Καίριες αλλαγές στη δημόσια διοίκηση, με αυτονομία στην περιφερειακή και τοπική αυτοδιοίκηση, προανήγγειλε ο υπουργός Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης, Νίκος Βούτσης, στο πλαίσιο της συζήτησης των προγραμματικών δηλώσεων της κυβέρνησης, καταθέτοντας το πλήρες κείμενο των εξαγγελιών του στα πρακτικά του κοινοβουλίου.
Με ζητούμενο την αποτελεσματικότητα των ΟΤΑ, ο νέος υπουργός Εσωτερικών προανήγγειλε μια «χωροταξική αποκλιμάκωση», η οποία θα επιτευχθεί, εκτός των άλλων και μέσα από την αλλαγή του «Καλλικράτη» και όλων των μνημονιακών ρυθμίσεων που τον συνοδεύουν.
Η νέα εποχή της αυτοδιοίκησης, θα προκύψει από την διοικητική ανασυγκρότηση, μέσω ριζικών τομών, που θα δημιουργήσουν «μία διαδραστική σχέση τόσο με τις δομές της κρατικής διοίκησης, όσο και με τους δήμους και τις εκλεγμένες περιφέρειες», σύμφωνα με τον κ. Βούτση.
Μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση
Ο προσανατολισμός της κυβέρνησης, στον τομέα της δημόσιας διοίκησης, στοχεύει στην αξιοποίηση και υλοποίηση προτάσεων που «θα εξασφαλίζουν τόσο την ενίσχυση του δημοκρατικού και κοινωνικού χαρακτήρα των δημόσιων υπηρεσιών, όσο και την απλούστευση, τη μη αλληλοεπικάλυψη και την αποτελεσματικότητα διοικητικών δομών που θα καλύπτουν τις σύγχρονες ανάγκες των πολιτών».
Στο πλαίσιο της στρατηγικής για «δημοκρατία παντού», όπως είχε τονίσει ο ίδιος ο πρωθυπουργός, θα υπάρξει «ουσιαστικός εκσυγχρονισμός της διοίκησης», προκειμένου να λειτουργήσει ως «όπλο και μοχλός τόσο για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας όσο και για την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων αλλά και την υλοποίηση των κρίσιμων κοινωνικών παρεμβάσεων μέσα στην κρίση».
Προαναγγέλθηκε επανασχεδιασμός των βασικών τομέων της δημόσιας διοίκησης «ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στις σημερινές επιτακτικές κοινωνικοοικονομικές ανάγκες».
Ο υπουργός μεταφέροντας την εικόνα που έχει διαμορφωθεί στις σχέσεις μεταξύ δημόσιας διοίκησης και πολιτών, ανέφερε ότι την επηρέασε «η απαξίωση και ισοπέδωση της λειτουργίας του δημόσιου τομέα συλλήβδην, η εργασιακή ανασφάλεια, οι αποσπασματικές και εμβαλωματικές νομοθετικές παρεμβάσεις, η καθίζηση της υπηρεσιακής εξέλιξης των δημοσίων λειτουργών απόρροια και της έλλειψης σαφούς στοχοθεσίας και κινήτρων του παραγόμενου διοικητικού έργου αναπαράγουν εν τέλει τις στρεβλώσεις του συστήματος της δημόσιας διοίκησης, την αναξιοκρατία και την «παρα-διοίκηση» με τις πολυέξοδες στρατιές των συμβούλων των γραφείων της πολιτικής ηγεσίας».
Οπότε μέσα σε αυτό το «προβληματικό» περιβάλλον που έχει δημιουργηθεί, επιχειρείται «μία ριζοσπαστική μεταρρυθμιστική λογική», η οποία θα κινηθεί «στον αντίποδα των χρεοκοπημένων δήθεν «μεταρρυθμίσεων» ενός σκοπού: της άκριτης συρρίκνωσης του δημόσιου τομέα, των απολύσεων και του περάσματος στρατηγικών πυλώνων της οικονομίας και της δημόσιας περιουσίας σε μαζικές ιδιωτικοποιήσεις και εκποιήσεις».
