Στη Σύρο φαίνεται να εντοπίζεται η μεγαλύτερη πηγή ίασπη (νεφρίτη ή ιαδεΐτη) στο Αιγαίο, σύμφωνα με τα στοιχεία που ήρθαν στο φως, στο πλαίσιο των Αιγαιακών Διαλέξεων, που συνδιοργανώνονται από την Εταιρεία Αιγαιακής Προϊστορίας “Αιγεύς” και το Σουηδικό Ινστιτούτο Αθηνών.
Τη μεγαλύτερη πηγή ίασπη (νεφρίτη ή ιαδεΐτη) στο Αιγαίο εντοπίζουν οι ειδικοί, στο κυκλαδίτικο νησί της Σύρου, σύμφωνα με τα όσα έγιναν γνωστά, κατά τη διάρκεια της διάλεξης του Δρ. Lasse Sørensen, ειδικού στους αρχαίους πολιτισμούς της Δανίας και της Μεσογείου και στελέχους του Εθνικού Μουσείου της Δανίας.
Όπως σημειώθηκε, κατά τη διάρκεια μιας επιφανειακής επισκόπησης, εντοπίστηκαν για πρώτη φορά φολίδες απολέπισης και προπαρασκευαστικές μορφές εργαλείων παλαιάς ηλικίας που καταδεικνύουν την ύπαρξη διαφόρων τοποθεσιών κατεργασίας του γύρω από τα μεγάλα λατομεία ιαδεΐτη της Σύρου. Ακολούθησε μια σειρά από αναλύσεις XRD και ICP προκειμένου να ταξινομηθούν τα ακριβή τους ιχνοστοιχεία.
Στο πλαίσιο μιας μελέτης ευρημάτων πελέκεων από ίασπη στο Αιγαίο και την Ανατολία βρέθηκαν αυτά τα σπάνια αντικείμενα σε διάφορες νεολιθικές και πρωτοχαλκές θέσεις, επιτρέποντας έτσι συγκρίσεις μεταξύ των αρχαιολογικών αντικειμένων απο το ορυκτό αυτό. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι μερικοί πελέκεις προέρχονται από τα κοιτάσματα ιαδεΐτη των ιταλικών Άλπεων, άλλοι από τα τοπικά κοιτάσματα της Σύρου και άλλοι από άγνωστες ακόμη πηγές της δυτικής και της ανατολικής Μεσογείου.
Ένα άλλο σημαντικό αποτέλεσμα ήταν η ανακάλυψη πελέκεων από ιαδεΐτη προερχόμενου από τη Σύρο στη θέση Çukuriçi Höyük της δυτικής Ανατολίας. Οι πελέκεις αυτοί βρέθηκαν σε στρώματα που χρονολογούνται με C14 περ. στο 6500 π.Χ., γεγονός που τους καθιστά την πρώτη μαρτυρία εκμετάλλευσης ιαδεΐτη παγκοσμίως, σύγχρονη με τους πρωτοπόρους γεωργούς στην δυτική Ανατολία.
Τα στοιχεία αυτά ήρθαν στο φως, μέσα από το θεσμό των Αιγαιακών Διαλέξεων, οι οποίες ξεκίνησαν το 2013 και πραγματοποιούνται σε συνεργασία με το Σουηδικό Ινστιτούτο Αθηνών και ως σκοπό έχουν να παρουσιάσουν νέα ευρήματα, νέες ανασκαφές και νέες ερευνητικές μελέτες για την προϊστορία του Αιγαίου, καθώς και όμορων περιοχών, όπως η Κύπρος και η Μικρά Ασία, από την Παλαιολιθική έως και την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου (Γεωμετρικούς χρόνους). Το ενδιαφέρον τους εστιάζεται ως επί το πλείστον στην παρουσίαση νέων ευρημάτων και νέων ανασκαφών, καθώς και στην ίδια την ανασκαφική πράξη προκειμένου να αποκτηθεί συνολικότερη εικόνα αυτής. Η διεπιστημονική προσέγγιση και ερμηνεία, καθώς και η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε, ανασκαφική ή ερευνητική, αποτελούν επιθυμητά θέματα παρουσίασης και συζήτησης. Επιπλέον, οι Αιγαιακές Διαλέξεις σκοπεύουν να βοηθήσουν νέους ερευνητές να παρουσιάσουν το έργο τους και να το κάνουν ευρέως γνωστό. Επιπλέον, για τους ενδιαφερόμενους, οι διαλέξεις βιντεοσκοπούνται ώστε να αποτελέσουν ένα πολύτιμο αρχείο για την προϊστορική αρχαιολογία, προσβάσιμο και σε αυτούς που δεν μπόρεσαν να παρευρεθούν στη διάλεξη.
