Η Κέα προετοιμάζεται να υποδεχθεί την 24η Γιορτή Παραμυθιών, τη μακροβιότερη διοργάνωση της Ελλάδας, αφιερωμένη στη λαϊκή και προφορική παράδοση.
Από τις 17 έως και τις 26 Ιουλίου, με τον τίτλο “Αποτυπώματα – ΚΕΑλλα”, το πρόγραμμα περιλαμβάνει αφηγήσεις, μουσικοαφηγηματικές παραστάσεις, έκθεση ζωγραφικής και την ημερίδα “Αποτυπώματα μνήμης: Η καταγραφή της λαϊκής προφορικής παράδοσης”, αφιερωμένη στο ρόλο της καταγραφής στη διάσωση και τη μετάδοση των ιστοριών.
Για τη συγκεκριμένη διοργάνωση, η οποία άρχισε το 2003, αλλά και για το “μυστικό” της επιτυχίας της, μιλάει στην “Κοινή Γνώμη”, ο Γιώργος Ευγενικός, καλλιτεχνικός επιμελητής και “ψυχή” της Γιορτής Παραμυθιών.
“Αφιερωμένη στα αποτυπώματα που αφήνουν οι ιστορίες”
“Η φετινή διοργάνωση είναι αφιερωμένη στα αποτυπώματα που αφήνουν οι ιστορίες στον χρόνο και στη σημασία της καταγραφής της λαϊκής προφορικής παράδοσης. Παραμύθια, μύθοι, θρύλοι, τραγούδια και αφηγήσεις που διασώθηκαν χάρη στο έργο συλλεκτών, ερευνητών και καταγραφέων επιστρέφουν στον φυσικό τους χώρο, τη ζωντανή αφήγηση”, δήλωσε ο κ. Ευγενικός.
Μιλώντας για το πρόγραμμα, αλλά και τις καινοτομίες των φετινών δράσεων, επεσήμανε ότι “το πρόγραμμα περιλαμβάνει αφηγήσεις, μουσικοαφηγηματικές παραστάσεις, έκθεση ζωγραφικής και την ημερίδα “Αποτυπώματα μνήμης: Η καταγραφή της λαϊκής προφορικής παράδοσης”, αφιερωμένη στο ρόλο της καταγραφής, στη διάσωση αλλά και τη μετάδοση των ιστοριών. Η Γιορτή Παραμυθιών πραγματοποιείται στην Κέα από το 2003 και αποτελεί τη μακροβιότερη διοργάνωση στην Ελλάδα, αφιερωμένη στη λαϊκή προφορική παράδοση και είναι ένα από τα μακροβιότερα φεστιβάλ αφήγησης στην Ευρώπη”.
Αναφερόμενος στις συμμετοχές, οι οποίες είναι και εκτός Ελλάδας, ο κ. Ευγενικός υπογράμμισε ότι “στη φετινή διοργάνωση συμμετέχουν αφηγητές, μουσικοί, ερευνητές και καλλιτέχνες από την Ελλάδα, την Ινδία, τη Σκωτία, την Κύπρο και την Τυνησία, επιβεβαιώνοντας τον διεθνή χαρακτήρα της Γιορτής Παραμυθιών. Η Γιορτή Παραμυθιών διοργανώνεται από το Κέντρο Μελέτης και Διάδοσης Μύθων και Παραμυθιών, με συνδιοργανωτές τον Δήμο Κέας και την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου και πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού – Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και της Κυπριακής Δημοκρατίας, Υπουργείου Πολιτισμού, Τμήματος Σύγχρονου Πολιτισμού. Θα πρέπει επίσης να σημειώσουμε, ότι η είσοδος σε όλες τις εκδηλώσεις είναι ελεύθερη”.