Αρμοδιότητες στις Περιφέρειες
Το πάγιο αίτημα των αιρετών της Περιφέρειας, που εντόνως είχε κατ’ επανάληψη τεθεί προς το αρμόδιο υπουργείο και αφορά στην αυτοτέλεια λειτουργίας των Περιφερειών, φαίνεται να παίρνει τον δρόμο της υλοποίησης, κατόπιν και των αλλαγών που θα επέλθουν σε σχέση με τις Αποκεντρωμένες διοικήσεις.
Ήδη όπως αναφέρθηκε, «μία πρώτη τομή που θα επιχειρηθεί συνίσταται στην επαναδιατύπωση των δομών και των σχέσεων της κεντρικής διοίκησης με τις αποκεντρωμένες λειτουργίες του κράτους και στην ταυτόχρονη οριοθέτηση της πλήρους αυτονομίας της εκλεγμένης περιφερειακής και τοπικής αυτοδιοίκησης».
Πλέον τον έλεγχο νομιμότητας των ΟΤΑ, που οφείλει να ασκείται σύμφωνα με το Σύνταγμα, θα αναλάβει μία ιδιαίτερη δομή η οποία θα δημιουργηθεί, εκτός από τις υπάρχουσες Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, σύμφωνα και με την θεσμική πρόβλεψη που υπάρχει.
Για να υπάρξει «αποσυγκέντρωση των κρατικών λειτουργιών», θα υπάρξει ομαδοποίηση αποκεντρωμένων υπηρεσιών υπουργείων και θα δοθούν υπηρεσίες και αρμοδιότητες στις εκλεγμένες περιφέρειες.
Καθώς θα υπάρξει ένα μικρό μεταβατικό στάδιο στην υλοποίηση αυτού του σχεδιασμού, μετά και την αποχώρηση των διορισμένων Γενικών Γραμματέων των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, τις αρμοδιότητες τους, σύμφωνα με το νόμο, θα αναλάβουν οι αρχαιότεροι Γενικοί Διευθυντές, κίνηση που αποτελεί, όπως σημείωσε ο κ. Βούτσης, ένα «πρώτο δείγμα γραφής για την εμπιστοσύνη με την οποία θα περιβάλλουμε το στελεχιακό δυναμικό της διοίκησης».
Συμπλήρωσε δε πως «μετά από αδιάβλητες και αξιοκρατικές κρίσεις θα αποτελέσει κανόνα για τη διοίκηση η αξιοποίηση σε όλες τις επιτελικές θέσεις των επιλεγμένων προϊσταμένων».
Αντικατάσταση του «Καλλικράτη»
Με στόχευση στη «διαμόρφωση ενός νέου θεσμικού και οικονομικού πλαισίου για την αυτοδιοίκηση», πρώτιστη κίνηση, για την οποία ήδη έχει δεσμευτεί η κυβέρνηση, αποτελεί η «αντικατάσταση του «Καλλικράτη» και των σύμφυτων με αυτό μνημονιακών ρυθμίσεων», καθώς αυτός «σχεδιάστηκε εξαρχής για να αποτελέσει το όχημα προώθησης των μνημονιακών πολιτικών στο πεδίο της Αυτοδιοίκησης».
Οι μειώσεις πάνω από 60% των θεσμοθετημένων πόρων της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης, που την οδήγησαν σε «οικονομική ασφυξία», αποτελούν συνέπεια της μετά από σχεδόν τρία χρόνια εφαρμογής της μνημονιακής πολιτικής και του «Καλλικράτη», αποδεικνύοντας ότι «η Αυτοδιοίκηση υπήρξε ένα από τα μεγάλα θύματα των νεοφιλελεύθερων πολιτικών λιτότητας και των αλλεπάλληλων μνημονίων».
