Στο μικροσκόπιο του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ) μπαίνουν φέτος νωρίτερα οι επιχειρήσεις στα νησιά, σύμφωνα με την ανακοίνωση του Υπουργείου Εργασίας, στο πλαίσιο των ελέγχων για να “πιάσουν” οι επιθεωρητές την αδήλωτη εργασία, αλλά και τη μη τήρηση ωραρίων και χορήγηση αδειών.
Συγκεκριμένα, το Υπουργείο Εργασίας κάνει λόγο για έναρξη των ελέγχων από τον Μάιο και για εντατικοποίηση αυτών όλο το επόμενο διάστημα, με την... απόβαση ελεγκτών και κλιμακίων από την Αθήνα να θεωρείται δεδομένη για τους προσεχείς μήνες, οπότε και ο τουρισμός στα νησιά θα χτυπήσει “κόκκινο”.
Σε αυτήν την κατεύθυνση, επιχειρήσεις που παρέμεναν κλειστές έχουν λειτουργήσει ήδη προκειμένου να καλύψουν τις ανάγκες της καλοκαιρινής σεζόν, με το σύνολο αυτών να είναι γνωστό πως αναζητούν προσωπικό. Πρόκειται για μία πραγματικότητα που καλούνται να διαχειριστούν από την πλευρά τους οι εργοδότες, καθώς μετά από δύο έτη πανδημίας – σύμφωνα και με δηλώσεις εκπροσώπων του ξενοδοχειακού κλάδου και του κλάδου της εστίασης από τις Κυκλάδες στην “Κοινή Γνώμη” και σε πρόσφατο ρεπορτάζ – δεν υπάρχει προσωπικό που να επιθυμεί να παραμείνει στα τουριστικά επαγγέλματα.
Ωστόσο, η προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων έρχεται σε πρώτο πλάνο το καλοκαίρι, οπότε και οι έλεγχοι του ΣΕΠΕ έρχονται να εστιάσουν στο αν υπάρχει αδήλωτη εργασία, υποδηλωμένη εργασία, μη ύπαρξη ρεπό και μη τήρηση αδειών.
Για φέτος το καλοκαίρι η πολιτική κατεύθυνση του Υπουργείου Εργασίας είναι συγκεκριμένη, με την εντατικοποίηση των ελέγχων να προωθείται από τον Μάιο, με κλιμάκια επιθεωρητών που θα μεταβούν στα νησιά. Αυτές οι δυνάμεις ενισχύουν το κομμάτι των τακτικών ελέγχων που γίνονται ήδη από τους επιθεωρητές στον νομό, οι οποίοι σε αριθμό είναι λίγοι – για τις Κυκλάδες επτά άτομα -, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την πραγματοποίησή τους σε μία περιοχή που απαιτεί ακτοπλοϊκές μετακινήσεις.
Υπ. Εργασίας: Εντατικοποίηση ελέγχων η γενική κατεύθυνση
Σχετικά με το κομμάτι των ελέγχων, από το Υπουργείο Εργασίας εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση: “Μέσα στο Μάιο –και νωρίτερα από κάθε άλλη φορά- ξεκινούν φέτος στοχευμένοι εντατικοί έλεγχοι σε περιοχές υψηλής τουριστικής έντασης από το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ), ενόψει της έναρξης της τουριστικής περιόδου.
Οι έλεγχοι θα διενεργηθούν από την Υπηρεσία Ειδικών Επιθεωρητών Εργασίας με αξιοποίηση των ποσοτικών και ποιοτικών στοιχείων του ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ και ανεξάρτητα από τους τακτικούς ελέγχους που διενεργούν οι κατά τόπο αρμόδιες περιφερειακές υπηρεσίες του ΣΕΠΕ. Θα επικεντρωθούν δε σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στις ακόλουθες περιοχές:
Παράκτιες τουριστικές περιοχές της Περιφέρειας Αττικής. Νησιά του Νότιου Αιγαίου, ιδιαίτερα Κυκλάδες και Δωδεκάνησα (Μήλος, Σίφνος, Σέριφος, Ίος, Σαντορίνη, Πάρος, Νάξος, Σύρος, Τήνος, Μύκονος, Ρόδος, Κως, Πάτμος, Λέρος). Κρήτη (Περιφερειακές Ενότητες Ηρακλείου, Χανίων, Ρεθύμνου, Λασιθίου). Νησιά Ιονίου (Κεφαλονιά, Ζάκυνθος, Κέρκυρα). Παράκτιες τουριστικές περιοχές Πελοποννήσου, Ηπείρου, Θεσσαλίας, Κεντρικής Μακεδονίας (Χαλκιδική, Πιερία) και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.
