Κυκλάδες, μια χαρούμενη συμφωνία σε λευκό και γαλάζιο μέσα στο Αιγαίο, το ελληνικό αρχιπέλαγος. Παντού, αλμύρα και φως και θάλασσα! Κανένας λαός δεν έζησε τόσο πολύ με τη θάλασσα όσο οι Έλληνες και ιδιαίτερα οι Κυκλαδίτες. Την 3η χιλιετία π.Χ. οι Κυκλαδίτες είναι μια ισχυρή ναυτική δύναμη.
Στον κυκλαδικό χώρο αναπτύσσεται ένας από τους πέντε μεγαλύτερους πολιτισμούς του κόσμου, που για χίλια διακόσια περίπου χρόνια, δημιουργεί και πλάθει μια δική του πολιτιστική φυσιογνωμία. Οι ειδικοί σε όλο τον κόσμο ονόμασαν αυτή την εποχή… “Πολιτισμό Σύρου – Κέρου”, (2.800 – 2.00 π.Χ.). Είναι τα δύο νησιά που πρόσφεραν τα σπουδαιότερα ευρήματα σε τέχνη.
Στο τέλος του 19ου αιώνα, ο μεγάλος τότε, αρχαιολόγος Χρήστος Τσούντας κάνει ανασκαφές στη Σύρο και φέρνει στο φως το καλύτερο και πιο χαρακτηριστικό δείγμα οργανωμένου, πλούσιου και πολυάνθρωπου οικισμού κοντά στη θάλασσα, με τεχνητή και φυσική οχύρωση στην κορυφή του λόφου Καστρί, στο βόρειο Ανατολικό μέρος του νησιού στην περιοχή Χαλανδριανή.
Ο Χρήστος Τσούντας ανέσκαψε πλήθος τάφων (περίπου 600) και έφερε στο φως πλούσια περίτεχνα κτερίσματα! Πολλά από τα ευρήματα των ανασκαφών του φιλοξενούνται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών και στο, αργότερα, ιδρυθέν, Αρχαιολογικό Μουσείο Σύρου. Η Σύρος όπως και τα περισσότερα Κυκλαδονήσια, αναδύεται από τη θάλασσα με τη μορφή γυμνών και απότομων βράχων.
Αυτό το βραχονήσι “φιλοξενεί” δύο σπουδαίες πόλεις: την Άνω Σύρο, μια πανέμορφη μεσαιωνική πολιτεία που ιδρύθηκε από τους Ενετούς τον 13ο αιώνα, την Ερμούπολη, τη θαλασσινή πολιτεία, που ήταν και είναι μια πολυσήμαντη παρουσία στο Αιγαίο (19ος αιώνας)! “Αυτό που έγινε εδώ πριν έναν αιώνα δεν έγινε πουθενά αλλού. Στη Σύρο ξαναγεννήθηκε η Ελλάδα…” είπε κάποτε ο Ελευθέριος Βενιζέλος. Αυτή η φράση τα συνοψίζει όλα. Εδώ σ’ αυτό το βραχονήσι άνθησε ένας πολιτισμός όμοιος μ’ αυτούς των μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων…
Αρχαιολογικό Μουσείο
Τον Απρίλιο του 1833, όταν στο Υπουργείο Παιδείας δημιουργήθηκε η πρώτη Αρχαιολογική Υπηρεσία, η Ερμούπολη και ορίσθηκε έδρα της περιοχής του Αιγαίου. Το 1834 (τα παλαιά χρόνια) ιδρύθηκε ένα μικρό μουσείο στην Ερμούπολη με… “υποέφορο” τον Ιωάννη Κοκκώνη. Η πρώτη συλλογή ευρημάτων από τη Σύρο… (και από άλλες πόλεις) φιλοξενήθηκε αρχικά στο κτίριο του Γυμνασίου. Το 1888 -89 στεγάστηκε σε χώρο του Δημοτικού Μεγάρου της Ερμούπολης, που και αυτό ήταν σημαντικό μνημείο, έργο του γνωστού αρχιτέκτονα Ερνέστο Τσίλλερ.
Η Κυκλαδική Συλλογή θεωρείται μία από τις σπουδαιότερες των κυκλαδίτικων αρχαιοτήτων. Στην πρώτη αίθουσα ήταν τα ευρήματα από τη Σύρο, όπως… γλυπτά, επιγραφές σε διάφορες θέσεις, όπως επιτύμβιες στήλες. Αυτά όλα τα ευρήματα είναι τα περισσότερα της παλαιάς Ελληνικής εποχής. Ακολούθησαν τα έργα μαρμαροτεχνίας της (3ης χιλιετίας π.Χ.). Ήταν τα ταφικά κτερίσματα από τις ανασκαφές στη Χαλανδριανή, όπου αποκαλύφθηκαν στους τάφους της περιοχής. Κατάλληλος τότε ήταν ο “ειδικός Χρ. Τσούντας”.
Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.
Στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Ερμούπολης που είχε γίνει Μουσείο (αντιγράφων)Κυκλαδικής Τέχνης, δημιουργήθηκε με τη χορηγία του αείμνηστου Γιάννη Βάτη και της συζύγου του Ελένης. Δημιουργήθηκε άριστα! Αυτό το μικρό μας Μουσείο άνοιξε την αγκαλιά του και γέμισε παιδιά, όχι μόνο από τη Σύρο αλλά και από άλλες περιοχές.
Τα Συριανά παιδιά παρακολουθούσαν κάθε Σάββατο προγράμματα αφιερωμένα στην προϊστορία και στον Κυκλαδικό Πολιτισμό της 3ης χιλιετίας π.Χ. αλλά και στη νεώτερη ιστορία της Σύρου. Πολλά από αυτά τα παιδιά έγιναν λιλιπούτειοι “ξεναγοί” και “πρεσβευτές” του νησιού. “Δίδαξαν” προσωπικότητες του πνεύματος, της τέχνης του αθλητισμού και της πολιτικής. Τα σχόλια όλων ήταν άριστα! Ο Δήμος Ερμούπολης εκείνη την εποχή είχε τιμήσει τα παιδιά και κάθε χρόνο ευχαριστούσε τους μικρούς “ξεναγούς” και τους θερινούς μήνες υποδέχονταν τους επισκέπτες του νησιού στο θέατρο Απόλλων στο Δημαρχείο, στο Μουσείο και σε πολλές άλλες περιοχές της Χώρας.
Λύκειο Ελληνίδων Σύρου
“Λαμπρό αστέρι για τον πολιτισμό του νησιού”! Έχει χαρακτηρισθεί το Λύκειο Ελληνίδων Σύρου, Ένα από τα σημαντικότερα πολιτιστικά σύμβολα της Σύρου. Δεν νομίζω ότι υπάρχει Συριανός που να μην έχει θαυμάσει την πολύτιμη πολιτιστική προσφορά του. Όλα τα μέλη του Λυκείου εργάζονται και μεταβιβάζουν την ελληνική παράδοση από γενιά σε γενιά και διδάσκουν στα παιδιά και στις νέες κοπέλες τους χορούς, τη μουσική, τα τραγούδια και τα έθιμα του τόπου μας. Είναι μεγάλος ο ενθουσιασμός μας, όχι μόνο για το υπέροχο θαυμασμό του νησιού μας… αλλά… ας ευχηθούμε Χρόνια Πολλά στο νησί μας και ιδιαίτερα στην Ερμούπολη, την ωραία πόλη που φέτος κλείνει τα 200 χρόνια της ύπαρξής της!