Συμπληρώνοντας την εικόνα κατάρρευσης των αυτοδιοικήσεων, αναφέρθηκε ότι «σε συνδυασμό δε με τις απολύσεις, την απαγόρευση των προσλήψεων, τις πρόωρες συνταξιοδοτήσεις και τη μεταφορά επιπλέον πλήθους αρμοδιοτήτων χωρίς τη μεταφορά των αναγκαίων πόρων, οι περικοπές οδηγούν με βεβαιότητα σε διακινδύνευση κατάρρευσης την Αυτοδιοίκηση, ενώ παράλληλα, σε συνδυασμό με το καθεστώς επιτροπείας, προετοιμάζουν το έδαφος για την ιδιωτικοποίηση των δημοτικών υπηρεσιών και τον εκμηδενισμό των ελάχιστων κοινωνικών παροχών».
Αντιστοίχως περιγράφηκε και η ίδια εικόνα που υπάρχει και στην περιφερειακή αυτοδιοίκηση, όπου οι πόροι της μειώθηκαν κατά περίπου 40%, που σε συνδυασμό «με την απουσία δημοκρατικού προγραμματισμού και αναπτυξιακού σχεδιασμού, τον ερμαφρόδιτο χαρακτήρα της μεταξύ κρατικής διοίκησης και τοπικής αυτοδιοίκησης και τη διατήρηση, μέχρι τα τώρα, της επιτήρησής τους κράτους δια των αποκεντρωμένων διοικήσεων, δημιούργησαν ένα νέο γραφειοκρατικό πλέγμα, ανεπαρκές στο να συμβάλλει στην πραγματική ανάπτυξη και πρόοδο της περιοχής».
Συμπερασματική κατάληξη ότι «ο «Καλλικράτης» δεν ατύχησε απλώς επειδή συνέπεσε χρονικά με την οικονομική κρίση, ούτε μόνο γιατί δεν «προικοδοτήθηκε» με τα υπεσχημένα τουλάχιστον 4 δις, αλλά σχεδιάστηκε εξαρχής με άξονα τις νεοφιλελεύθερες κατευθύνσεις για λιτότητα και «λιγότερο κράτος»».
Το νέο θεσμικό πλαίσιο
Το νέο θεσμικό πλαίσιο, το οποίο μόλις εκπονηθεί θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, θα προκύψει «μετά από ουσιαστική αποτίμηση, των συνεπειών εφαρμογής του «Καλλικράτη»», και βασικά του στοιχεία θα είναι:
«Η χωροταξική αποκλιμάκωση των ΟΤΑ ώστε να γίνουν πλέον αποτελεσματικοί και να καλυφθεί το τεράστιο σημερινό έλλειμμα πρωτογενούς δημοκρατίας.
Η αποκέντρωση και ο σαφής προσδιορισμός των αρμοδιοτήτων κάθε επιπέδου διοίκησης.
Η επαρκής και ακριβής κατανομή των πόρων και των αντιστοίχων επενδυτικών μέσων.
Ο βαθύς εκδημοκρατισμός της λειτουργίας της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης, με τη θέσπιση συμμετοχικών θεσμών ως αναπόσπαστο και δομικό μέρος της θεσμικής και πολιτικής τους λειτουργίας».
Θα υπάρξει «άμεση απόσυρση των μνημονιακών ρυθμίσεων για την αυτοδιοίκηση», ώστε να βρεθούν λύσεις και να υπάρξει η καλύτερη δυνατή εφαρμογή σε θέματα όπως:
Άρση απολύσεων – διαθεσιμότητα. Κινητικότητα. Αντικειμενικό σύστημα διαρκούς αξιολόγησης του επιπέδου παρεχόμενων υπηρεσιών. Παύση διαδικασίας επανελέγχου των συμβάσεων σύμφωνα με το ν. 4250/2014. Αναμόρφωση του πειθαρχικού δικαίου.