Στόχος των ελέγχων είναι η διασφάλιση της τήρησης της εργατικής νομοθεσίας, ιδίως όσον αφορά στην αδήλωτη και υποδηλωμένη εργασία, στην τήρηση των χρονικών ορίων εργασίας, θέματα αμοιβών, αδειών και λοιπών παροχών εργασίας καθώς και ζητήματα υγείας και ασφάλειας στην εργασία”.
Από την πλευρά του, σε λιτές δηλώσεις, ο Υπουργός Εργασίας, Κωστής Χατζηδάκης για το κομμάτι των ελέγχων δήλωσε τα εξής: “Υγιής επιχειρηματικότητα και εκμετάλλευση των εργαζομένων δεν συμβαδίζουν. Το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων μέσω του ΣΕΠΕ δίνει έμφαση και προτεραιότητα στους ελέγχους τουριστικών επιχειρήσεων και ειδικά εκεί που υπάρχουν καταγγελίες για αθέμιτες πρακτικές. Ο τουρισμός μας είναι ένας δυναμικός κλάδος με μεγάλη προστιθέμενη αξία στην οικονομία μας. Γι αυτό το λόγο, ο σεβασμός των δικαιωμάτων των εργαζομένων στον τουριστικό κλάδο έχει ακόμα μεγαλύτερη σημασία”.
Τουρισμός, Ν. Αιγαίο και Κυκλάδες
Σε συνέχεια των επίσημων ανακοινώσεων του Υπουργού Εργασίας καθίσταται σαφές πως στο κομμάτι των ελέγχων, θα “πρωταγωνιστήσουν” τα νησιά του Ν. Αιγαίου και μεταξύ άλλων, πολλά νησιά των Κυκλάδων που έχουν έντονη τουριστική δραστηριότητα και κατ΄ επέκταση μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων σε λειτουργία.
Στο πλαίσιο του ρεπορτάζ της “Κοινής Γνώμης” και σχετικά με την εικόνα που προκύπτει από τους ελέγχους στα τουριστικά νησιά κυρίως, έγκυρη πηγή τόνισε τα εξής: “Οι έλεγχοι που γίνονται εστιάζονται στην αδήλωτη εργασία και στην υποδηλωμένη. Οι έλεγχοι ξεκινούν και εντατικοποιούνται. Η Υπηρεσία Ειδικών Επιθεωρητών θα ξεκινήσει τα εκτός έδρας από τον Μάιο. Συνήθως οι έλεγχοι ξεκινούσαν από Ιούνιο. Πλέον είναι έναν μήνα νωρίτερα και θα συνεχιστούν οι έλεγχοι μέχρι τέλος Σεπτέμβρη ή και αρχές Οκτώβρη, αναλόγως της εξέλιξης της τουριστικής περιόδου”.
Η ίδια πλευρά τόνισε μάλιστα πως στο νομό διαπιστώνονται παραβιάσεις στα δικαιώματα των εργαζομένων, κάτι που σημαίνει πως αρκετές επιχειρήσεις δεν τηρούν τα προβλεπόμενα.
