Η προστασία του φυσικού και οικιστικού περιβάλλοντος, ο περιορισμός της δόμησης, αλλά και η ανάγκη να προβλεφθούν οι υποδομές που χρειάζεται το νησί, βρίσκονται στον πυρήνα της απόφασης του Δήμου Πάρου για το νέο Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο.
Το Δημοτικό Συμβούλιο ενέκρινε ομόφωνα την εισήγηση της ειδικής Επιτροπής και υιοθέτησε συγκεκριμένες θέσεις και απαιτήσεις, ζητώντας ουσιαστικές αλλαγές σε μια σειρά από προτεινόμενες ρυθμίσεις. Το ζήτημα, όπως τονίστηκε, έχει ιδιαίτερη σημασία για την Πάρο, καθώς το ΤΠΣ θα καθορίσει τους κανόνες και τις χρήσεις που θα διέπουν την ανάπτυξη του νησιού.
Ο Δήμος θεωρεί ότι σε αρκετά σημεία το προτεινόμενο πλαίσιο είναι πιο χαλαρό από εκείνο που είχε προτείνει ο ίδιος και ζητάει να ενισχυθούν οι περιορισμοί για την προστασία του χώρου, χωρίς παράλληλα να μείνουν εκτός σχεδιασμού οι βασικές ανάγκες σε υποδομές.
Στην απόφαση περιλαμβάνονται συγκεκριμένες απαιτήσεις για τις περιοχές Natura και τον αιγιαλό, τη δόμηση κατοικιών και ξενοδοχείων, τις υπόσκαφες κατασκευές και τις μεγάλες επενδύσεις, τα ρέματα και το οδικό δίκτυο, αλλά και τα λιμενικά έργα και την προστασία των Αρχαίων Λατομείων στο Μαράθι.
Η θέση της Δημοτικής Αρχής
Τη συνολική θεώρηση της Δημοτικής Αρχής παρουσίασε ο δήμαρχος, Κώστας Μπιζάς. Στην εισήγησή του επεσήμανε ότι οι προτάσεις του νέου ΤΠΣ δεν παρουσιάζουν τεράστιες αποκλίσεις από το ΓΠΣ του 2012, ωστόσο το σχέδιο κρίνεται συνολικά δυσμενέστερο και πιο χαλαρό σε σχέση με το αυστηρό προστατευτικό πλαίσιο που είχε εγκρίνει και προτείνει ο Δήμος το 2024.
Η θέση αυτή αποτυπώνει και τη βασική κατεύθυνση με την οποία ο Δήμος αντιμετωπίζει το νέο σχέδιο, καθώς δεν αμφισβητεί την ανάγκη για έναν ενιαίο πολεοδομικό σχεδιασμό, αλλά ζητάει οι τελικές ρυθμίσεις να είναι αυστηρότερες σε κρίσιμα ζητήματα και να ανταποκρίνονται στις ιδιαιτερότητες της Πάρου.
Επίσης, ο δήμαρχος Πάρου ενημέρωσε το Συμβούλιο ότι έχει εγκριθεί από το Ελεγκτικό Συνέδριο η σύμβαση για την εκπόνηση Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου για την περιοχή του Παλαιού Αεροδρομίου.
Η Έκθεση Φέρουσας Ικανότητας και οι βασικές ενστάσεις
Στη συνέχεια, ο πρόεδρος της αρμόδιας Επιτροπής, Νικόλαος Μαλατέστας παρουσίασε τις επισημάνσεις της Επιτροπής. Ένα από τα βασικά ζητήματα που έθεσε αφορά στην Έκθεση Φέρουσας Ικανότητας, καθώς, σύμφωνα με την Επιτροπή, τα συμπεράσματά της δεν φαίνεται να έχουν ληφθεί υπόψη κατά τη σύνταξη των προτάσεων του ΤΠΣ.
Παράλληλα, εντοπίζονται σοβαρές αποκλίσεις, παραλείψεις και ανεπάρκειες σε μια σειρά από κρίσιμα ζητήματα. Οι παρατηρήσεις αφορούν στους όρους δόμησης, τις χρήσεις γης στις περιοχές προστασίας, την απουσία μορφολογικών κανόνων, αλλά και την έλλειψη πρόβλεψης για βασικά έργα υποδομής, όπως λιμενικά έργα και οδικά δίκτυα.