Δυνατότητα προσλήψεων στις ανταποδοτικές υπηρεσίες των ΟΤΑ, που δεν επιβαρύνουν τον κρατικό προϋπολογισμό, προγραμματισμός εν γένει των προσλήψεων και εκπόνηση ειδικού προγράμματος για υπαλλήλους υψηλής εξειδίκευσης σε κατηγορίες αιχμής. Άρση των περιορισμών προσλήψεων άλλων κατηγοριών του τακτικού προσωπικού για κοινωνικές δομές και για τεχνικές εργασίες.
Κατάργηση όλου του πλέγματος των σχετιζόμενων με το «Παρατηρητήριο Οικονομικής Αυτοτέλειας ΟΤΑ» διατάξεων και παρακολούθηση της πορείας των οικονομικών μέσω της ειδικής ηλεκτρονικής βάσης του ΥΠ.ΕΣ. σε συνεργασία με το ΥΠ.ΟΙΚ.
Κατάργηση των διατάξεων σχετικά με την παρακράτηση των ποσοστών 4%, 5% και 1% αντίστοιχα από τους ΚΑΠ που επιβλήθηκαν στις τελευταίες τροπολογίες προ της πτώσης της κυβέρνησης.
Παρεμβάσεις για την χρηματοδότηση και οφειλομένων πόρων και για το δανεισμό και τα χρέη των ΟΤΑ.
Συνολική αναβάθμιση και επέκταση των κοινωνικών δομών και προγραμμάτων μέσα και από την πλέον ορθολογική κατανομή των υπαρχόντων πόρων του προγράμματος ΕΣΠΑ.
Οργάνωση του ελληνικού πολιτεύματος
Τέλος ο κ. Βούτσης τόνισε την σημασία δημιουργίας του υπερυπουργείου Εσωτερικών, καθώς όπως σημείωσε «η επανασύνδεση των υπουργικών χαρτοφυλακίων Εσωτερικών, Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Δημόσιας Τάξης σε ένα ενιαίο Υπουργείο, με τη προσθήκη μάλιστα του Μακεδονίας-Θράκης, παρά τον οργανωτικό-διαδικαστικό της χαρακτήρα, αποτελεί ένα κορυφαίο πολιτικό διάβημα με ιδιαίτερο συμβολισμό και στρατηγική σημασία, που υπερβαίνει κατά πολύ την διασφάλιση διοικητικής ευελιξίας και αποτελεσματικού συντονισμού του κυβερνητικού έργου».
Αναφέρθηκε συνοπτικά στις διοικητικές λειτουργίες, που χαρακτηρίζουν και το πολίτευμα της χώρας, λέγοντας πως «Με την απόφαση αυτή συγκροτείται σε μια ευρεία αλλά ενιαία θεσμική οντότητα οι διοικητικές λειτουργίες που συγκροτούν σε τελική ανάλυση τον σκληρό πυρήνα του κράτους και του πολιτεύματος:
Συγκρότηση του λαού/εκλογικού σώματος/ιθαγένεια/διαχείριση αλλοδαπότητας, οργάνωση, διεξαγωγή, εποπτεία εκλογικής διαδικασίας, οργάνωση/στελέχωση των κρατικών μηχανισμών, ασφάλεια, δημόσια τάξη, ασφάλεια πολιτεύματος».
Χαρακτήρισε το νέο υπερυπουργείο που συγκροτήθηκε και το οποίο κλήθηκε να υπηρετήσει ως «υπουργείο ελληνικού πληθυσμού», σημειώνοντας πως «η επιτυχής έκβαση του έργου αυτής της συγκρότησης ξεπερνά σε διάσταση τα χρονικά όρια της κυβερνητικής θητείας που ο ελληνικός λαός μας εμπιστεύτηκε. Η επιτυχής έκβαση του εγχειρήματός μας θα είναι ένα μακρόπνοο κεκτημένο της οργάνωσης του ελληνικού πολιτεύματος».
