνούς συνεργασίας με αντικείμενο την προστασία της υποβρύχιας και παράκτιας πολιτιστικής κληρονομιάς από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Ο δήμαρχος Μυκόνου, Χρήστος Βερώνης, μίλησε στην "Κοινή Γνώμη" για τη συμμετοχή του Δήμου στην ευρωπαϊκή πρόταση και τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει στην προστασία και ανάδειξη του Κάστρου της Μυκόνου. Μάλιστα, όπως εξήγησε, η συμμετοχή στο πρόγραμμα συνδέεται τόσο με την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, όσο και με την ενίσχυση του τουριστικού προϊόντος του νησιού.
"Το Κάστρο αποτελεί έναν χώρο υψηλής αξίας και σημασίας για τον πολιτισμό του νησιού"
"Για τον Δήμο μας, αυτή η συμμετοχή σημαίνει, καταρχήν, μια συνέργεια με τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού και μια θεσμική, μέσω του προγράμματος, παρουσία του Δήμου για την αξιοποίηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Σημαντικό στοιχείο αυτής της κληρονομιάς είναι η περιοχή του Κάστρου, όπου ήδη γίνονται κάποιες εργασίες συντήρησης και ανάδειξης, αλλά μέσα από αυτό το πρόγραμμα θα υπάρξουν δράσεις που θα έχουν ως αντικείμενο την προστασία του. Το Κάστρο βρίσκεται στα τείχη της Χώρας της Μυκόνου, στην περιοχή της Παραπορτιανής, και αποτελεί έναν χώρο υψηλής αξίας και σημασίας για τον πολιτισμό της Μυκόνου. Επομένως, πρόκειται για ένα πρόγραμμα που θα στοχεύσει εξειδικευμένα στην προστασία της παράκτιας περιοχής του Κάστρου και, βεβαίως, θα υπάρξουν και σημαντικές δράσεις που δεν θα αφορούν μόνο τη διάσωση, αλλά και την ανάδειξη αυτού του χώρου", ανέφερε αρχικά στην εφημερίδα ο δήμαρχος Μυκόνου, για τη σημασία της συμμετοχής του Δήμου στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα.
Στη συνέχεια, ο κ. Βερώνης στάθηκε στην αξία που έχει για το νησί η ανάδειξη της συγκεκριμένης περιοχής, επισημαίνοντας ότι "το Κάστρο είναι η οχυρωματική πλευρά των τειχών της Μυκόνου και η ανάδειξή τους αποτελεί στρατηγικής σημασίας στόχο, όχι μόνο για τις υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, αλλά και για τον Δήμο. Μέσα στις προτεραιότητες που έχουμε θέσει είναι, όχι μόνο να διασώσουμε την πολιτιστική μας κληρονομιά, αλλά και να την καταστήσουμε ένα προνομιακό στοιχείο του τουριστικού μας προϊόντος. Έχουμε να κάνουμε και με τον εμπλουτισμό του τουριστικού προϊόντος της Μυκόνου, καθώς η ανάδειξη των πολιτιστικών μας στοιχείων μπορεί να συμβάλει σημαντικά προς αυτή την κατεύθυνση. Άρα, είναι ένας συνδυασμός διάσωσης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και εμπλουτισμού του τουριστικού προϊόντος της Μυκόνου".
"Ο Δήμος θα έχει έναν υποστηρικτικό ρόλο με διάφορους τρόπους σε όλη αυτή την προσπάθεια"
Σε ερώτηση για την κατάσταση της περιοχής και την πρόσβαση του κοινού, απάντησε πως "είναι προσβάσιμη. Εκτός από τον χώρο που αυτή τη στιγμή αποτελεί αρχαιολογικό χώρο και είναι περιφραγμένος, όπου γίνονται εργασίες, εμείς μιλάμε για την ευρύτερη περιοχή και ειδικότερα για το Κάστρο, δίπλα στην εκκλησία της Παραπορτιανής. Εκεί βρίσκεται ένας αρχαιολογικός χώρος, στον οποίο αυτή τη στιγμή γίνονται ανασκαφικές και ερευνητικές εργασίες και ο οποίος είναι περιφραγμένος".
Κλείνοντας και όσον αφορά στα επόμενα βήματα και τον ρόλο που θα κληθεί να αναλάβει ο Δήμος, ο κ. Βερώνης διευκρίνισε ότι η συμμετοχή του θα έχει κυρίως υποστηρικτικό χαρακτήρα.
"Από τη στιγμή που θα κυρωθεί η συμμετοχή του Δήμου και θα αρχίσει το πρόγραμμα, στο πλαίσιο της υλοποίησής του θα ανατεθούν στον Δήμο συγκεκριμένες αρμοδιότητες. Θα είναι κυρίως αρμοδιότητες υποστήριξης και όχι, βεβαίως, σωστικές αρμοδιότητες ή αρμοδιότητες που έχουν να κάνουν με τις ίδιες τις δράσεις. Ο Δήμος θα έχει έναν υποστηρικτικό ρόλο με διάφορους τρόπους σε όλη αυτή την προσπάθεια, στην υλοποίηση του προγράμματος, ενώ στη συνέχεια θα κληθεί να αξιοποιήσει όλα τα αποτελέσματα που θα έρθουν", δήλωσε χαρακτηριστικά.