Ερωτηθείς ποιο είναι το βασικό στοιχείο της επιτυχίας της συγκεκριμένης διοργάνωσης, η οποία αισίως συμπληρώνει φέτος 23 χρόνια ζωής, ο καλλιτεχνικός επιμελητής της Γιορτής Παραμυθιών της Κέας υποστήριξε ότι “θα έλεγα, ότι για αυτό έχουν συνδράμει κάποιοι βασικοί παράγοντες. Ο πρώτος είναι ότι οι εκδηλώσεις από το ξεκίνημά τους το 2003, γίνονται σε φυσικούς χώρους και όχι σε κλειστούς θεατρικούς ή άλλους χώρους. Είναι ένα πολύ σημαντικό στοιχείο που το αναζητά ο κόσμος. Βλέπουμε ότι έρχονται όλα αυτά τα χρόνια από διάφορα σημεία της χώρας, αλλά και από το εξωτερικό, για αυτό το στοιχείο, δηλαδή για την επαφή τους με το περιβάλλον. Είναι ένας συνδυασμός, μνημεία φύσης με μνημεία λόγου. Είναι χαμηλών τόνων, καθώς κατανοούμε ότι δεν θα λειτουργούσε αυτή η γιορτή εάν υπήρχε μία τεράστια προσέλευση κόσμου. Το άλλο χαρακτηριστικό στοιχείο που κάνει αυτή τη διοργάνωση να έχει αυτή τη διάρκεια είναι ο επαγγελματικός της χαραχτήρας. Φυσικά, πρέπει να πω ότι βασικό στοιχείο είναι και η διαρκής στήριξη του Δήμου Κέας. Υπάρχει μεγάλη ανάγκη, σε μία εποχή που τα ηλεκτρονικά μέσα έχουν κατακλύσει τη ζωή μας, για κάτι το οποίο είναι μικρό, ταπεινό, αλλά ταυτόχρονα και μεγάλο”.
Το πρόγραμμα
Το πρόγραμμα ανοίγει με τον Ινδό αφηγητή Peter Chand, ο οποίος φέρνει στην Κέα ιστορίες και καταγραφές από την πατρίδα του, ενώ μαζί με την Kirsten Milliken από τη Σκωτία, “υφαίνουν” αφηγήσεις και τραγούδια που ταξιδεύουν με το νερό ανάμεσα σε τόπους, πολιτισμούς και ανθρώπους.
Η Ανθή Θάνου και ο μουσικός Αλέξανδρος Μακρής ζωντανεύουν ιστορίες που διασώθηκαν από τη μνήμη των ανθρώπων και παραμύθια ειπωμένα στη θρακιώτικη ντοπιολαλιά. Ξεχωριστή θέση στο πρόγραμμα κατέχουν οι ιστορίες της Κέας. Η Εύη Γεροκώστα και ο λαϊκός αφηγητής Στέφανος Λέπουρας συστήνουν πρόσωπα, περιστατικά και αληθινές ιστορίες του νησιού. Ο Γιώργος Ευγενικός θα παρουσιάσει παραμύθια από την προφορική παράδοση της Κέας, καρπό πολυετούς έρευνας και καταγραφής στο νησί. Την αφήγηση θα συνοδεύσει η μουσικός, Μάρα Καίσαρη με πρωτότυπες μουσικές συνθέσεις εμπνευσμένες από τις ιστορίες, αναδεικνύοντας έναν πολύτιμο θησαυρό της τζιώτικης προφορικής παράδοσης. Ο Κωνσταντίνος Σβόλης θα ανασύρει χιουμοριστικές ιστορίες, θρύλους και δοξασίες που ταξίδεψαν από στόμα σε στόμα στις γειτονιές και τα χωριά της Κέας.
Η Μαρίνα Κατσαρή και ο μουσικός Βαγγέλης Γέττος θα ταξιδέψουν τους θεατές στη μεσαιωνική Κύπρο, ενώ οι “Σουσουράδες”, Αγγελική Αγαλιανού και Ελεάνα Χατζάκη, παρουσιάζουν καταγραφές λαϊκών αφηγητών και αφηγητριών από την Κρήτη, την Ήπειρο, τη Ζάκυνθο και την Πελοπόννησο, φωτίζοντας το πολύτιμο έργο της συλλογής και της διάσωσης της προφορικής παράδοσης.
Οι “Παραμυθοκόρες”, Βασιλεία Βαξεβάνη, Αντωνία Βέλλιου και Ιφιγένεια Κακριδώνη, θα πλάσουν ιστορίες που γεννήθηκαν από το άκουσμα, τη μνήμη και την προσωπική καταγραφή, ενώ η Ειρήνη Νικολακοπούλου συμμετέχει με παραστάσεις για παιδιά και ενήλικες όπου η αφήγηση συναντά τη μουσική και τις παραδόσεις διαφορετικών πολιτισμών.
Στο αρχαίο Θέατρο της Καρθαίας θα παρουσιαστεί το «Ρήγμα: Οι επτά ακατανίκητες δυνάμεις», μια πρωτότυπη πολυφωνική παράσταση εμπνευσμένη από τη μορφή της αρχαίας τραγωδίας. Σε κείμενο και σκηνοθεσία του Γιώργου Ευγενικού, με μουσική σύνθεση της Lamia Bedioui, μουσική ερμηνεία και ηχητικά τοπία από τον Soli Barki και τη συμμετοχή των Lamia Bedioui, Αιμιλίας Καπερνέκα, Καλλιρρόης Μπελεβώνη, Λίλιαν Στραβοπόδη, Αντρέα Τσελίκα και Σοφίας Χατζή, η παράσταση θα διερευνήσει τις δυνάμεις που καθορίζουν την ανθρώπινη μοίρα μέσα από τον λόγο, τη μουσική και τη συλλογική αφήγηση.
