Ένα ζήτημα με βαθιές θεσμικές, παιδαγωγικές και κοινωνικές προεκτάσεις τέθηκε επί τάπητος σε πρόσφατη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Πάρου, με αφορμή τη συζήτηση και λήψη απόφασης για την τοποθέτηση συστημάτων βιντεοεπιτήρησης σε σχολικές μονάδες του νησιού.
Η συζήτηση αποκάλυψε, όχι μόνο διαφορετικές πολιτικές προσεγγίσεις, αλλά και έναν ευρύτερο προβληματισμό γύρω από τα όρια της ασφάλειας, την προστασία των προσωπικών δεδομένων και τον ρόλο του σχολείου ως χώρου ελευθερίας και διαπαιδαγώγησης.
Δ. Παπαπαναγιωτάκης: "Η πραγματικότητα που βιώνουν τα σχολεία μας μετά το πέρας της λειτουργίας τους δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί"
Η "Κοινή Γνώμη" επικοινώνησε με τον αντιπρόεδρο της Ένωσης Γονέων Πάρου, Δημήτρη Παπαπαναγιωτάκη, ο οποίος γνωστοποίησε τη θέση των γονέων απέναντι στην τοποθέτηση καμερών στα σχολεία.
"Η απόφαση αυτή δεν ελήφθη αυθαίρετα ούτε μονομερώς. Η Ένωση Γονέων Πάρου, ύστερα από επαναλαμβανόμενα αιτήματα Συλλόγων Γονέων του νησιού, κατέθεσε εισήγηση προς τον Δήμο. Η εισήγηση συζητήθηκε στην Επιτροπή Παιδείας, η οποία τάχθηκε υπέρ του μέτρου και στη συνέχεια εγκρίθηκε από το Δημοτικό Συμβούλιο μετά από ψηφοφορία. Η πραγματικότητα που βιώνουν τα σχολεία μας μετά το πέρας της λειτουργίας τους δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί. Σε πολλές σχολικές μονάδες καταγράφονται κατ' επανάληψη κλοπές εξοπλισμού, παραβιάσεις κλειδαριών, εκτεταμένοι βανδαλισμοί και χρήση των σχολικών χώρων με παραβατικό τρόπο. Οι ζημιές αυτές δεν είναι απλώς οικονομικές, είναι βαθιά συμβολικές, καθώς απαξιώνουν τον χώρο της εκπαίδευσης", υπογράμμισε αρχικά.
Την ίδια ώρα, επεσήμανε πως "οι κάμερες που προβλέπεται να τοποθετηθούν δεν έχουν καμία σχέση με την εκπαιδευτική διαδικασία. Δεν θα λειτουργούν κατά τη διάρκεια του σχολικού ωραρίου, δεν θα καταγράφουν μαθητές ή εκπαιδευτικούς και θα ενεργοποιούνται αποκλειστικά μετά το πέρας της λειτουργίας των σχολείων, με μοναδικό σκοπό την προστασία των υποδομών. Ο έλεγχος θα ανήκει στη διεύθυνση κάθε σχολικής μονάδας, με πλήρη συμμόρφωση στο ισχύον νομικό πλαίσιο. Ακούστηκαν επίσης ανησυχίες περί ενδεχόμενων ψυχολογικών επιπτώσεων στους μαθητές. Η ανησυχία αυτή είναι σεβαστή. Όμως ψυχολογική πίεση δημιουργείται όταν ένα παιδί αισθάνεται ότι παρακολουθείται. Στην προκειμένη περίπτωση κάτι τέτοιο δεν υφίσταται, καθώς το σύστημα δεν θα λειτουργεί παρουσία παιδιών".
"Δεν αρκεί να προστατεύουμε τα κτήρια, οφείλουμε να θεραπεύσουμε τις κοινωνικές αιτίες που γεννούν τέτοια φαινόμενα"
Παράλληλα, τόνισε ότι "ως Ένωση Γονέων Πάρου δηλώνουμε ξεκάθαρα ότι στηρίζουμε τα ανοιχτά σχολεία. Πιστεύουμε σε σχολικές μονάδες που αποτελούν ζωντανά κύτταρα πολιτισμού, δημιουργίας και κοινωνικής ζωής. Σε έναν ιδανικό κόσμο, τέτοια μέτρα δεν θα ήταν απαραίτητα. Όμως η σημερινή πραγματικότητα μάς υποχρεώνει να προστατεύσουμε ότι με κόπο έχει χτιστεί, ώστε τα σχολεία να μπορούν να παραμένουν ανοιχτά και λειτουργικά. Αναγνωρίζουμε ότι η εγκατάσταση καμερών δεν αντιμετωπίζει την αιτία του προβλήματος. Η παραβατικότητα δεν λύνεται με τεχνικά μέσα. Αντιμετωπίζεται με παιδεία, πρόληψη, κοινωνικές πολιτικές, στήριξη των νέων και ουσιαστική κρατική μέριμνα. Δεν αρκεί να προστατεύουμε τα κτήρια, οφείλουμε να θεραπεύσουμε τις κοινωνικές αιτίες που γεννούν τέτοια φαινόμενα".
