Τ’ όνομά του “Χαρασσώνας” το παίρνει πιθανόν από το ρήμα χαράσσω – σκίζω. Στην κορφή του βουνού, που τα τελευταία χρόνια φιλοξενείται μεγάλος Σταυρός, βρίσκεται η Σχιστή Πέτρα, ένας ογκόλιθος μαύρος και γυαλιστερός που θυμίζει μετεωρόλιθο. Κοντά στην κορφή της Σχιστής Πέτρας, σε ύψος περίπου 300 μέτρων υπάρχει τοποθεσία με το όνομα Αρακλειά που δηλώνει ναό του Ηρακλή... ή κάποιο ηρώον. Οι αρχαίοι συνήθιζαν να λατρεύουν τον Ηρακλή σε βουνοκορφές. Είναι γνωστό ότι ο Ηρακλής είχε τιμηθεί στη Σύρο σύμφωνα με επιγραφή που αναφέρει: “πομπήν Ηρακλείων”. Δεν είναι γνωστό όμως σε ποιο σημείο ετελείτο η πομπή. Πάνω στο οροπέδιο αλλά και στην Πλαγιά του βουνού, πολύ συχνά βρίσκαμε οψιανούς και πήλινα όστρακα – θραύσματα με ζωντανό χρωματισμό. Στα δυτικά του Χαρασσώνα, κοντά στο Ατσιγκανόκαστρο υπάρχει η βάση ενός τοίχου πάνω στους βράχους που αποτελούσε ίσως υποστύλωμα επιχώματος όπου υπήρχαν οικοδομές. Αρχαιολογικές έρευνες δεν έχουν γίνει στην περιοχή. Ενδείξεις μόνον αποδεικνύουν ότι ίσως υπήρχε οικισμός αρχαίος. Από την κορφή της Σχιστής Πέτρας η θέα μαγεύει. Ατενίζει κανείς τις Δυτικές Κυκλάδες να...κολυμπούν μες το γαλάζιο του Αιγαίου. Και φυσικά φαίνονται, η Τζιά, η Σέριφος, η Κύθνος, η Σίφνος, αλλά και η Πάρος όταν φυσάει μαΐστρος. Και το φως πολύ! Λένε πως αυτό το κομμάτι του Αιγαίου έχει τη μεγαλύτερη ηλιογένεια σ’ όλη τη Μεσόγειο. Αυτή τη διαπίστωση έκανε μια ομάδα ειδικών επιστημόνων πριν από χρόνια. Κάτι ήξεραν οι αρχαίοι Έλληνες που θέλησαν να γεννηθεί εδώ κοντά, στη Δήλο, ο θεός Απόλλωνας, ο Φοίβος, το φως. Ο Χαρασσώνας καταλήγει στη θάλασσα σε λίγες ήπιες ακτές, όπως το Σουσούνι, το Πουντί, τα Κόκκινα χώματα. Καταλήγει όμως και σε απότομα άγρια βράχια και μικρά ακρωτήρια, όπως το Ατσιγκανόκαστρο, η Φρεγάτα, οι Σαργόπλακες, η Παραθύρα, αλλά και η σκοτεινή σπηλιά τ’ Αη Στεφάνου με το εκκλησάκι χωμένο στα βράχια. Δύσβατο το μονοπάτι ως εκεί. Οι κλήσεις του βουνού στ’ ανατολικά είναι ανελέητες. Κυλούσε το χώμα, έφευγε, (χανόταν η θάλασσα), το παράσερναν τα νερά της βροχής. Για χρόνια πολλά οι Συριανοί αγρότες, όπως και οι άλλοι Κυκλαδίτες, έχτιζαν τοίχους με ξερολιθιά, στερέωσαν το χώμα και έφτιαξαν τα χωράφια τους. Ο Χαρασσώνας πάντα εκεί. Πολλά τα γκρίζα βράχια κι οι πέτρες και λιγοστό το χώμα. Πάνω σ’ αυτό το χώμα, το τόσο αδύνατο και λειψό σε συστατικά, που οι βροχές σπάνια το θυμούνται, ποτισμένο με αλμύρα, σ’ αυτό το χώμα που συχνά θυμίζει αλεσμένη πέτρα, σ’ αυτό το χώμα που καίγεται απ’ τον ήλιο τον ανελέητο και στεγνώνει απ’ το δυνατό μελτέμι, σ’ αυτό το χώμα γίνεται το θαύμα της φύσης.
