Έντονο θέμα έχει προκληθεί τα τελευταία 24ωρα από την πλευρά της αντιπολίτευσης, εξαιτίας του κατηγορητηρίου που εξαπολύει στην κυβέρνηση ότι προσπαθεί να καταργήσει την «Διαύγεια», με την κυβερνητική πλευρά να κάνει λόγο για ακραία προβοκάτσια.
Πολιτική ένταση, με επίκεντρο τον τρόπο λειτουργίας του προγράμματος «Διαύγεια», προκάλεσε επιστολή του προέδρου του διοικητικού συμβουλίου της Εταιρείας Ελεύθερου Λογισμικού / Λογισμικού Ανοιχτού Κώδικα (ΕΕΛ/ΛΑΚ), Διομήδη Σπινέλλη, η οποία εστάλη στους υπουργούς Οικονομικών και Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης και τον πρωθυπουργό, σχετικά με την βασική αρχή του προγράμματος «Διαύγεια», βάσει της οποίας κάθε διοικητική απόφαση ισχύει με την ανάρτηση της στο διαδίκτυο.
Στην επιστολή επιχειρείται να ερμηνευτεί τροπολογία του υπουργείου Οικονομικών (υπ’ αριθμ. 105/46 30.4.2015), η οποία περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο για τη δημόσια διοίκηση, κρίνοντας πως υπονομεύεται η λειτουργία του «Διαύγεια» εξαιτίας των εξαιρέσεων που εισάγονται σχετικά με την υποχρέωση ανάρτησης των αποφάσεων της Δημόσιας Διοίκησης στο διαδίκτυο, ζητώντας τελικά την απόσυρση της τροπολογίας.
Βασιζόμενος στην εν λόγω επιστολή, ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ, Ανδρέας Λοβέρδος, σήκωσε τους τόνους κάνοντας λόγο για «ξήλωμα» του θεσμού, λαμβάνοντας ως απάντηση εκ μέρους της κυβέρνηση πως τα λεγόμενα του είναι προβοκάτσια όταν επί της ουσίας η επίμαχη τροπολογία κάνει ακριβώς το αντίθετο, καθώς δεν αναιρεί καμία υποχρέωση δημοσίευσης των διοικητικών πράξεων, αλλά αντίθετα προβλέπεται η ισχύς τους από την ημέρα έκδοσης του και όχι από την ημερομηνία ανάρτησης.
Η επιστολή της ΕΕΛ/ΛΑΚ
Σύμφωνα με τα όσα επικαλείται ο πρόεδρος της Εταιρείας Ελεύθερου Λογισμικού / Λογισμικού Ανοιχτού Κώδικα (ΕΕΛ/ΛΑΚ), Διομήδης Σπινέλλης, στην επιστολή του, αναφέρεται στις εσωτερικές δυσλειτουργίες των διαδικασιών των Υπηρεσιών Δημοσιονομικού Ελέγχου που υποχρεώνουν σε εξαιρέσεις
Αναφέρεται πως «Κατ' αυτόν τον τρόπο δημιουργεί ένα εξαιρετικά αρνητικό προηγούμενο που υπονομεύει τη σημασία και λειτουργία της Διαύγειας ως κεντρικού εργαλείου για την διασφάλιση της διαφάνειας στης λειτουργία της Δημόσιας Διοίκησης, ιδίως στο ευαίσθητο θέμα των δημοσίων δαπανών».
Υπενθυμίζεται η «θεμελιώδης αρχή» του «Διαύγεια» και σημειώνεται ότι «Είναι προφανές ότι η αποσπασματική εισαγωγή διατάξεων που αποκλίνουν από τη γενική αυτή αρχή δημιουργεί όχι μόνο απλά αρνητικό προηγούμενο το οποίο δυνητικά θα επανεμφανιστεί αλλά δημιουργεί νησίδες μη εφαρμογής των βασικών αρχών της "Διαύγειας" ανοίγοντας δρόμο για την κατάργησή της. Το θέμα γίνεται ακόμη πιο σημαντικό τη στιγμή που εξαίρεση αφορά όχι οποιαδήποτε απόφαση του φορέων του δημοσίου τομέα, αλλά αποφάσεις που σχετίζονται με το ευαίσθητο θέμα της έγκρισης δαπανών. Το πρόβλημα των Υπηρεσιών Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΥΔΕ) που επικαλείται το υπουργείο Οικονομικών μπορεί να λυθεί με εναλλακτικό τρόπο τόσο με την απλοποίηση των διαδικασιών του υπουργείου Οικονομικών αναφορικά με τις ΥΔΕ όσο και με τη διαλειτουργικότητα των πληροφορικών συστημάτων που χρησιμοποιούν οι ΥΔΕ με τη «Διαύγεια», όπως ήδη γίνεται από πολλούς φορείς που χρησιμοποιούν την διεπαφή αυτόματης ανάρτησης στη «Διαύγεια»».
Τέλος καταλήγει πως «Η διαλειτουργικότητα των κεντρικών συστημάτων του Δημοσίου, που αποτελεί υποχρέωσή του σύμφωνα με τον Ν. 3979/2011 και το Ελληνικό Πλαίσιο Παροχής Υπηρεσιών Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, καθώς και η αντίστοιχη προσαρμογή των επιχειρησιακών διαδικασιών μπορεί να επιφέρει την επιθυμητή μεταρρύθμιση και απλοποίηση στις απαραίτητες γραφειοκρατικές διαδικασίες, ιδιαίτερα σε αυτές των ελεγκτικών μηχανισμών. Αντίθετα η δημιουργία εξαιρέσεων σε νόμους για την αντιμετώπιση τεχνολογικών και επιχειρησιακών προβλημάτων είναι πρακτική που οδηγεί στη γενικότερη απαξίωση του θεσμικού πλαισίου, επιτείνει την πολυνομία και είναι βασική τροχοπέδη στην αποτελεσματική λειτουργία της δημόσιας διοίκησης».
