Η στενωπός της πανδημίας COVID-19 μας έφερε όλους σε πρωτόγνωρες καταστάσεις αλλά επίσης ενεργοποίησε και χρόνο για σκέψη και αναστοχασμό. Στο πλαίσιο αυτού του αναστοχασμoύ μου, γεννήθηκε η ιδέα ότι και στην Ελλάδα χρειαζόμαστε ένα επαγγελματικό πλαίσιο μιας επιστημονικής εταιρείας με εξειδίκευση τη Σχολική Ψυχολογία, κάτι που ήταν ανύπαρκτο μέχρι τότε. Μετά από διαβούλευση με συναδέλφους στην ανώτατη εκπαίδευση (εντός και εκτός Ελλάδας) αλλά και με συναδέλφους μου στα σχολεία, αποφάσισα ότι αυτή η πρωτοβουλία έχει ήδη καθυστερήσει να ξεκινήσει.
Κάπως έτσι γεννιέται η ιδέα ενός επιστημονικού φορέα/εταιρείας όπως η ΗΑSP με επίσημο καταστατικό και αριθμό Πρωτοδικείου με έδρα το Ρέθυμνο και την Αθήνα. Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της Εταιρείας έχουν γίνει τρία διεθνή συνέδρια και πολυάριθμα webinars. Τέλος η ΗΑSP είναι αναγνωρισμένο και affiliate member of ISPA από το 2021.
Στις 9 Οκτωβρίου 2026 η Ελληνική Εταιρεία Σχολικής Ψυχολογίας (HASP) οργάνωσε μια διαδικτυακή πανελλαδική συνάντηση «Ξεκινάμε ΜΑΖΙ!-Σύγχρονοι Διάλογοι μεταξύ των Σχολικών Ψυχολόγων», με ανοιχτή πρόσκληση σε σχολικές και σχολικούς ψυχολόγους από όλη τη χώρα. Η πρόσκληση συγκέντρωσε μεγάλο ενδιαφέρον και ο αριθμός των εγγραφών για την εκδήλωση ήταν πάνω από 150 άτομα από τον Έβρο μέχρι την Κρήτη και από όλες τις 13 περιφέρειες της χώρας.
Οι περισσότερες συμμετοχές ήταν από Επιτροπές Διεπιστημονικής Υποστήριξης (ΕΔΥ), ενώ υπήρξαν και συμμετοχές από ΚΕΔΑΣΥ, ειδικά και ιδιωτικά σχολεία, δομές ψυχικής υγείας και προγράμματα ψυχοκοινωνικής στήριξης. Σκοπός μας ήταν να γνωριστούμε και να καταγράψουμε από πρώτο χέρι τι αντιμετωπίζουμε στην καθημερινή μας δουλειά, ώστε οι επόμενες δράσεις της Εταιρείας να ανταποκρίνονται στις υπάρχουσες ανάγκες.
Ενεργητική ακρόαση σε μικρές ομάδες
Μετά από μια σύντομη παρουσίαση της HASP, χωριστήκαμε σε έξι μικρές ομάδες και συζητήσαμε για περίπου μία ώρα. Σε όλες τις ομάδες τέθηκαν τα ίδια ερωτήματα: Τι δυσκολεύει, τι βοηθά και τι χρειάζονται οι σχολικοί ψυχολόγοι.
Για να συστηθούμε, συμπληρώσαμε ο καθένας/καθεμιά τη φράση «Η καθημερινότητά μου εκεί που δουλεύω είναι σαν…». Ακούστηκαν παρομοιώσεις όπως «σαν να έχω πέσει στα βαθιά», «σαν σέρφερ που προσπαθεί να μην πέσει από τη σανίδα», «σαν χιονοθύελλα που τρέχω να μη με φτάσει» και «σαν κολάζ». Άλλοι συνάδελφοι ψυχολόγοι μίλησαν για «πολλά μέτωπα ανοιχτά».
Ασάφεια του ρόλου του σχολικού ψυχολόγου στο πεδίο
Σε όλες τις ομάδες συζητήθηκε η ασάφεια του ρόλου του σχολικού ψυχολόγου ως το κυρίαρχο θέμα. Το ΦΕΚ μας εξήγησαν οι σχολικοί ψυχολόγοι, είναι πολύ γενικό και δεν βοηθά πολύ. Οι εκπαιδευτικοί, οι διευθύνσεις και οι γονείς συχνά ταυτίζουν τη δουλειά των ψυχολόγων στα σχολεία με τη θεραπεία ή περιμένουν «πυροσβεστικές» παρεμβάσεις και άμεσα αποτελέσματα, σαν να έχουν ένα «μαγικό ραβδάκι». Μια φράση που ακούστηκε το συνοψίζει: «Σας χρειαζόμαστε, αλλά δεν είμαστε σίγουροι/ες τι κάνετε». Σε μία ομάδα ειπώθηκε και η έκφραση «υπηρέτης πολλών αφεντάδων», αφού άλλα ζητούν τα ΚΕΔΑΣΥ, άλλα οι σύμβουλοι και άλλα οι διευθύνσεις των σχολείων.
Οι υπόλοιπες δυσκολίες που αναφέρθηκαν αφορούν κυρίως τρία πεδία:
• Θεσμικά και Οργανωτικά Ζητήματα. Πολλά σχολεία και μετακινήσεις, συχνές αλλαγές προσωπικού, μεγάλος όγκος εργασίας και γραφειοκρατία. Λείπουν κατάλληλοι χώροι, όπου να διασφαλίζεται το απόρρητο, καθώς και εργαλεία, πρωτόκολλα και εποπτεία.
