Ολοκληρώθηκε χθες η ομιλία της Υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού, Λίνας Μενδώνη, για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού με τίτλο:
«Κύρωση της συμφωνίας μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης της Αθήνας, του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης της Νέας Υόρκης και του Ινστιτούτου Αρχαίου Ελληνικού Πολιτισμού του Ντελαγουέρ, σχετικά με την επιστροφή στην Ελλάδα, ιδιωτικής συλλογής εκατόν εξήντα μίας (161) αρχαιοτήτων του Κυκλαδικού Πολιτισμού, ευρισκόμενης στη Νέα Υόρκη και την έκθεση αυτής στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης».
Την επικύρωση της συμφωνίας που φέρνει προς κύρωση το Υπουργείο Πολιτισμού ζήτησε από τους βουλευτές, χθες στη Βουλή, η κα. Μενδώνη ώστε να επιστρέψει ολόκληρη η συλλογή Στερν στην Ελλάδα, χωρίς να καταφύγει η χώρα στα δικαστήρια, μια διαδικασία η οποία, όπως επιμένει η Υπουργός, μπορεί να φέρει ως αποτέλεσμα την επιστροφή ενός μέρους μόνο της συλλογής. Καταθέτοντας το έγγραφο της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης Πολιτιστικών Αγαθών το οποίο αναφέρει ότι «η εφαρμογή της διεθνούς και ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς προϋποθέτει ένα πλήθος αποδεικτικών στοιχείων, όπως λεπτομερείς πληροφορίες για το χρόνο, τον τρόπο και τις ειδικές συνθήκες κατά τις οποίες έλαβε χώρα η παράνομη εξαγωγή ενός υπό διεκδίκηση αντικειμένου, τα οποία τις περισσότερες φορές δεν είναι διαθέσιμα. Κατά συνέπεια, η νομική διεκδίκηση των αντικειμένων που δεν προϋποθέτουν, δεν έχουν τις ανωτέρω προϋποθέσεις, καθίσταται από ιδιαιτέρως δυσχερής έως αδύνατη. Πολιτική του Υπουργείου Πολιτισμού και πάγια επιδίωξή του είναι να επιτυγχάνεται η τήρηση των διαφορών με φορείς του εξωτερικού ως προς τη διεκδίκηση αρχαιοτήτων που εντοπίζονται στην αλλοδαπή με εξωδικαστικές διαδικασίες», η κα. Μενδώνη διευκρίνισε ότι ήταν αδύνατο να βρεθούν στοιχεία για τις 161 αρχαιότητες και γι΄αυτόν το λόγο σχεδιάστηκε από το Υπουργείο αυτό το εγχείρημα. Σημείωσε επίσης πως, όπως γράφει η ίδια η Υπηρεσία, κανένα από τα αντικείμενα της Συλλογής Στερν δεν ταυτίζεται με αντικείμενα που περιλαμβάνονται στα αρχεία κλαπέντων, υπεξαιρεθέντων πολιτιστικών αγαθών που τηρούνται στη ΔΙΚΠΑ. Η ύπαρξη των αντικειμένων της Συλλογής Στερν ήταν άγνωστη επομένως στην Υπηρεσία έως σήμερα, οπότε ήταν αδύνατο να προβεί σε έλεγχο και εισήγηση για τη διεκδίκησή τους.
Αναφορικά με την επιστροφή των αρχαιοτήτων, η κα Μενδώνη δήλωσε πως για τα επόμενα 10 χρόνια, η συλλογή θα εκτίθεται αποκλειστικά στο ΜΕΤ, στην αίθουσα η οποία διαμορφώνεται για τον σκοπό αυτό. Τον 11ο χρόνο θα αρχίσει η επιστροφή στην Ελλάδα, με την επιστροφή 15 αρχαιοτήτων ανά 5ετία. Η συνολική διάρκεια της έκθεσης στο ΜΕΤ είναι 25ετής, όπου με τη λήξη της, το 2048, η συλλογή όλη επιστρέφει στην Ελλάδα.
“Μια σύμβαση που συνιστά την χαρά των αρχαιοκαπήλων”
Ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, Πάνος Σκουρλέτης, στην ομιλία του, αφού τόνισε πως η υπουργός έχει μπλέξει κατ’ επανάληψη σε γκρίζες και αδιαφανείς υποθέσεις, απευθύνθηκε στην υπουργό: “Αυτό που μας παρουσιάσατε εδώ είναι ο ύμνος σε μία εξωδικαστική, αδιαφανή διαδικασία, ερήμην των υπηρεσιών, χωρίς να ερωτώνται οι αρμόδιοι υπάλληλοι, μόνο και μόνο με μία τυφλή εμπιστοσύνη στις δικές σας ικανότητες. Δεν πηγαίνει όμως έτσι. Και όταν υπάρχει, ξέρετε, ένας εξωδικαστικός συμβιβασμός, χρειάζεται να γνωμοδοτήσει προηγούμενα το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους. Το γνωρίζετε αυτό. Έχει υπάρξει τέτοιο αίτημα; Έχετε κινήσει τέτοιες διαδικασίες;” Στη συνέχεια κάλεσε την κα Μενδώνη να απαντήσει για το πώς ενημερώθηκε για την ύπαρξη της συγκεκριμένης συλλογής, με ποιο τρόπο και μέσα από ποιες διαδικασίες διαπραγμάτευσης έφτασε στην εν λόγω συμφωνία, ζητώντας να παρθεί πίσω αυτή η συμφωνία και να δοθούν όλα τα αναγκαία έγγραφα στη δημοσιότητα.
