Το σοβαρό πρόβλημα των απωλειών νερού, η μεγάλη εξάρτηση από την αφαλάτωση, η περιορισμένη κάλυψη του νησιού από δίκτυο αποχέτευσης και η ανάγκη σημαντικών επενδύσεων αποτυπώνονται στο Γενικό Σχέδιο Υπηρεσιών Ύδατος του Δήμου Σίφνου για την περίοδο 2025-2029.
Πρόκειται ουσιαστικά για έναν συνολικό "χάρτη" της κατάστασης των υποδομών ύδρευσης και αποχέτευσης, αλλά και για τον σχεδιασμό των παρεμβάσεων που πρέπει να γίνουν τα επόμενα χρόνια.
Το βασικό συμπέρασμα του σχεδίου είναι ότι η Σίφνος έχει κάνει σημαντικά βήματα σε ορισμένους τομείς, όπως η ψηφιακή καταγραφή της κατανάλωσης, αλλά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές αδυναμίες στην παραγωγή, τη μεταφορά και τη διαχείριση του νερού, ενώ ακόμη μεγαλύτερο είναι το κενό στον τομέα των λυμάτων.
Η δήμαρχος Σίφνου, Μαρία Ναδάλη, μίλησε στην "Κοινή Γνώμη" για την ολοκλήρωση του Γενικού Σχεδίου Υπηρεσιών Ύδατος και τον νέο σχεδιασμό του Δήμου, επισημαίνοντας ότι πλέον υπάρχει ένα ολοκληρωμένο εργαλείο που επιτρέπει την ιεράρχηση των αναγκών και τον προγραμματισμό συγκεκριμένων παρεμβάσεων.
"Πλέον έχουμε μια ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη εικόνα της κατάστασης των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης"
"Το Γενικό Σχέδιο Υπηρεσιών Ύδατος είναι ένα πολύ σημαντικό εργαλείο για τον Δήμο Σίφνου, γιατί πλέον έχουμε μια ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη εικόνα της κατάστασης των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης. Δεν μιλάμε πλέον μόνο για έναν σχεδιασμό που πρόκειται να εκπονηθεί, αλλά για ένα ολοκληρωμένο σχέδιο, το οποίο καταγράφει τις ανάγκες μας, ιεραρχεί τις προτεραιότητες και συνδέει τις παρεμβάσεις με συγκεκριμένους στόχους και χρονοδιαγράμματα", ανέφερε αρχικά η κα. Ναδάλη σχετικά με τη σημασία της ολοκλήρωσης του σχεδίου.
Αναφορικά με τα βασικά προβλήματα που καταγράφονται, τόνισε πως "ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αναδεικνύονται είναι οι απώλειες νερού. Το ποσοστό του μη ανταποδοτικού νερού δείχνει ότι δεν αρκεί μόνο να αυξήσουμε την παραγωγή νερού. Πρέπει παράλληλα να περιορίσουμε τις απώλειες και να εκσυγχρονίσουμε τα δίκτυά μας. Γι’ αυτό και ένα πολύ μεγάλο μέρος του προγράμματος αφορά στη ζωνοποίηση, στη διαχείριση της πίεσης, στον εντοπισμό αφανών διαρροών, στην επισκευή των δεξαμενών και στη συνέχιση της αντικατάστασης των παλαιών δικτύων".
"Στόχος είναι οι όποιες παρεμβάσεις να συνοδεύονται από καλύτερες υπηρεσίες προς τον πολίτη και αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των πόρων του Δήμου"
Σε σχέση με την ενίσχυση της παραγωγής, η δήμαρχος Σίφνου σημείωσε ότι "η αύξηση της δυναμικότητας παραμένει απαραίτητη, ιδιαίτερα για την κάλυψη των αναγκών κατά την περίοδο αιχμής. Η νέα μονάδα αφαλάτωσης στον Πλατύ Γιαλό, δυναμικότητας 1.000 κυβικών μέτρων ημερησίως, αποτελεί ένα σημαντικό έργο που έχει ήδη ενταχθεί στο Πρόγραμμα "Νότιο Αιγαίο" 2021-2027 με συνολικό προϋπολογισμό 1.054.000 ευρώ, ενώ ο σχεδιασμός μας περιλαμβάνει την προμήθεια και εγκατάσταση δύο ακόμα νέων μονάδων και επιπλέον την κατασκευή νέων δικτύων από τις κεντρικές δεξαμενές προς τους παραθαλάσσιους οικισμούς της Σίφνου, τόσο στο βόρειο όσο και στο νότιο τμήμα της".