Σε ότι αφορά, στο που βρίσκεται σήμερα η διαδικασία στα σχολεία του νησιού, επισήμανε πως "ακόμα δεν έχουν τεθεί σε λειτουργία, γιατί δεν έχει προχωρήσει η διαδικασία της τοποθέτησης τους. Από όσα γνωρίζω, ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων Γυμνασίου Παροικιάς πιέζει για άμεση εγκατάσταση γιατί οι βανδαλισμοί είναι συνεχείς".
Η συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο
Η πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου, κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, παρουσίασε αναλυτικά την εισήγηση της Ενιαίας Δημοτικής Επιτροπής Παιδείας του Δήμου Πάρου, καθώς και τη γνωμοδότηση της Νομικής Υπηρεσίας. Όπως επισημάνθηκε, το ζήτημα της τοποθέτησης καμερών σε σχολικές μονάδες διέπεται από αυστηρό εθνικό και ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο γεγονός ότι η ύπαρξη και μόνο καμερών σε χώρους όπου δραστηριοποιούνται ανήλικοι απαιτεί αυξημένη προσοχή, καθώς μπορεί να επηρεάσει την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητάς τους. Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, η καταγραφή εικόνας ή ήχου κατά τη διάρκεια λειτουργίας των σχολικών μονάδων απαγορεύεται ρητά. Η χρήση συστημάτων βιντεοεπιτήρησης επιτρέπεται αποκλειστικά εκτός σχολικού ωραρίου και μόνο για σκοπούς φύλαξης των κτηρίων και προστασίας της δημόσιας περιουσίας.
Η εισήγηση υπογράμμισε επίσης ότι πριν από οποιαδήποτε εγκατάσταση απαιτείται:
-
τεκμηρίωση πραγματικής κατάστασης κινδύνου,
-
αιτιολόγηση ότι δεν επαρκούν άλλα ηπιότερα μέτρα (φύλαξη, φωτισμός, περίφραξη),
-
σύμφωνη γνώμη των συλλογικών οργάνων της σχολικής κοινότητας (σύλλογοι διδασκόντων, γονέων, μαθητών όπου υπάρχουν),
-
γνωστοποίηση στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων,
-
σαφής ορισμός υπευθύνου επεξεργασίας και κανόνων πρόσβασης στο υλικό.
Στο πλαίσιο αυτό, η πρόεδρος ανέφερε ότι έχουν υποβληθεί αιτήματα από τους συλλόγους διδασκόντων του 1ου Δημοτικού Σχολείου Παροικίας, του Γυμνασίου Παροικίας και του Γυμνασίου Αρχιλόχου. Παράλληλα, εισηγήθηκε η εφαρμογή του μέτρου να έχει αρχικά δοκιμαστικό χαρακτήρα, ώστε να αξιολογηθεί τόσο η αποτελεσματικότητά του όσο και οι επιπτώσεις του στην εκπαιδευτική κοινότητα.
Μ. Κωβαίος: "Πριν γίνει εγκατάσταση καμερών θα πρέπει να έχουν πρώτα εφαρμοστεί, τα άλλα μέτρα ασφαλείας"
Τον λόγο έλαβε ο επικεφαλής της μείζονος μειοψηφίας και της παράταξης "Πάρος, επιμένουμε στην πράξη", Μάρκος Κωβαίος, ο οποίος εξέφρασε την αντίθεσή του στο μέτρο, λέγοντας πως "πριν γίνει εγκατάσταση καμερών θα πρέπει να έχουν πρώτα εφαρμοστεί, χωρίς αποτέλεσμα, τα άλλα μέτρα ασφαλείας που αναφέρονται στη γνωμοδότηση της Νομικής Υπηρεσίας. Από τη στιγμή που αυτό δεν έχει συμβεί, δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε με την τοποθέτηση καμερών στα σχολεία".