Ιδιαίτερα έντονη είναι η διαφωνία με την προτεινόμενη διεύρυνση των χρήσεων στις περιοχές Natura. Στην ΠΕΚ 1 προβλέπεται η δυνατότητα επιπλέον χρήσεων, μεταξύ άλλων εστίασης, αναψυκτηρίων και τουριστικών καταλυμάτων έως 20 κλινών. Ο Δήμος ζητάει να αποκλειστούν οι συγκεκριμένες χρήσεις. Ανάλογη είναι η θέση του και για την πρόβλεψη δυνατότητας δόμησης σε απόσταση 30 μέτρων από τον αιγιαλό σε κρημνώδεις ακτές. Η συγκεκριμένη ρύθμιση απορρίπτεται κατηγορηματικά και αποτελεί μία από τις σαφέστερες "κόκκινες γραμμές" που θέτει η δημοτική απόφαση.
Τα όρια στη δόμηση κατοικιών και ξενοδοχείων
Στο ζήτημα της κατοικίας, ο Δήμος ζητάει να περιοριστεί το ανώτατο όριο δόμησης στην ΠΕΧ 2 στα 258 τετραγωνικά μέτρα. Πρόκειται για το όριο που είχε περιλάβει η πρόταση του Δήμου το 2024, ενώ η προτεινόμενη ρύθμιση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο δόμησης έως και 360 τετραγωνικά μέτρα. Η διαφορά δεν είναι αμελητέα, καθώς αφορά το ανώτατο μέγεθος που μπορεί να λάβει μια κατοικία σε συγκεκριμένη ζώνη και, κατά συνέπεια, συνδέεται άμεσα με την ένταση της οικοδομικής δραστηριότητας.
Αντίστοιχη παρέμβαση ζητείται και για τις ξενοδοχειακές μονάδες. Ο Δήμος θέλει να επανέλθει η ελάχιστη αρτιότητα στα 20 στρέμματα και να διατηρηθεί το ανώτατο όριο στις 80 κλίνες, αντί της αύξησης στις 100 κλίνες που προβλέπεται στην προτεινόμενη ρύθμιση.
Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η θέση για τις πισίνες. Η πρόταση προβλέπει απαγόρευση πισινών εκτός σχεδίου, με εξαίρεση τις ξενοδοχειακές μονάδες και με υποχρέωση δεξαμενών συλλογής όμβριων υδάτων. Το συγκεκριμένο σημείο εντάσσεται στο συνολικό πλαίσιο των ρυθμίσεων που εξετάζει ο Δήμος για τη διαχείριση της εκτός σχεδίου ανάπτυξης.
Αυστηρότερο πλαίσιο για υπόσκαφα και επενδύσεις
Η Επιτροπή εντόπισε ακόμη την απουσία μορφολογικών κανόνων, αλλά και την έλλειψη ρυθμίσεων για την απαγόρευση υπόσκαφων κατασκευών και μεγάλων επενδύσεων τύπου ΕΣΧΑΣΕ και ΕΣΧΑΔΑ.
Ο Δήμος ζητάει να ενσωματωθούν στο τελικό σχέδιο σαφείς απαγορεύσεις για τις υπόσκαφες κατασκευές και τις συγκεκριμένες μορφές μεγάλων επενδύσεων, ενώ παράλληλα να θεσμοθετηθούν αυστηροί μορφολογικοί κανόνες. Ζητάει επίσης περιορισμό ή κατάργηση των πολεοδομικών κινήτρων, δηλαδή των μπόνους δόμησης.
Στο επίκεντρο τα ρέματα
Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελούν τα υδατορέματα. Ο δημοτικός σύμβουλος, Μιχαήλ Κυριαζάνος πρότεινε την άμεση ένταξη των ρεμάτων Έλητα στην Παροικιά και Ποταμού Νάουσας στις προσωρινές οριοθετήσεις. Παράλληλα, έθεσε την ανάγκη αποχαρακτηρισμού των ρεμάτων Νάουσας και Κορμού Παροικιάς από "συλλεκτήριες οδούς κυκλοφορίας", καθώς και την εκπόνηση εκτεταμένης μελέτης οριοθέτησης για όλα τα ρέματα εντός των οικισμών.
