Μετά από μία μακροχρόνια συλλογική προσπάθεια που άρχισε το 2006, με στόχο τη διάσωση της ιστορίας του νησιού, παρουσιάζεται σήμερα το απόγευμα, το Ιστορικό Αρχείο Δονούσας.
Πρόκειται για μία σύγχρονη ιστοσελίδα που εμπεριέχει την ταυτότητα και τη συλλογική μνήμη του νησιού, φιλοξενώντας αφηγήσεις των κατοίκων, το παλιό κοινοτικό αρχείο, παλιές φωτογραφίες και φωτογραφικά λευκώματα, το γενεαλογικό δέντρο του νησιού, τοπωνύμια, λεξικό ντοπιολαλιάς, βίντεο και μουσική.
Η εκδήλωση είναι μία διοργάνωση του Πολιτιστικού Περιβαλλοντικού Συλλόγου Δονούσας "Ποσειδών", σε συνεργασία με την Πρωτοβουλία του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, Cycladic Identity και τελεί υπό την αιγίδα της Δημοτικής Κοινότητας Δονούσας.
Για το Ιστορικό Αρχείο, αλλά και για τους σκοπούς τους οποίος δημιουργήθηκε, μίλησε στην "Κοινή Γνώμη" ο πρόεδρος της Κοινότητας Δονούσας, Ηλίας Πράσινος.
Καταγραφή της ιστορίας
Το Ιστορικό Αρχείο Δονούσας είναι ο χώρος όπου φιλοξενείται το υλικό που αφορά στη μνήμη και στην ταυτότητα του νησιού. Αφηγήσεις των κατοίκων του, παλιές φωτογραφίες και κοινοτικά έγγραφα, μελέτες για τη ντοπιολαλιά, τα τοπωνύμια, το γενεαλογικό δένδρο, τη μουσική παράδοση καθώς και ένα σύντομο ιστορικό χρονικό δημιουργούν μια σύγχρονη "ψηφιακή κιβωτό", που σκοπό έχει να διαφυλάξει, να κάνει προσβάσιμο και να αναδείξει αυτό το υλικό, προς κάθε ενδιαφερόμενο.
Το έργο που άρχισε το 2006 και βρίσκεται σε διαρκή εξέλιξη, ήδη περιέχει 146 αφηγήσεις, 572 έγγραφα, 282 φωτογραφίες, 280 τοπωνύμια, 237 τοπικές λέξεις και 724 απογόνους, οι οποίοι έχουν καταγραφεί από τα αρχεία που βρέθηκαν από το παλιό κοινοτικό γραφείο.
Το πρόγραμμα "Δημιουργία ιστότοπου (website) για τη φιλοξενία, συντήρηση και ανάδειξη του Αρχείου Προφορικής Ιστορίας Δονούσας", υλοποιήθηκε με τη χρηματοδότηση της πρωτοβουλίας του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, Cycladic Identity.
Στόχος είναι ο συγκεκριμένος ιστότοπος (https://istoria.donousa.online), να αποτελέσει μία "πηγή", η οποία θα διαφυλάσσει όλα τα στοιχεία που συνθέτουν τη Δονουσιώτικη ταυτότητα.
"Από το 2006 με την Ένωση Δονουσιωτών Κυκλάδων και σε συνεργασία με τη Δημιουργική Ομάδα Media Dell Arte αρχίσαμε να ηχογραφούμε αφηγήσεις ζωής των κατοίκων της Δονούσας και να καταγράφουμε το γενεαλογικό δέντρο του νησιού. Στόχος μας ήταν να δημιουργηθεί ένα αρχείο της προφορικής ιστορίας της Δονούσας, ως μέρος ενός ευρύτερου αρχείου της προφορικής ιστορίας των Κυκλάδων. Ο στόχος ήταν αυτός, καθώς είχαμε αντιληφθεί ότι ο κοινωνικός ιστός συνεχώς αλλάζει και επιθυμούσαμε να καταγράψουμε αυτά που είναι ιστορία του τόπου μας", δήλωσε ο κ. Πράσινος.
Αναφερόμενος δε στα στάδια που επικράτησαν στο ξεκίνημα αυτής της προσπάθειας, υποστήριξε ότι αυτό έγινε μέσω της μαγνητοφώνησης των αφηγήσεων, "αφηγήσεις ζωής", όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, κατοίκων που είχαν να προσφέρουν δεδομένα.