Κάθε άνοιξη πλημμύρα τ' αγριολούλουδα τα πανέμορφα, τα πολύχρωμα να μοσχομιρίζουν. Πρωταγωνιστούν οι ασπάλαθοι οι κατακίτρινοι με τ' αγκάθια τα κοφτερά. Πολλά τα σκίνα, οι αρευτιές και τα σκόρπια κοπάδια.
Σου σπάει τη μύτη το θυμάρι και το φασκόμηλο και η θρούμπη. Κι αν αγγίξεις το χαμομήλι... κουβαλάς τη μυρωδιά του ως το σπίτι σου. Περπατώντας μετά τις πρώτες βροχές του φθινοπώρου στα Σταυριά και στην Πλαγιά ή μες την παγωνιά του χειμώνα, εκεί κοντά στης Μυλωνούς τα χωράφια, ή ακόμα σκαρφαλώνοντας τους ανοιξιάτικους μήνες πάνω στις βραχώδεις σχισμές, βρίσκουμε και μαζεύουμε μια μεγάλη ποικιλία από χόρτα που μας χαρίζουν την πιο αγαπημένη και εύγευστη βραστή σαλάτα.
Χόρτα του βουνού, ότι καλλίτερο!
Τα φυτά, τα χόρτα, (στην αρχαιότητα), η πρώτη ανάσα ζωής του ανθρώπου.
Το θαύμα της γένεσης, της ανάπτυξης, της επανεμφάνισης των φυτών, βοήθησε τον άνθρωπο να λατρέψει τη Μητέρα – Γη και τους καρπούς της.
Ο γεωργός καλλιέργησε τη Γη και με τη δική του επέμβαση στη Φύση κατορθώθηκε να φέρει καρπούς όπως το σιτάρι, το κριθάρι, το αμπέλι, την ελιά.... και τόσα άλλα.
Οι άνθρωποι ιδιαίτερα πίστευαν και θαύμαζαν, όλες τις παλαιές εποχές, ότι οι θεοί τους προστάτευαν τους καρπούς της γης τους. Και έλεγαν στην αρχαιότητα: “Η καλοπροαίρετη θεά Δήμητρα φρόντιζε τα δημητριακά”.
Η Αριάδνη, έλεγαν ότι ήταν, η θεά της βλάστησης και των δέντρων. Ο Διόνυσος γίνεται ο θεός της χαράς και του οίνου.
Πολλοί θεοί δημιουργήθηκαν και λατρεύτηκαν στους αρχαίους πολιτισμούς, πριν η ανθρώπινη σχέση ερμηνεύσει το θαύμα της βλάστησης και της αναπαραγωγής των φυτών.
Αυτά τα φυτά, τα άγρια χόρτα θεοποιήθηκαν και έγιναν θρησκευτικά σύμβολα και φιλοσοφία σε κάθε γωνιά της γης από την αρχαιότητα μέχρι την εποχή του Χριστιανισμού, αλλα και μέχρι τις μέρες μας.
Η άγρια άκανθος ενέπνευσε τον γλύπτη Καλλίμαχο και δημιούργησε το θαυμάσιο Κορινθιακό κιονόκρανο τον 5ο αιώνα π.Χ.
Η άμπελος, το κλήμα και ο καρπός, το σταφύλι, κοσμούν κάθε Χριστιανικό ναό και συμβολίζουν τον Χριστό.
Άλλωστε Εκείνος είπε: “Εγώ ειμί η άμπελος και υμείς τα κλήματα”.
Η χλωρίδα, το άγριο χόρτο, οι ρίζες του, τα καταπράσινα φύλλα έγιναν η μεγάλη φαρμακαποθήκη για τόσους αιώνες.
Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι συμβούλευαν “ομολογουμένως τη φύσει ζειν” (να ζεις σύμφωνα με τη φύση, αφού η ζώσα βλάστηση αποτελεί μια αέναη πηγή ατίμητης προσφοράς υλικών αγαθών στον άνθρωπο.