• Ο Ρόλος του Σχολικού Ψυχολόγου. Υψηλές προσδοκίες, δυσκολία στην οριοθέτηση, στερεότυπα για το επάγγελμα και μια ιατρική, συχνά μια προσέγγιση προσανατολισμένη στην παθολογία των μαθητών.
• Οι Διαπροσωπικές σχέσεις. Η συνεργασία με διευθύνσεις εκπαίδευσης, γονείς, εκπαιδευτικούς και άλλες ειδικότητες δεν είναι πάντα εύκολη. Στα ιδιωτικά σχολεία χρειάζεται επιπλέον να διατηρούνται ισορροπίες, επειδή το σχολείο λειτουργεί και ως επιχείρηση.
Σε αρκετές ομάδες ακούστηκε η λέξη μοναξιά. «Είμαστε στην πρώτη γραμμή», ειπώθηκε σε μία από αυτές, «και πρέπει να κουμπώνουμε σε κάθε πλαίσιο».
Τι μας στηρίζει; Τα λόγια των σχολικών ψυχολόγων
Μιλήσαμε όμως και για όσα βοηθούν τους σχολικούς ψυχολόγους. Πολλές απαντήσεις επικεντρώθηκαν στα ίδια τα παιδιά, στην επαφή μαζί τους. Όπως ειπώθηκε, «η αγάπη προς τα παιδιά είναι αυτό που σε κρατάει». Μας ενθαρρύνει, επίσης, να βλέπουμε εκπαιδευτικούς να εφαρμόζουν στην τάξη όσα συζητήσαμε μαζί τους.
Βοηθούν ακόμη η σταθερότητα, όταν μένουμε στα ίδια σχολεία από χρονιά σε χρονιά, οι σαφείς ρόλοι και η καλή συνεργασία με την ή τον κοινωνικό λειτουργό («το ταίρι») και με το Τμήμα Ένταξης. Αναφέρθηκαν, επιπλέον, η στήριξη από τη Σύμβουλο των ψυχολόγων, οι άτυπες ομάδες συναδέλφων και συναδελφισσών και οι επιμορφώσεις με πρακτικό προσανατολισμό («όχι θεωρία»).
Τι χρειαζόμαστε και τι ζητάμε από την Ελληνική Εταιρεία Σχολικής Ψυχολογίας (HASP)
Οι ανάγκες που κατέγραψαν οι ομάδες ήταν πολύ κοντά μεταξύ τους. Στην πρώτη θέση βρίσκεται η εποπτεία και η συστηματική ανατροφοδότηση, που σήμερα δεν παρέχονται. Ακολουθούν:
• Επιμορφώσεις με πρακτικό χαρακτήρα και εξειδικευμένη εκπαίδευση,
• Εργαλεία, κλίμακες, εκπαιδευτικό υλικό και σαφή πρωτόκολλα παρέμβασης,
• Ένα κοινό αποθετήριο εργαλείων και καλών πρακτικών,
• Τακτική δικτύωση και ανταλλαγή εμπειριών,
• Λιγότερα σχολεία ανά ψυχολόγο και ένα θεσμικό πρόσωπο αναφοράς.
Από τη HASP ζητήθηκε κάτι περισσότερο από ενημέρωση, ζητήθηκε ενεργός ρόλος και εκπροσώπηση των σχολικών ψυχολόγων στο Υπουργείο Παιδείας και την Πολιτεία γενικότερα.
Συγκεκριμένα, υπογραμμίστηκε με έμφαση ότι η ΗASP έχει μια μοναδική θέση να ευαισθητοποιήσει την εκπαιδευτική κοινότητα για το ρόλο των σχολικών ψυχολόγων, να αναδείξει τα θεσμικά κενά αξιοποιώντας και το ευρωπαϊκό πλαίσιο και να μεταφέρει επίσημα τις εμπειρίες των σχολικών ψυχολόγων στους αρμόδιους φορείς. Ζητήθηκε, επίσης, η ΗΑSP να στηρίζει όσες και όσους ξεκινούν τώρα στο σχολείο και να βοηθήσει τις και τους σχολικούς ψυχολόγους να αποσαφηνίσουν και οι ίδιες και οι ίδιοι το ρόλο τους, μέσα από τη συνεργασία μεταξύ τους: ποιες και ποιοι είναι και τι θέλουν.
Tέλος εμείς ως ΔΣ και ιδρυτικά μέλη της HASP, έχουμε τεχνογνωσία και εμπειρία σε θέματα εκπαιδευτικής πολιτικής και θα θέλαμε να συμμετάσχουμε ως επιστημονική εταιρεία σε συνδημιουργία ή και διαβούλευση όλων των νομοθετημάτων σχετικά με τα σχολεία, την παιδεία και την πρόληψη από νηπιαγωγείο και μέχρι το Λύκειο.
Η συνέχεια
Στην ολομέλεια κάθε ομάδα παρουσίασε τα βασικά σημεία της συζήτησής της. Αν και οι συμμετοχές προέρχονταν από διαφορετικά πλαίσια και περιοχές, οι εμπειρίες που περιγράφηκαν είχαν πολλά κοινά μεταξύ τους, κάτι που δείχνει την ανάγκη για μια κοινή φωνή των σχολικών ψυχολόγων.
Κλείνοντας να υπογραμμιστεί ότι η HASP θα αξιοποιήσει τα βασικά ευρήματα του πρώτου πανελλαδικού διαλόγου μεταξύ των σχολικών ψυχολόγων. Τέλος θα θέλαμε να ευχαριστούμε θερμά όσες και όσους συμμετείχαν για τον χρόνο τους και για την ειλικρίνεια με την οποία μοιράστηκαν τις εμπειρίες τους. Ήταν η πρώτη μας πανελλαδική συνάντηση και σκοπεύουμε να έχει συνέχεια.
ygeiamou.gr