"Συγκεντρώθηκε ένας πολύ μεγάλος όγκος υλικού, ο οποίος στη συνέχεια συνοδεύτηκε και με παλιές φωτογραφίες τις οποίες ψηφιοποιήσαμε και τις εντάξαμε στο εν λόγω έργο. Ταυτόχρονα και σχεδόν τυχαία ανακαλύψαμε έγγραφα, ντοκουμέντα, από το παλιό Κοινοτικό αρχείο της Δονούσας και συγκεκριμένα έγγραφα μέχρι τη δεκαετία του 1950, το οποίο και αυτό προστέθηκε σε όλα τα στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας. Από το 2012 και με την πολύτιμη προσθήκη του Πολιτιστικού Περιβαλλοντικού Συλλόγου Δονούσας "Ποσειδών", η ψηφιοποίηση, η απομαγνητοφώνηση και η αρχειοθέτηση του αρχείου ολοκληρώθηκε, ενώ ταυτόχρονα, εμπλουτίστηκε με ακόμα περισσότερο υλικό. Μία έρευνα για την ντοπιολαλιά των Δονουσιωτών και τα παλιά τοπωνύμια του νησιού που τα γνωρίζουν πλέον μόνο οι ψαράδες, οι γεωργοί και οι βοσκοί, όπως επίσης και φωτογραφικά λευκώματα. Και κάπως έτσι φτάσαμε στο Ιστορικό Αρχείο Δονούσας.", υποστήριξε.
Όπως είπε παρακάτω, στο πέρασμα των χρόνων, το συγκεντρωθέν υλικό μεγάλωνε όχι μόνο σε όγκο, αλλά και σε συναισθηματική αξία, σηματοδοτώντας πλέον την ταυτότητα του νησιού.
"Αυτό το αρχείο είναι η ταυτότητα της Δονούσας, η συλλογική μνήμη, αλλά και μία παρακαταθήκη στους νέους, καθώς πλέον έχει εμπλουτιστεί και με το γενεαλογικό δέντρο του νησιού, με παλιές φωτογραφίες και φωτογραφικά λευκώματα, με τα τοπωνύμια, με ένα λεξικό ντοπιολαλιάς, με βίντεο, αλλά και μουσική. Όλο αυτό είναι μία "κιβωτός" όπου εμπεριέχει όλη τη γνώση που υπάρχει από το νησί για το νησί. Αυτή τη γνώση λοιπόν, τη διασφαλίσαμε, ώστε να διαβαστεί, να εμπνεύσει και πολύ περισσότερο να μη χαθεί. Αφορά τους πάντες", τόνισε συγκεκριμένα.
Στην επισήμανση ότι το συγκεκριμένο Ιστορικό Αρχείο αποτελεί και ένα κομμάτι αλληλένδετο και με τα υπόλοιπα νησιά των Κυκλάδων, ο κ. Πράσινος επισήμανε ότι "αυτό αφορά 100% όλους τους νησιώτες του νομού. Έτσι και αλλιώς όλες οι Κυκλάδες, ειδικά τα περασμένα χρόνια, βίωναν παρόμοιες καταστάσεις. Μιλάμε για τους αρχαιοτυπικούς Κυκλαδίτες. Οπότε, η εμπειρία τους, η ηθική, η γνώση και η ζωή τους, βρίσκεται στο αρχείο αυτό που έχουμε συλλέξει και όποιος ασχοληθεί με αυτό και το μελετήσει, θα βρει σημαντικά πράγματα και ξεχασμένα από τους νεότερους. Ειλικρινά, εάν δεν γινόταν αυτό το Ιστορικό Αρχείο, δεν θα γνωρίζαμε ότι κάποτε υπήρξε αυτή η εποχή στο νησί", υπογράμμισε, προσθέτοντας παράλληλα ότι "αυτή η δουλειά θα βοηθήσει ειδικά τη νέα γενιά, προκειμένου να μη χάσει τα ιστορικά της πατήματα".
Στην ερώτηση εάν το Ιστορικό Αρχείο της Δονούσας μπορεί να αποτελέσει και ένα σημαντικό εργαλείο έρευνας από πανεπιστήμια και ιστορικούς, ο κ. Πράσινος υποστήριξε ότι "σαφέστατα. Είναι ένα πεδίο στο μπορεί να ανατρέξει ένας ερευνητής, ένας μουσικός, ένας καλλιτέχνης, αλλά φυσικά και επισκέπτες της Δονούσας. Είναι κάτι το οποίο θα εμπλουτίζεται συνεχώς με νέες πληροφορίες και υλικό για το νησί".