“Είναι εξαιρετικά έντονο αυτό το κομμάτι και διαπιστώνεται παραβίαση εργασιακών δικαιωμάτων. Υπάρχει γενικά μεγάλο θέμα και ειδικά με τα ωράρια των εργαζομένων. Προφανώς τα ρεπό τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο είναι ανύπαρκτα και προφανώς υπάρχει κόσμος που δουλεύει ώρες ατελείωτες. Κάποιοι μπορεί να πληρώνονται, κάποιοι να μην πληρώνονται. Σίγουρα όμως δεν ασφαλίζονται σαν να κάνουν υπερωρίες. Είναι μαύρα κάποια χρήματα” παρατήρησε η ίδια πηγή, σημειώνοντας μάλιστα πως, “Πλέον δεν υπάρχουν και συλλογικές συμβάσεις εργασίας – με εξαίρεση τις προβλέψεις για τα ξενοδοχεία – και αυτό διαμορφώνει μία δύσκολη κατάσταση για τους εργαζόμενους”. Πρόσθεσε ακόμη πως χωρίς συλλογικές συμβάσεις εργασίας “που να δεσμεύουν και τα δύο μέρη, ειδικά στον επισιτισμό, γίνεται η κατάσταση πολύ δύσκολη και αρνητική. Υπάρχει εκμετάλλευση σίγουρα και οι εργαζόμενοι είναι ο πιο αδύναμος κρίκος σε αυτήν την αλυσίδα”.
Στην ερώτηση αν η μη τήρηση των προβλεπομένων στα εργασιακά προκύπτει και λόγω της κατάστασης που θέλει την εύρεση προσωπικού ιδιαίτερα δύσκολη πλέον και άρα, την “αξιοποίηση” του υπάρχοντος προσωπικού και πέραν των ωραρίων, η ίδια πλευρά παρατήρησε τα εξής: “Ότι υπάρχει θέμα στο κομμάτι του προσωπικού ειδικά στα νησιά των Κυκλάδων και στα τουριστικά νησιά είναι αληθές, καθώς δεν μπορεί ένας εργαζόμενος να καλύψει και το κόστος διαμονής. Είναι υψηλό το κόστος. Επίσης, εργοδότες που κάλυπταν αυτές τις ανάγκες πλέον δεν το κάνουν.
Αυτή η κατάσταση με τα ενοίκια μάλιστα διαμορφώνεται έτσι και σε νησιά που δεν είναι στην πρώτη γραμμή τουριστικά, με την έννοια ότι δεν είναι κορυφαίοι τουριστικοί προορισμοί. Αυτή η κατάσταση δημιουργεί άσχημα δεδομένα”.
Τουριστικές επιχειρήσεις και εφοδιαστική αλυσίδα
Για το κομμάτι των ελέγχων, δεδομένης της υποστελέχωσης στο Σώμα, κατέστη ξεκάθαρο πως στα νησιά όπως γίνεται σε ετήσια βάση, θα μεταβούν κλιμάκια επιθεωρητών από την Αθήνα.
“Υπάρχει υποστελέχωση στο Σώμα, ωστόσο, σε νησιωτικές περιοχές κατεβαίνουν και κλιμάκια από την Αθήνα” ανέφερε η ίδια πλευρά, ενώ στην ερώτηση αν οι επιθεωρητές θα εστιάσουν σε εστίαση και διαμονή κυρίως, η απάντηση ήταν σαφής πως θα ελεγχθούν και επιχειρήσεις που συνδέονται με την εφοδιαστική αλυσίδα συνολικά.
“Οι έλεγχοι γίνονται παντού. Σε επιχειρήσεις εστίασης, σε ξενοδοχεία, σε καταλύματα, αλλά και στις επιχειρήσεις που είναι με μεταφορές, με ενοικιάσεις, με χονδρική πώληση προϊόντων. Το καλοκαίρι ελέγχεται όλος ο κλάδος και σαφώς όλη η εφοδιαστική αλυσίδα που αναπτύσσεται. Φαίνονται συνήθως η εστίαση και τα ξενοδοχεία, αλλά ελέγχονται όλοι. Αυτές οι επιχειρήσεις λειτουργούν πάντα το καλοκαίρι σε άλλη κλίμακα” δήλωσε σχετικά προς την εφημερίδα, μιλώντας παρακάτω για το κομμάτι των προστίμων.
“Τσουχτερά” πρόστιμα
Σύμφωνα με την πηγή της εφημερίδας και όπως προαναφέρθηκε, αλλά και προκύπτει αυτονόητα, το ΣΕΠΕ θα εστιάσει ειδικότερα σε τουριστικά νησιά. “Οι περισσότερες παραβάσεις καταγράφονται στα μεγάλα τουριστικά νησιά. Συνήθως τα μικρότερα νησιά δεν ελέγχονται πολύ. Προφανώς δίδεται έμφαση σε Σαντορίνη και Μύκονο για παράδειγμα, παρά στη Φολέγανδρο” ανέφερε συγκεκριμένα, εξηγώντας πως το ύψος των προστίμων είναι τέτοιο ώστε να λειτουργεί σαν “ασπίδα” για τους εργαζόμενους.