Στο επίκεντρο το Κάστρο
Το ANCORE έχει ως βασικό στόχο την ανάπτυξη, επίδειξη και αξιολόγηση λύσεων προσαρμογής, οι οποίες θα μπορούν να προστατεύσουν μνημεία, κτήρια, πολιτιστικά τοπία και περιοχές με πολιτιστική και φυσική αξία που αντιμετωπίζουν αυξανόμενες πιέσεις από τις μεταβολές του κλίματος.
Στην περίπτωση της Μυκόνου, ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη να αποτελέσει το Κάστρο μία από τις πιλοτικές περιοχές του έργου. Εκεί αναμένεται να δοκιμαστούν οι προτεινόμενες λύσεις με στόχο να αντιμετωπιστούν προβλήματα που σχετίζονται με τη διάβρωση και την υποσκαφή, χωρίς να αλλοιωθεί η πολιτιστική αξία του τοπίου.
Σύμφωνα με την εισήγηση της Τεχνικής Υπηρεσίας, το έργο θα πραγματοποιήσει πιλοτικές δράσεις σε τουλάχιστον τρεις παράκτιες ή υποβρύχιες περιοχές διαφορετικών κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, θα υπάρχουν και περιοχές αναπαραγωγής, στις οποίες θα ελεγχθεί κατά πόσο οι λύσεις που θα αναπτυχθούν μπορούν να εφαρμοστούν και σε άλλες περιοχές.
Οι πιέσεις που προκαλεί η κλιματική αλλαγή
Η ανάγκη για τέτοιου είδους παρεμβάσεις συνδέεται με τις ολοένα εντονότερες αλλαγές που καταγράφονται στο θαλάσσιο και παράκτιο περιβάλλον. Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, οι καταιγίδες, η έντονη κυματική δράση, οι αλλαγές στην υδροδυναμική του πυθμένα, η μεταφορά φερτών υλών και η παράκτια διάβρωση μπορούν να επηρεάσουν άμεσα περιοχές και μνημεία που βρίσκονται κοντά στη θάλασσα. Στην ίδια κατηγορία περιλαμβάνονται η υποχώρηση της ακτογραμμής, οι πλημμύρες και η υφαλμύρωση, ενώ η εισήγηση αναφέρεται επίσης σε καύσωνες, υγρούς χειμώνες, ξηρές άνοιξες, πυρκαγιές και μεταβολές στα οικοσυστήματα.
Οι παράγοντες αυτοί, όπως επισημαίνεται στο κείμενο της Τεχνικής Υπηρεσίας, αλληλεπιδρούν με την ευπάθεια των μνημείων και την περιβαλλοντική αστάθεια των περιοχών στις οποίες βρίσκονται. Το ζητούμενο είναι η ανάπτυξη τρόπων ώστε οι συγκεκριμένοι χώροι να μπορούν να αντεπεξέλθουν στις νέες συνθήκες.
Διεθνής συνεργασία
Η πρόταση ANCORE, εκτός από από τον Δήμο Μυκόνου, αφορά και σε ένα ευρύτερο εταιρικό σχήμα στο οποίο συμμετέχουν 13 φορείς από διαφορετικές ευρωπαϊκές χώρες. Στο σχήμα συμμετέχουν το Πανεπιστήμιο της Πάδοβας, το Πανεπιστήμιο του Αλγκάρβε, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Πανεπιστήμιο Κλαϊπέντα, το Πανεπιστήμιο του Σαλέντο, το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Ινστιτούτο Υδρομηχανικής της Πολωνικής Ακαδημίας Επιστημών, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, καθώς και φορείς και επιχειρήσεις από Ιταλία, Πορτογαλία, Δανία, Ουγγαρία και Λιθουανία.
Η συμμετοχή διαφορετικών επιστημονικών και θεσμικών φορέων αποσκοπεί στην ανάπτυξη λύσεων που θα μπορούν να ανταποκριθούν στις διαφορετικές συνθήκες των παράκτιων περιοχών και των μνημείων που απειλούνται από τις κλιματικές μεταβολές.
Η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου
Το θέμα συζητήθηκε εκτός ημερήσιας διάταξης και χαρακτηρίστηκε κατά πλειοψηφία κατεπείγον. Τρία μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου, ο Κωνσταντίνος Κουκάς, ο Νικόλαος Γκέλος και η Κωνσταντινιά Σαμψούνη, τοποθετήθηκαν αρνητικά ως προς το κατεπείγον της συζήτησης.
Τελικά, το Δημοτικό Συμβούλιο ενέκρινε κατά πλειοψηφία τη συμμετοχή του Δήμου Μυκόνου στο εταιρικό σχήμα για την πρόταση χρηματοδότησης του ANCORE. Παράλληλα, εξουσιοδότησε τον δήμαρχο Μυκόνου Χρήστο Βερώνη να προχωρήσει στις προβλεπόμενες νόμιμες ενέργειες.