Την ίδια ώρα και μιλώντας για τις νέες υποδομές, υπογράμμισε ότι "στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε ένα πιο ασφαλές και ανθεκτικό σύστημα, το οποίο θα μπορεί να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της Σίφνου όχι μόνο σήμερα, αλλά και τα επόμενα χρόνια. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία έχει η ενεργειακή αναβάθμιση των μονάδων αφαλάτωσης και των αντλιοστασίων, καθώς και ο περιορισμός του ενεργειακού κόστους της παραγωγής νερού".
Τέλος, αναφερόμενη στην οικονομική διάσταση του σχεδιασμού, ανέφερε πως "η οικονομική βιωσιμότητα των υπηρεσιών ύδατος είναι επίσης ένα σημαντικό ζήτημα που καταγράφεται στο σχέδιο. Υπάρχει συγκεκριμένη πορεία για τη βελτίωση της ανάκτησης του κόστους, η οποία συνδέεται με τη μείωση των απωλειών, τη βελτίωση της λειτουργίας του συστήματος και την αναθεώρηση της τιμολογιακής πολιτικής. Σε κάθε περίπτωση, ο στόχος μας είναι οι όποιες παρεμβάσεις να συνοδεύονται από καλύτερες υπηρεσίες προς τον πολίτη και αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των πόρων του Δήμου".
Το νερό εξαρτάται από την αφαλάτωση
Σύμφωνα με τα όσα καταγράφονται στο Σχέδιο, το 2025 η συνολική απόληψη νερού στη Σίφνο έφτασε τα 615.000 κυβικά μέτρα. Από αυτά, τα 495.000 κυβικά μέτρα, δηλαδή το 80,49%, προήλθαν από μονάδες αφαλάτωσης. Οι υπόγειοι πόροι συνεισέφεραν 105.000 κυβικά μέτρα και οι επιφανειακές πηγές μόλις 15.000 κυβικά μέτρα. Η εικόνα αυτή σημαίνει ότι η επάρκεια νερού του νησιού συνδέεται άμεσα με τη λειτουργία των μονάδων αφαλάτωσης και, συνεπώς, με το ενεργειακό κόστος.
Την ίδια ώρα, οι υπόγειες πηγές δεν μπορούν να αποτελέσουν από μόνες τους λύση. Από τις 21 καταγεγραμμένες δημοτικές γεωτρήσεις, παραγωγική συνεισφορά εμφανίζουν οι 14, ενώ επτά καταγράφονται με μηδενική ετήσια απόληψη. Το σχέδιο επισημαίνει επίσης τον κίνδυνο υφαλμύρινσης, λόγω της γειτνίασης των υδροληψιών με την ακτογραμμή.
Περισσότερο από το μισό νερό δεν φτάνει στον καταναλωτή
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι το ύψος του μη ανταποδοτικού νερού. Από τα 615.000 κυβικά μέτρα που απολήφθηκαν το 2025, μόλις 260.144,90 κυβικά μέτρα καταγράφηκαν ως ανταποδοτική κατανάλωση. Συνολικά, το μη ανταποδοτικό νερό ανέρχεται σε 354.855,10 κυβικά μέτρα, δηλαδή στο 57,70% της απόληψης. Ο στόχος που τίθεται για το 2029 είναι να περιοριστεί το ποσοστό αυτό στο 45%. Για να επιτευχθεί, προβλέπονται μεταξύ άλλων ζώνες ελέγχου διαρροών, ψηφιακή αποτύπωση του δικτύου, ενεργός εντοπισμός αφανών διαρροών και νέα σημεία μέτρησης στην παραγωγή και τη μεταφορά.