Η εκτενής τοποθέτηση της Λαϊκής Συσπείρωσης
Ιδιαίτερα αναλυτική και πολιτικά φορτισμένη ήταν η παρέμβαση του επικεφαλής της "Λαϊκής Συσπείρωσης", Αθανάσιου Μαρινόπουλου, ο οποίος ανέπτυξε εκτενώς τις αντιρρήσεις του.
"Σήμερα συζητάμε μια πρόταση που εκ πρώτης όψεως εμφανίζεται ως τεχνικής φύσεως. Όμως δεν πρόκειται για τεχνικό ζήτημα, πρόκειται για πολιτική επιλογή με σημαντικές παιδαγωγικές, κοινωνικές και θεσμικές συνέπειες. Το σχολείο είναι χώρος εμπιστοσύνης και όχι επιτήρησης. Η παιδαγωγική έρευνα είναι ξεκάθαρη και λέει ότι τα παιδιά αναπτύσσονται καλύτερα σε περιβάλλον που στηρίζεται στην εμπιστοσύνη και στον διάλογο και όχι σε κουλτούρα επιτήρησης. Ακόμα και αν οι κάμερες μένουν κλειστές στις ώρες των μαθημάτων, η απλή παρουσία τους δημιουργεί την αίσθηση ότι κάποιος βλέπει. Αυτή η αίσθηση είναι ασύμβατη με την ψυχολογική ασφάλεια που χρειάζεται για να ανθίσει η μάθηση" επεσήμανε αρχικά.
Ο ίδιος έθεσε και ζητήματα προστασίας προσωπικών δεδομένων, τονίζοντας πως "ακόμα και εκτός ωραρίου, θα καταγράφονται εργαζόμενοι, γονείς ή και μαθητές. Μια τέτοια πιθανότητα εκθέτει τον Δήμο σε παραβιάσεις προσωπικών δεδομένων και σε σοβαρές νομικές συνέπειες" ενώ κλείνοντας, προειδοποίησε ότι "δημιουργείται ένα επικίνδυνο προηγούμενο. Αν σήμερα συμφωνήσουμε σε κάμερες, αύριο θα ζητήσουμε να μπουν και αλλού. Το σχολείο δεν είναι χώρος αστυνόμευσης".
Συμπληρωματικές τοποθετήσεις συμβούλων
Ο δημοτικός σύμβουλος Βατίστας Ρούσσος επισήμανε, πως "πέρα από την τοποθέτηση καμερών, πρέπει να οργανωθούν και άλλες συμπληρωματικές ενέργειες, όπως ο ορισμός υπευθύνου επιτήρησης και το πότε θα ελέγχεται το υλικό. Αυτά δεν έχουν οριστεί και καθιστούν δύσκολη τη λήψη απόφασης".
Στο ίδιο πνεύμα, ο δημοτικός σύμβουλος Αναστάσιος Γκίκας ανέφερε ότι "η τοποθέτηση καμερών δεν είναι λύση. Είναι ομολογία αποτυχίας, τόσο ως κοινωνία όσο και ως αυτοδιοίκηση. Αντί να επενδύουμε σε δομές και δράσεις, εξοικειώνουμε τα παιδιά με πρακτικές επιτήρησης". Από την πλευρά του ο Αναστάσιος Κασαπίδης τόνισε πως "τα σχολεία πρέπει να είναι ανοιχτοί χώροι και όχι χώροι που παραβιάζουν την ουσία του σχολικού περιβάλλοντος".
Οι φωνές υπέρ από τη σχολική κοινότητα
Από τη σχολική κοινότητα, η γραμματέας του Γυμνασίου Πάρου, Αφροδίτη Αλεξοπούλου, περιέγραψε εικόνες εκτεταμένων φθορών, ενώ η πρόεδρος του Συλλόγου Γονέων Γυμνασίου Πάρου, Μαρίνα Μιχαλάτου, υπογράμμισε πως "η τοποθέτηση καμερών είναι αναγκαία όχι μόνο για την προστασία του σχολικού κτηρίου και του εξοπλισμού, αλλά και για την ασφάλεια των μαθητών".
Τέλος, ο δήμαρχος, Κώστας Μπιζάς υπογράμμισε πως "στόχος δεν είναι η αστυνόμευση των παιδιών, αλλά η πειθαρχία στους κανόνες και η προστασία της δημόσιας περιουσίας".