Το πρόγραμμα θα πλαισιώσει η έκθεση ζωγραφικής της Μαριλένας Βουγίδη «Κέα: Όψεις, Κατόψεις, Απόψεις», μια εικαστική διαδρομή εμπνευσμένη από τα τοπία, τις μνήμες και τα αποτυπώματα του νησιού.
Την Κυριακή 19 Ιουλίου, θα πραγματοποιηθεί ημερίδα με θέμα “Καταγραφές Ιστοριών - Αποτυπώματα Ζωής”, η οποία θα φέρει στο προσκήνιο τους ανθρώπους που αναζητούν, καταγράφουν, μελετούν και διασώζουν τις ιστορίες της προφορικής παράδοσης. Μέσα από την κεντρική εισήγηση της Μαρίας Βραχιονίδου, εθνολόγου, γλωσσολόγου και ιστορήτριας, αναδεικνύεται η διαχρονική αξία των καταγραφών, των αρχείων και της συλλογικής μνήμης, καθώς και ο ρόλος τους στη σύνδεση του παρελθόντος με το μέλλον.
Ιδιαίτερη θέση στην ημερίδα κατέχει η συμμετοχή της ανθρωπολόγου Άννας Αγγελοπούλου, μίας από τις σημαντικότερες ερευνήτριες του ελληνικού παραμυθιού, η οποία παρουσιάζει τη σημασία των παραμυθιακών τύπων και των διεθνών καταλόγων στην κατανόηση και μελέτη της προφορικής παράδοσης.
Ο Γιώργης Βενετούλιας θα μεταφέρει τους συμμετέχοντες στον κόσμο των παραμυθιών της Κύθνου και στους ανθρώπους που τα κράτησαν ζωντανά μέχρι να καταγραφούν, ενώ ο Γιώργος Ευγενικός θα μιλήσει για τις προσωπικές του καταγραφές στην Κέα και τη Μικρά Ασία και για τον τρόπο με τον οποίο οι ιστορίες “ριζώνουν” και μεταμορφώνονται σε κάθε τόπο.
Ο Peter Chand θα μοιραστεί την εμπειρία της συλλογής ιστοριών στην Ινδία και το Ηνωμένο Βασίλειο και τις προκλήσεις της μετάφρασης και της μεταφοράς τους σε διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα. Η Kirsten Milliken θα παρουσιάσει το εθνικό ηχητικό αρχείο της Σκωτίας, ένα από τα σημαντικότερα αρχεία προφορικής παράδοσης στην Ευρώπη, και αναδεικνύει τη σημασία της διάσωσης και της ελεύθερης πρόσβασης σε αυτό το υλικό.
Η Ανθή Θάνου θα εστιάσει στη στιγμή που οι προσωπικές αναμνήσεις μετατρέπονται σε συλλογική μνήμη και καταγραφή, ενώ οι Σουσουράδες, Αγγελική Αγαλιανού και Ελεάνα Χατζάκη, παρουσιάζουν τις δικές τους καταγραφικές διαδρομές σε διαφορετικούς τόπους της Ελλάδας και τη σχέση του αφηγητή με τους φορείς της παράδοσης.
Η Μαρίνα Κατσαρή και ο Βαγγέλης Γέττος θα μιλήσουν για τη μεσαιωνική προφορική παράδοση της Κύπρου και τη δημιουργική αξιοποίηση ιστοριών, θρύλων και γλωσσικών στοιχείων που επιβιώνουν μέχρι σήμερα. Η Αμαλία Κανελλοπούλου θα παρουσιάσει τις αφηγήσεις, τα τραγούδια και το γλωσσικό ιδίωμα της Κέρκυρας, ενώ η Μαρία Σοφιανίδου θα εξετάσει τις προκλήσεις της καταγραφής και της αφηγηματικής αξιοποίησης της ποντιακής διαλέκτου.
Η ημερίδα αποτελεί μια σπάνια συνάντηση ερευνητών, συλλογέων και ιστορητών από την Ελλάδα και το εξωτερικό και αναδεικνύει τη σημασία της καταγραφής ως πράξης μνήμης, πολιτισμού και συνέχειας.