Σημαντικό είναι ότι ο Δήμος δεν αρχίζει από το μηδέν. Ήδη, διαθέτει 4.750 ψηφιακά υδρόμετρα, 26 σταθμούς τηλεελέγχου και τηλεχειρισμού και η μετρούμενη κατανάλωση καλύπτει το 98,60% της τιμολογούμενης. Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στην άλλη πλευρά του συστήματος, στη μέτρηση της παραγωγής και στον εντοπισμό των απωλειών.
Το μεγαλύτερο κενό βρίσκεται στην αποχέτευση
Ακόμη πιο έντονη είναι η υστέρηση στον τομέα της αποχέτευσης. Ενώ το δίκτυο ύδρευσης φτάνει τα 199 χιλιόμετρα και εξυπηρετεί 3.675 συνδέσεις, το δίκτυο αποχέτευσης περιορίζεται σε περίπου 12 χιλιόμετρα και 500 συνδέσεις. Η κάλυψη φτάνει μόλις το 13,66% των καταναλωτών. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι η Απολλωνία και ο Αρτεμώνας, οι δύο μεγαλύτεροι οικισμοί του νησιού, με συνολικά 1.754 μόνιμους κατοίκους, δεν διαθέτουν σήμερα δίκτυο συνδεδεμένο με Εγκατάσταση Επεξεργασίας Λυμάτων. Τα λύματα οδηγούνται σε στεγανούς ή απορροφητικούς βόθρους.
Παράλληλα, οι τρεις υφιστάμενες εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων λειτουργούν πολύ κάτω από τις δυνατότητές τους. Η πραγματική μέση παροχή αντιστοιχεί μόλις στο 27,2% της δυναμικότητας σχεδιασμού. Το σχέδιο εξηγεί ότι αυτό δεν οφείλεται στο ότι οι εγκαταστάσεις είναι υπερδιαστασιολογημένες, αλλά κυρίως στην απουσία επαρκούς δικτύου που θα τις τροφοδοτεί.
Νέα αφαλάτωση και ενίσχυση της ασφάλειας
Στο σκέλος της ύδρευσης, το σημαντικότερο άμεσα εξασφαλισμένο έργο είναι η επέκταση της αφαλάτωσης στον Πλατύ Γιαλό, προϋπολογισμού 1,054 εκατ. ευρώ. Προβλέπει φορητή μονάδα αντίστροφης ώσμωσης δυναμικότητας 1.000 κυβικών μέτρων ημερησίως και φωτοβολταϊκό σύστημα 50,84 kWp. Η παρέμβαση αναμένεται να αυξήσει τη διαθέσιμη παραγωγή αιχμής από 2.960 σε 3.810 κυβικά μέτρα ημερησίως.
Παράλληλα σχεδιάζεται νέα μονάδα αφαλάτωσης στις Καμάρες, δυναμικότητας 2.000 κυβικών μέτρων ημερησίως και κόστους 3 εκατ. ευρώ. Το σχέδιο προτείνει να αποτελείται από δύο ανεξάρτητες γραμμές, ώστε να υπάρχει μεγαλύτερη ασφάλεια σε περίπτωση βλάβης και καλύτερη ενεργειακή απόδοση κατά τη χειμερινή περίοδο.
Επενδύσεις με βασικό εμπόδιο τη χρηματοδότηση
Το συνολικό επενδυτικό πρόγραμμα είναι πολύ μεγαλύτερο από τους διαθέσιμους πόρους. Το σχέδιο καταγράφει χρηματοδοτικό κενό ύψους 20,21 εκατ. ευρώ, γεγονός που αποτελεί τον βασικό κίνδυνο για την υλοποίηση των παρεμβάσεων.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται ως ελάχιστο βιώσιμο υποσύνολο ένα πακέτο έργων 2,43 εκατ. ευρώ, που περιλαμβάνει τις απολύτως απαραίτητες παρεμβάσεις για να μπορεί ο Δήμος να γνωρίζει με ακρίβεια τι παράγει, πού χάνει νερό και πώς λειτουργεί το δίκτυό του. Στο πακέτο περιλαμβάνονται ψηφιακά ροόμετρα, ζωνοποίηση για τον έλεγχο διαρροών, επισκευή δεξαμενών, εφεδρικές γεννήτριες, ψηφιακή αποτύπωση δικτύων και αδειοδοτική τακτοποίηση.
