Στο τελικό και πιο κρίσιμο στάδιο εισέρχεται εντός των επομένων ωρών, η πρώτη φάση της επανεκκίνησης των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, με τα βλέμματα όλων να είναι στραμμένα στις επόμενες κινήσεις όλων των πλευρών.
Μετά την έκδοση της ελληνικής NAVTEX για την επανέναρξη των ερευνών, την αντίδραση της Άγκυρας με προκλητική και παράνομη αντι-NAVTEX, αλλά και τις αινιγματικές δηλώσεις του επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας, Χακάν Φιντάν, η Αθήνα, με γνώμονα το διεθνές δίκαιο και το δίκαιο της θάλασσας, περνά στο επόμενο στάδιο.
Το ερευνητικό σκάφος «Abeille Marengo» παραμένει στο Ηράκλειο, χωρίς να αποκλείεται, κατά πληροφορίες, ο απόπλους τις πρώτες πρωινές ώρες της Δευτέρας 9 Νοεμβρίου.
Η Αθήνα, επιμένει ότι το έργο θα προχωρήσει βάσει του διεθνούς δικαίου της θάλασσας, απορρίπτοντας οποιαδήποτε ερμηνεία που θα μπορούσε να δημιουργήσει την εντύπωση ότι απαιτείται τουρκική έγκριση για την πραγματοποίηση των ερευνών.
Άλλωστε κυβερνητικές πηγές ξεκαθάριζαν ότι «το έργο θα προχωρήσει χωρίς καμία άδεια και κανένα αίτημα».
Την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου ολοκληρώθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες αδειοδότησης από τις ελληνικές αρχές.
Η απόφαση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη εκδόθηκε κατόπιν θετικής γνωμοδότησης της αρμόδιας διυπουργικής Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης, έπειτα από αίτημα της γαλλικής εταιρείας Nexans, για λογαριασμό της εταιρείας GSI, που έχει την ευθύνη του έργου.
Ακολούθησε η έκδοση της NAVTEX 1411/26 από τον καθ’ όλα αρμόδιο σταθμό Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού. Η αναγγελία που αφορά τις εργασίες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo» έχει ισχύ από τις 6 Νοεμβρίου 2026 έως τις 6 Μαρτίου 2027.
Το πεδίο των ερευνών εκτείνεται ανατολικά της Κάσου και νοτιοανατολική Κρήτη, καθώς και στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, κατά μήκος της σχεδιαζόμενης διαδρομής του καλωδίου και την κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη.
Aντίστοιχη NAVTEX εκδόθηκε και από την Κυπριακή Δημοκρατία για το τμήμα των εργασιών που αφορά την κυπριακή ΑΟΖ, με έναρξη στις 19 Νοεμβρίου.
Εκνευρισμός και γρίφοι
Η αντίδραση της Τουρκίας δεν ξάφνιασε κανέναν καθώς «είναι μια κίνηση που η Αγκυρα ακολουθεί κατά πάγια τακτική», όπως λένε αρμόδιες πηγές στη Ναυτεμπορική. Ούτε φυσικά η προκλητική δραστηριότητά της εντός ελληνικού FIR και εθνικού εναέριου χώρου. Ο εκνευρισμός της Αγκυρας εκδηλώθηκε τόσο την 6η όσο και την 7η Νοεμβρίου, αμέσως μετά την έκδοση της NAVTEX: Συγκεκριμένα, στις 6 Νοεμβρίου καταγράφηκαν 8 αεροσκάφη (7 UAV και 1 ATR-72), τα οποία πραγματοποίησαν 11 παραβάσεις και 15 παραβιάσεις του Ε.Ε.Χ., ενώ στις 7 Νοεμβρίου καταγράφηκαν 6 UAV, τα οποία πραγματοποίησαν 8 παραβάσεις και 4 παραβιάσεις αντίστοιχα.
Με την παράνομη αντι-NAVTEX 1105/26, η Άγκυρα υποστήριξε ότι τμήμα της περιοχής που δεσμεύεται από την ελληνική αναγγελία εμπίπτει στην τουρκική υφαλοκρηπίδα, επικαλούμενη τις συντεταγμένες που έχει καταθέσει στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών από τις 18 Μαρτίου 2020. Παράλληλα, υποστήριξε ότι δεν έχει δώσει τη «συγκατάθεσή της» για τις ερευνητικές δραστηριότητες και ζήτησε τον συντονισμό τους με τις τουρκικές αρχές.
Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, χαρακτηρίζοντας τις εργασίες μη εξουσιοδοτημένες και υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα έχει ακυρώσει τις σχετικές ελληνικές και κυπριακές αναγγελίες. Πρόκειται για θέση την οποία η Αθήνα απορρίπτει κατηγορηματικά.
Το μήνυμα της Αθήνας και ο ρόλος της εταιρείας
Ελληνικές διπλωματικές πηγές, απαντώντας στην τουρκική ανακοίνωση, ξεκαθάρισαν ότι οι εργασίες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo» θα πραγματοποιηθούν βάσει του επιχειρησιακού σχεδιασμού της εταιρείας, σε ελληνικά και κυπριακά χωρικά ύδατα και σε περιοχές της ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας.
«Το διεθνές δίκαιο της θάλασσας είναι σαφές και δεν χωρεί διαφορετικών ερμηνειών», υπογράμμισαν χαρακτηριστικά.
Η ελληνική πλευρά επιχειρεί, με αυτόν τον τρόπο, να διαχωρίσει πλήρως το ζήτημα της επιχειρησιακής υλοποίησης του έργου από τις τουρκικές διεκδικήσεις. Η αρμοδιότητα για την αδειοδότηση έχει ασκηθεί από τις ελληνικές αρχές, ενώ η καθ’ ύλην αρμόδια για τον προγραμματισμό και την εκτέλεση των ερευνητικών εργασιών είναι η εταιρεία, η οποία καθορίζει τον επιχειρησιακό σχεδιασμό της.
Σύμφωνα με πληροφορίες το γαλλικό πλοίο που είναι δεμένο στι Ηράκλειο Κρήτης, βρίσκεται στην τελική φάση προετοιμασίας για την επανέναρξη των ερευνών, μετά την έκδοση της σχετικής NAVTEX. Το χρονοδιάγραμμα των κινήσεων και η ακριβής έναρξη των εργασιών συνδέονται, πάντως, με τον επιχειρησιακό προγραμματισμό των εμπλεκόμενων εταιρειών.
Η παρέμβαση Φιντάν και το διπλωματικό παρασκήνιο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι δηλώσεις του Χακάν Φιντάν στις 7 Νοεμβρίου. Ερωτηθείς για τη διαφορά Αθήνας – Άγκυρας σχετικά με τις NAVTEX και τις έρευνες του καλωδίου, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, μιλώντας στον Σκάι, δήλωσε ότι «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά» και υποστήριξε ότι το ζήτημα έχει επιλυθεί.
Ακολούθως η Αθήνα μέσω διπλωματικών πηγών ξεκαθάρισε ότι η «εσωτερική διαχείριση» του ζητήματος από την Τουρκία δεν αφορά την Ελλάδα, επαναλαμβάνοντας ότι η χώρα είναι η μόνη αρμόδια για την έκδοση των απαιτούμενων αδειών στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της. Όπως επίσης, άλλωστε, καθορίζει το διεθνές δίκαιο και το δίκαιο της θάλασσας.
Το επόμενο τεστ στην Ανατολική Μεσόγειο
Καθοριστική θεωρείται και η στάση της Γαλλίας, καθώς το ερευνητικό πλοίο φέρει γαλλική σημαία και η Nexans έχει αναλάβει σημαντικό ρόλο στην υλοποίηση του έργου. Πληροφορίες θέλουν να έχουν υπάρξει επαφές μεταξύ Παρισίων και Άγκυρας, ωστόσο σε καμία περίπτωση δεν τίθεται θέμα «αδειοδότησης».
Για την Αθήνα, η επανέναρξη των εργασιών αποτελεί και ένα ουσιαστικό τεστ στην πράξη, ενώ οι επόμενες ημέρες θα δείξουν εάν η δήλωση Φιντάν περί εξομάλυνσης ανταποκρίνεται σε πραγματική διάθεση αποκλιμάκωσης ή εάν πρόκειται απλώς για προσπάθεια διαχείρισης των εντυπώσεων.