«Ένα πολιτιστικό έγκλημα εις βάρος της μνήμης»
Με την παραπάνω φράση χαρακτήρισε το νομοσχέδιο Μενδώνη ο εκπρόσωπος Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία Νάσος Ηλιόπουλος. “Η κ. Μενδώνη καταθέτει στη Βουλή νομοσχέδιο το οποίο στην πραγματικότητα νομιμοποιεί την προέλευση 161 κυκλαδικών αρχαιοτήτων, τη στιγμή που υπάρχουν καταγγελίες και στοιχεία περί αρχαιοκαπηλίας που προκαλούν ερωτήματα και αντιδράσεις” συνεχίζει ο κ. Ηλιόπουλος και κατηγόρησε την κυβέρνηση πως έφερε το θέμα στη Βουλή για να ξεπλυθούν και να αναβαπτισθούν όλες αυτές οι αρχαιότητες μέσα στην Ελλάδα, ούτως ώστε να εξαφανιστούν για δεκαετίες εκτός Ελλάδας, θεωρώντας πως το σκάνδαλο θα περάσει στα “ψιλά”. “Η κ. Μενδώνη το καλοκαίρι υπέγραψε με ένα αμφίβολο ινστιτούτο μια συμφωνία, όπου του εκχωρεί το δικαίωμα να δανείσει τις 161 κυκλαδικές αρχαιότητες στο MET της Νέας Υόρκης. Οι αρχαιότητες βρέθηκαν στη διάθεση του ινστιτούτου από έναν δήθεν “συλλέκτη” μέσω απλά και μόνο ενός ιδιωτικού συμφωνητικού. Παράλληλα ανοίγει ο δρόμος να φτάσουν στο MET της Νέας Υόρκης οι συγκεκριμένες αρχαιότητες, σε μια συγκυρία όπου βρίσκεται σε εξέλιξη η μεγαλύτερη έρευνα των αμερικανικών αρχών που οδήγησε στην πλέον εκτεταμένη κατάσχεση αρχαιοτήτων που έχει γίνει ποτέ στο MET” συμπλήρωσε ο κ. Ηλιόπουλος.
“Επιστροφή αρχαιοτήτων κατά παρέκκλιση του αρχαιολογικού νόμου”.
Ο Δημήτρης Κωνσταντόπουλος, εισηγητής Κινήματος Αλλαγής επί του Νομοσχεδίου για την Κύρωση της Συμφωνίας για τις 161 Κυκλαδικές Αρχαιότητες, στην ομιλία του ανέφερε πως το Υπουργείο, με αυτό το νομοσχέδιο εισάγει μια καινοφανή διαδικασία με την οποία επιλέγει να μη διεκδικήσει δικαστικά τις αρχαιότητες, αλλά να τις λάβει με μια ιδιότυπη σύμβαση ενώ για τη διαδικασία αυτή, δεν υπήρξε καμία ενημέρωση των υπηρεσιών του Υπουργείου και καμία διαβούλευση, εκφράζοντας την απορία για το αν η σύμβαση αυτή σηματοδοτεί μια νέα οπτική του Υπουργείου, απέναντι στον επαναπατρισμό ελληνικών αρχαιοτήτων και αν συνδέεται η συμφωνία και με άλλες αρχαιότητες και ιδίως με τη διεκδίκηση των γλυπτών του Παρθενώνα.
Το νομοσχέδιο Μενδώνη εγκρίθηκε τελικώς με τις ψήφους της κυβερνητικής πλειοψηφίας. Σημειώνεται πως ΠΑΣΟΚ, ΚΚΕ και ΜΕΡΑ25 καταψήφισαν το νομοσχέδιο ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ αποχώρησε από την ψηφοφορία "για να μην νομιμοποιήσει, με τίποτα, μια διαδικασία που είναι παράνομη και επιφυλάσσεται για οτιδήποτε μπορεί να κάνει ώστε αυτή η συμφωνία να μην μπορέσει να εφαρμοστεί", όπως εξήγησε η Τομεάρχης Πολιτισμού του ΣΥΡΙΖΑ, Σία Αναγνωστοπούλου.