“Επιβάλλονται πρόστιμα. Αν κάποιος δεν είναι καθόλου δηλωμένος και δεν ασφαλίζεται, για τον εργοδότη έχει πρόστιμο 10.500 ευρώ. Το πρόστιμο αφορά τον εργοδότη βέβαια. Ο εργαζόμενος δεν έχει κάποια κύρωση. Η μοναδική κύρωση είναι αν παίρνει επίδομα από το ταμείο ανεργίας. Τότε ο ΟΑΕΔ ζητά τα χρήματα πίσω. Μόνο σε αυτό το κομμάτι” διευκρίνισε σχετικά, σημειώνοντας ακόμη πως για την υποδηλωμένη εργασία “που είναι και ο βασικός στόχος των ελέγχων – έχει πρόστιμο κατά κεφαλήν. Μιλάμε για ποσό 2.000 ευρώ στον εργοδότη. Για παράδειγμα αν κάποιος απασχολεί έναν εργαζόμενο τετράωρο και τον έχει έστω και μισή ώρα μετά, επιβαρύνεται με το ποσό των 2.000 ευρώ. Κι αυτό επειδή αυτό δεν δικαιολογείται από κάπου. Θα έπρεπε να έχει δηλωθεί”.
Η παρεμπόδιση του ελέγχου, ποινικό αδίκημα
Στην ερώτηση αν υπάρχουν αντιδράσεις από πλευράς επιχειρηματιών στο κομμάτι των ελέγχων, η ίδια πηγή τόνισε πως ορισμένοι αντιδρούν, ωστόσο, οι περισσότεροι δεν ενοχλούνται.
“Προφανώς δεν είναι το καλύτερο για κάποιους να γίνεται έλεγχος, ωστόσο, σε τοπικό επίπεδο δεν έχουν συμβεί ιδιαίτερα περιστατικά και ακραία περιστατικά. Πραγματικά σε ελέγχους και κατά τη διάρκεια αυτών προκύπτει αναστάτωση. Όμως, δεν υπάρχουν ακραίες συμπεριφορές” παρατήρησε, απαντώντας και στην ερώτηση αν υπάρχει άρνηση απέναντι στο ελεγκτικό έργο.
“Η παρεμπόδιση του ελεγκτικού έργου είναι ποινικό αδίκημα. Δεν προκύπτουν τέτοιες ακραίες καταστάσεις στα νησιά, δηλαδή συνολικά στο Αιγαίο. Βέβαια έχουμε ακούσει όλοι για ακραίες και επιθετικές συμπεριφορές σε άλλα μέρη”. Συμπλήρωσε μάλιστα πως πλέον στα τουριστικά νησιά “λίγο πολύ τους ελέγχους τους περιμένουν”.
Έλεγχος χωρίς παρεμπόδιση λειτουργίας επιχειρήσεων
Τέλος, η ίδια πηγή ρωτήθηκε αν ο χρόνος κατά τον οποίον γίνονται οι έλεγχοι, πολλές φορές είναι “ακατάλληλος” υπό την έννοια πως σε διαστήματα όπου οι επιχειρήσεις είναι γεμάτες με πελάτες, δεν μπορούν να σταματούν την εξυπηρέτηση αυτών.
“Αυτό που ενδιαφέρει σε κάθε έλεγχο είναι να παίρνουν οι ελεγκτές τα ονόματα των εργαζομένων και να ζητούν έναν πίνακα προσωπικού. Υπάρχει διαφορά με το κομμάτι των ελέγχων που κάνει το ΙΚΑ. Το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας προσπαθεί να μην προκαλεί όχληση μεγάλη. Σίγουρα τον Δεκαπενταύγουστο δεν είναι καλό να υπάρχει ενόχληση σε μεγάλο βαθμό” ανέφερε η ίδια πηγή, λέγοντας τέλος πως, “Το θέμα είναι να γίνεται ο έλεγχος χωρίς να παρεμποδίζεται γενικότερα η λειτουργία της επιχείρησης”.