Στην ίδια τοποθέτηση εντάχθηκε και ο περιφερειακός δρόμος Λιβαδιών, για τον οποίο προτάθηκε ο σχεδιασμός του ως πλήρους οδού διπλής κατεύθυνσης. Την πρόταση αυτή ενστερνίστηκε και ο προϊστάμενος της Διεύθυνσης Πολεοδομικού Σχεδιασμού, Περιβάλλοντος και Ποιότητας Ζωής, Γιάννης Ραγκούσης.
Οι προτάσεις της ομάδας μηχανικών
Ο Γιάννης Ραγκούσης κατέθεσε, επίσης, εκ μέρους της ομάδας μηχανικών της Επιτροπής, σειρά προτάσεων για επιμέρους ρυθμίσεις. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η πρόβλεψη ημιυπαίθριων χώρων έως +20%, ο περιορισμός κατά 50% ή η κατάργηση του μπόνους δόμησης στα υπόσκαφα, η δυνατότητα αύξησης της δόμησης καταστημάτων έως 400 τετραγωνικά μέτρα αποκλειστικά κατά μήκος του επαρχιακού δικτύου και η επιβολή αυστηρά χαμηλής όχλησης στις περιοχές παραγωγικών δραστηριοτήτων.
Προτείνεται ακόμη ορθολογικότερη επανοριοθέτηση των οικισμών, ώστε να αποφεύγεται η κατάτμηση ιδιοκτησιών. Στο θέμα των χρήσεων γης τοποθετήθηκε και ο αντιδήμαρχος Πολεοδομίας, Σίμος Βαρριάς, εκφράζοντας επιφυλάξεις για την αύξηση των ορίων δόμησης καταστημάτων στις περιοχές γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας.
Η συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας
Από την πλευρά της ελάσσονος μειοψηφίας, ο επικεφαλής της Αθανάσιος Μαρινόπουλος στάθηκε στη συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης και των τοπικών φορέων στη διαδικασία του πολεοδομικού σχεδιασμού. Υποστήριξε ότι ο Δήμος είχε προηγουμένως πραγματοποιήσει διαβούλευση με πολίτες, επιστημονικούς και επαγγελματικούς φορείς και είχε διαμορφώσει συγκεκριμένες προτάσεις, μεγάλο μέρος των οποίων, όπως ανέφερε, δεν ενσωματώθηκε στον τελικό σχεδιασμό.
"Η διαδικασία των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων ξεκίνησε το 2020 με τη διακήρυξη ότι οι Δήμοι, οι τοπικές κοινωνίες και οι φορείς τους θα συμμετείχαν ενεργά στη διαμόρφωση του σχεδιασμού του τόπου τους. Έξι χρόνια αργότερα, το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο της Πάρου οδηγείται προς έγκριση από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Δυστυχώς, όμως, η εμπειρία που αποκομίσαμε απέχει σημαντικά από το πνεύμα με το οποίο ξεκίνησε αυτή η προσπάθεια. Το Δημοτικό Συμβούλιο, ύστερα από εκτεταμένη διαβούλευση με τους πολίτες, τους επιστημονικούς και επαγγελματικούς φορείς και έπειτα από πολύμηνη εργασία ειδικής επιτροπής, διαμόρφωσε συγκεκριμένες, τεκμηριωμένες προτάσεις για το μέλλον της Πάρου. Ωστόσο, μεγάλο μέρος αυτών φαίνεται ότι δεν ενσωματώθηκε στον τελικό σχεδιασμό", ανέφερε μεταξύ άλλων.
Ομόφωνη απόφαση και επόμενο βήμα
Το Δημοτικό Συμβούλιο ενέκρινε ομόφωνα την εισήγηση της Επιτροπής, τη Σύνοψη των Σχολίων και τον Πίνακα Σύγκρισης των ρυθμίσεων του ΓΠΣ του 2012, της πρότασης του Δήμου το 2024 και του ΤΠΣ του 2026.
Παράλληλα, υιοθέτησε εν μέρει το Κοινό Κείμενο των Μηχανικών, το Υπόμνημα της ΔΕΥΑΠ και την απόφαση του Πάρκου Πάρου, με τις επιπλέον παρατηρήσεις και απαιτήσεις που περιλαμβάνονται στην απόφαση.