Η τροπολογία
Σύμφωνα με τα όσα υποστηρίζονται ως τεκμηρίωση της κυβερνητικής άποψης αφορούν στις ανακλητικές πράξεις, δηλαδή τις πράξεις ανατροπής ανάληψης υποχρεώσεων, οι οποίες μπορούν να δημοσιοποιούνται στο «Διαύγεια» έως τις 31/1 του επόμενου έτους, προκειμένου να επιτευχθεί μία πιο εύρυθμη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης.
Αυτό εκπορεύθηκε από το γεγονός ότι οι ανακλητικές πράξεις είναι σύνθετες διοικητικές πράξεις που απαιτούν τον συντονισμό των Υπηρεσιών Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΥΔΕ) και των οικονομικών υπηρεσιών του Διατάκτη, με αποτέλεσμα να υπάρχει μεγάλη γραφειοκρατική διαδικασία για τους προμηθευτές του Δημοσίου προκειμένου να ολοκληρωθεί η αποπληρωμή τους.
Έναντι του δημιουργούμενου προβλήματος, προτείνεται, μέσω της τροπολογίας, να ισχύουν οι ανακλητικές πράξεις πριν την ανάρτηση τους στο «Διαύγεια».
Πολιτική αντιπαράθεση
Από την πλευρά της αντιπολίτευσης υποστηρίζεται πως με την συγκεκριμένη τροπολογία μεθοδεύεται η κατάργηση του «Διαύγεια» και υπονομεύεται η ισχύουσα διαφάνεια, με την εξαίρεση των αποφάσεων έγκρισης δαπανών της δημόσιας διοίκησης από την υποχρέωση ανάρτησης.
Υποστηρίζεται δε πως η εξαίρεση δεν αφορά οποιαδήποτε απόφαση του φορέων του δημόσιου τομέα, αλλά ειδικά τις αποφάσεις έγκρισης των κυβερνητικών δαπανών.
Όπως υποστήριξε ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ, Ανδρέας Λοβέρδος, «Ο θεσμός της Διαύγειας, που κατοχυρώσαμε το 2010, είναι πολύ σημαντικός γιατί επιτρέπει σε κάθε πολίτη να ελέγχει με άμεσο και διαφανή τρόπο τις δαπάνες του Δημοσίου και των λειτουργών του. Η κυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ με τροπολογία σε νομοσχέδιο του υπουργείου Εσωτερικών ξηλώνει το θεσμό της Διαύγειας και για αυτό την καταγγέλλουμε. Θα δώσουμε μάχη στη Βουλή να μην περάσει η συγκεκριμένη ρύθμιση».
Απαντώντας η κυβερνητική πλευρά τόνισε πως «Και η προβοκάτσια έχει τα όρια της! Κάποιοι ανακάλυψαν ότι με προτεινόμενη τροπολογία το Υπουργείο οικονομικών «ξηλώνει την ΔΙΑΥΓΕΙΑ». Μόνο που συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο! Με την τροπολογία που κατέθεσαν τέσσερις υπουργοί, προβλέπεται ότι συγκεκριμένες πράξεις που εκδίδονται την 31.12. κάθε χρόνου, ισχύουν από τότε που εκδίδονται και όχι από το χρόνο που δημοσιεύονται. Αυτό δεν αναιρεί καμία υποχρέωση δημοσίευσης των πράξεων αυτών! Αν φρόντιζαν να διαβάσουν ολόκληρη την τροπολογία θα καταλάβαιναν ότι έγινε για να τονωθεί η ρευστότητα στην αγορά».
Προσπάθειες του παρελθόντος
Να υπενθυμιστεί πως η διαδικασία δημοσιοποίηση των κυβερνητικών αποφάσεων, με ανάρτηση τους στο διαδίκτυο, θεσμοθετήθηκε το 2010, ενώ δύο φορές στη συνέχεια, επί κυβερνήσεων της σημερινής αντιπολίτευσης, το 2013 και το 2014 επιχειρήθηκε η ψήφιση εξαιρέσεων για τις αναρτώμενες αποφάσεις, οι οποίες όμως λόγω των έντονων αντιδράσεων που σημειώθηκαν τελικά αποσύρθηκαν.
Κατά την τροποποίηση που προτάθηκε το 2013 επιχειρήθηκε αποδέσμευση του χρόνου έναρξης ισχύος των διοικητικών πράξεων από τον χρόνο ανάρτησης τους, δίνοντας την δυνατότητα εφαρμογής τους χωρίς όμως οι αποφάσεις να έχουν γνωστοποιηθεί.
Το 2014 επιχειρήθηκε εκ νέου να περάσει τροπολογία που υπέγραφε ο τότε υπουργός Οικονομικών, Γκίκας Χαρδούβελης, με την οποία επιχειρήθηκε ουσιαστική κατάργηση της δημοσιοποιησης στο «Διαύγεια» των δημοσίων δαπανών, ώστε να μην υπάρχει άμεση δυνατότητα ελέγχου.
Ουσιαστικά οι δαπάνες του δημοσίου είναι εκτελεστές αλλά δεν προσδιορίζεται ο χρόνος ανάρτησης τους, γεγονός που αποκλείει την διενέργεια ελέγχου, αλλά και την δυνατότητα δημοσιοποίησης τους.
Και οι δύο προαναφερόμενες τροπολογίες αποσύρθηκαν.
