Η επίδραση του φαινομένου El Niño στην Ευρώπη και στην Ελλάδα είναι έμμεση και συνδέεται με μεταβολές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία, χωρίς να προεξοφλεί αν ο επερχόμενος χειμώνας θα είναι θερμότερος, ψυχρότερος ή πιο βροχερός. Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Φυσικής του Πανεπιστημίου Πατρών Αθανάσιος Αργυρίου, ακόμη και ένα ιδιαίτερα ισχυρό επεισόδιο απλώς τροποποιεί τις πιθανότητες εμφάνισης ορισμένων συνθηκών. Για την ασφαλή εκτίμηση του καιρού στη χώρα μας απαιτείται η αξιολόγηση των εποχικών προγνώσεων από εξειδικευμένα αριθμητικά υποδείγματα.
«Η επίδραση του φαινομένου Ελ Νίνιο στην Ευρώπη και στη Μεσόγειο είναι έμμεση. Μέσω αλλαγών στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία μπορεί να επηρεαστούν η θέση και η ένταση των αεροχειμάρρων, οι διαδρομές των βαρομετρικών χαμηλών, η συχνότητα εμφάνισης αντικυκλωνικών εμποδισμών και οι μεταφορές θερμότητας και υγρασίας. Οι αλλαγές αυτές είναι δυνατόν να μεταβάλουν την κατανομή των βροχοπτώσεων και της θερμοκρασίας στην Ανατολική Μεσόγειο».
Αυτά τονίζει, μεταξύ άλλων, ο Αθανάσιος Αργυρίου, καθηγητής Φυσικής του Πανεπιστημίου Πατρών και του Εργαστηρίου Φυσικής της Ατμόσφαιρας, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, για το πώς το φαινόμενο El Niño μπορεί να επηρεάσει τον καιρό στην Ανατολική Μεσόγειο και, επομένως, στην Ελλάδα.
Οι μεταβολές
Όπως προσθέτει ο καθηγητής, «η διεθνής βιβλιογραφία τεκμηριώνει ότι το El Niño συνδέεται με μεταβολές της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας στην περιοχή του Βορείου Ατλαντικού και της Ευρώπης, αλλά η απόκριση διαφέρει ανάλογα με την εποχή και από επεισόδιο σε επεισόδιο» και συνεχίζει:
«Επιπλέον, επιστημονικές μελέτες της τελευταίας εικοσιπενταετίας, έχουν εντοπίσει στατιστικά σημαντικές σχέσεις μεταξύ του φαινομένου El Niño και των βροχοπτώσεων σε περιοχές της Μεσογείου, καθώς και μεταξύ του El Niño και της συχνότητας των ατμοσφαιρικών διαταραχών στον Ευρωμεσογειακό χώρο. Ωστόσο, οι σχέσεις αυτές μεταβάλλονται ανάλογα με την εποχή και την εξεταζόμενη χρονική περίοδο. Συνεπώς, δεν επιτρέπουν ασφαλή πρόβλεψη για το εάν ένας συγκεκριμένος χειμώνας στην Ελλάδα θα είναι περισσότερο ή λιγότερο βροχερός λόγω του El Niño. Οι σχέσεις αυτές, ωστόσο, δεν είναι σταθερές στον χρόνο, ενώ διαφοροποιούνται τόσο ανάλογα με την εποχή όσο και μεταξύ των επιμέρους περιοχών της Μεσογείου. Για παράδειγμα, έχουν εντοπιστεί διαφορετικές, ακόμη και αντίθετου προσήμου, συσχετίσεις μεταξύ του El Niño και των βροχοπτώσεων στη δυτική και στην ανατολική Μεσόγειο. Επιπλέον, έχει διαπιστωθεί ότι η σχέση μεταξύ του El Niño και της συχνότητας των ατμοσφαιρικών διαταραχών στον ευρωμεσογειακό χώρο μεταβάλλεται σε υπερδεκαετείς χρονικές κλίμακες».
Στην Ελλάδα
«Για την Ελλάδα», σύμφωνα με τον κ. Αθανάσιο Αργυρίου, «αυτό σημαίνει ότι το El Niño μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση ευνοϊκότερων ή δυσμενέστερων συνθηκών όσον αφορά σε βροχοπτώσεις, ψυχρές εισβολές ή σχετικά ήπιες περιόδους, ανάλογα με τη διάταξη της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας».
Παράλληλα, επισημαίνει ότι «δεν είναι επιστημονικά ορθό να συμπεράνουμε μόνο από την παρουσία ενός ισχυρού El Niño ότι ο προ των πυλών χειμώνας στην Ελλάδα, θα είναι οπωσδήποτε θερμότερος, ψυχρότερος, υγρότερος ή ξηρότερος από το κανονικό, διότι για μια τέτοια εκτίμηση απαιτείται αξιολόγηση των εποχικών προγνώσεων από αριθμητικά προγνωστικά υποδείγματα και των αβεβαιοτήτων τους».
Στο Ιόνιο
Όσον αφορά στο αν υπάρχουν περιοχές της χώρας μας που μπορεί να επηρεαστούν περισσότερο, ο Αθανάσιος Αργυρίου λέει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ:
«Δεν υπάρχει επαρκώς τεκμηριωμένος και σταθερός φυσικός μηχανισμός, ο οποίος να επιτρέπει να προσδιορίσουμε συγκεκριμένες περιοχές της Ελλάδας, οι οποίες ενδέχεται να επηρεαστούν περισσότερο από το τρέχον El Niño. Υπάρχουν, ωστόσο, επιστημονικά ευρήματα που υποδεικνύουν ότι η μεταβλητότητα των βροχοπτώσεων στην περιοχή του Ιονίου παρουσιάζει ενδιαφέρουσες σχέσεις με μεγάλης κλίμακας κλιματικά φαινόμενα. Ειδικότερα, μελέτη που βασίστηκε σε χρονοσειρές βροχόπτωσης διάρκειας περίπου ενός αιώνα από το Ιόνιο και τη γειτονική Απουλία της Ιταλίας, εντόπισε στατιστικά σημαντικές σχέσεις μεταξύ της μεταβλητότητας των βροχοπτώσεων και του ENSO, κυρίως σε δεκαετείς χρονικές κλίμακες, καθώς και με άλλους τύπους ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας, όπως η κύμανση του Βορείου Ατλαντικού (NAO). Ωστόσο, τα ευρήματα αυτά δεν σημαίνουν ότι ένα συγκεκριμένο επεισόδιο El Niño θα οδηγήσει υποχρεωτικά σε περισσότερες ή λιγότερες βροχοπτώσεις στην περιοχή.
Η πιθανή χωρική διαφοροποίηση εξαρτάται κυρίως από τις διαδρομές των βαρομετρικών χαμηλών και τη διεύθυνση των ανέμων. Η Δυτική Ελλάδα επηρεάζεται έντονα από συστήματα που κινούνται από το Ιόνιο. Όμως, οι μετεωρολογικές συνθήκες στο Αιγαίο και στην ανατολική ηπειρωτική χώρα μπορούν να παρουσιάζουν διαφορετική συμπεριφορά, εξαιτίας της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας και της διαφορετικής τοπογραφίας. Επομένως, ενδέχεται να εμφανιστούν σημαντικές διαφορές ακόμη και μέσα στην ίδια χειμερινή περίοδο, χωρίς αυτές να μπορούν εκ των προτέρων να αποδοθούν αποκλειστικά στο El Niño».
