Τις κυβερνητικές αλλαγές στην αυτοδιοίκηση ανέπτυξε στους αυτοδιοικητικούς, ο υπουργός Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης, Νίκος Βούτσης, με κύρια σημεία τον «Καλλικράτη», τις χρηματοδοτήσεις των δήμων, την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης, την διαχείριση των απορριμμάτων και τους οικονομικούς ελέγχους των ΟΤΑ, να αποτελούν τα βασικά σημεία της συζήτησης που ξεκινά μεταξύ υπουργείου και δήμων.
Με δεδομένη την «μεγάλη μεταρρύθμιση» στην αυτοδιοίκηση, στην οποία προσανατολίζεται το υπουργείο Εσωτερικών, με ορίζοντα τελικής εφαρμογής το 2016, από τον αρμόδιο υπουργό τέθηκε το πλαίσιο επί του οποίου θα κινηθούν οι επερχόμενες αλλαγές, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι αγκυλώσεις που δημιούργησε ο «Καλλικράτης» και γενικά η πολιτική που μέχρι σήμερα ακολουθήθηκε σχετικά με την αυτοδιοίκηση.
Ο Ν. Βούτσης, ανοίγοντας το τριήμερο τακτικό συνέδριο της Κ.Ε.Δ.Ε., σκιαγράφησε στους αυτοδιοικητικούς τις βασικές προτεραιότητες του για την αυτοδιοίκηση, με την κατανομή των πόρων, την παύση της διαπλοκής, αλλά και την ουσιαστική αυτοτέλεια της.
Ο «Καλλικράτης» ως βάση
Ο υπουργός, επέλεξε να ξεκινήσει την ομιλία του με αναφορά στο πρόγραμμα του «Καλλικράτη», υποδηλώνοντας έτσι την σημαντικότητα τους ως πηγή των περισσότερων προβλημάτων που επιφορτίστηκε η αυτοδιοίκηση.
Υπενθύμισε πως στην αιτιολογική έκθεση που συνόδευε το Πρόγραμμα «Καλλικράτης» αναφερόταν ότι η τότε κυβέρνηση με την μεταρρύθμιση ήθελε να αντιμετωπίσει την πολύπλευρη κρίση της χώρας ως ευκαιρία για μία νέα, τολμηρή και αποφασιστική ανορθωτική εκστρατεία.
Πέντε χρόνια μετά τον μεγαλεπήβολο σχεδιασμό της τότε κυβέρνησης και των κυβερνήσεων που την ακολούθησαν έγινε πλέον πασιφανές σε όλους, ακόμη και σε εκείνους που καλόπιστα, πίστεψαν στην επίκληση της μεταρρυθμιστικής πνοής του Καλλικράτη, ότι το πρόγραμμα αυτό αποτέλεσε τελικά το όχημα προώθησης των μνημονιακών πολιτικών στο πεδίο της Αυτοδιοίκησης που ασκήθηκαν.
Όχι βέβαια με τη συναίνεση και συμπόρευση της αυτοδιοίκησης αλλά με την μονομερή επιβολή κυβερνητικών επιλογών, που ουσιαστικά οδήγησαν στην απίσχναση των θεσμικών, κοινωνικών, δημοκρατικών, αναπτυξιακών και οικονομικών δυνατοτήτων της αυτοδιοίκησης.
Είναι γεγονός ότι ο «Καλλικράτης» αποτέλεσε το όχημα υλοποίησης της νεοφιλελεύθερης στρατηγικής που επιτάσσει «λιγότερο κράτος», δημοσιονομική πειθαρχία σε βάρος των κοινωνικών αναγκών, ανταγωνιστικότητα αντί για ενίσχυση της απασχόλησης και κατοχύρωσης των εργασιακών δικαιωμάτων.
Οικονομική ασφυξία των Δήμων
Αναγνώρισε πως η αυτοδιοίκηση υπήρξε ένα από τα μεγάλα θύματα των νεοφιλελεύθερων πολιτικών λιτότητας και των αλλεπάλληλων μνημονίων, καθώς μετά από σχεδόν πέντε χρόνια εφαρμογής της μνημονιακής πολιτικής και του «Καλλικράτη», η πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση έχει υποστεί πολύ μεγάλη μείωση, πάνω από 60% των θεσμοθετημένων πόρων της, ΚΑΠ και ΠΔΕ, έχει οδηγηθεί σε πραγματική οικονομική ασφυξία.
Σε συνδυασμό δε με τις απολύσεις, την απαγόρευση των προσλήψεων, τις πρόωρες συνταξιοδοτήσεις και τη μεταφορά επιπλέον πλήθους αρμοδιοτήτων, χωρίς τη μεταφορά των αναγκαίων πόρων, οι περικοπές οδήγησαν την αυτοδιοίκηση σε παρατεταμένη διακινδύνευση κατάρρευσης. Ίδια εικόνα υπάρχει και στην περιφερειακή Αυτοδιοίκηση, όπου και εκεί η μείωση των πόρων της είναι πολύ μεγάλη, ανέρχεται περίπου στο 40%.
Με την επίτευξη μιας έντιμης και σε βάθος συμφωνία με τους εταίρους δανειστές, για τα άμεσα, που αφορούν στην αποκατάσταση της ελάχιστης και δικαιούμενης χρηματοδότησης προς τη χώρα μας, θα υπάρξουν και οι προϋποθέσεις έτσι ώστε με μια στρατηγική συμφωνία, το καλοκαίρι να υπάρξει ριζική απομείωση της ονομαστικής τιμής του χρέους και των όρων αποπληρωμής του υπολοίπου, λέμε πάνω από 50% και μια συμφωνία επίσης για ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς με το ελάχιστο δυνατόν ετήσιο πλεόνασμα.
Η αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης
Με επίκεντρο τα φαινόμενα ανθρωπιστικής κρίσης, για την οποία οι ευθύνες είναι συγκεκριμένες και θα αποδοθούν θεσμικά με πλήρη σεβασμό στο δικαιακό σύστημα της χώρας, όπως τόνισε ο κ. Βούτσης, ζήτησε την κατανόηση και τη συμπόρευση των δημάρχων για την ανάσχεση της.
Υπάρχει πλέον, όπως σημείωσε, η εμπειρία απ’ αυτά τα καυτά χρόνια, για να συστηματοποιηθεί τόσο η λειτουργία των πολύμορφων κοινωνικών δομών που στηρίχτηκαν εθελοντικά από χιλιάδες συμπολίτες μας, αλλά και από δομές των ίδιων των δήμων. Να υπάρξει ο αναγκαίος συντονισμός οι συνέργειες με αντίστοιχες πρωτοβουλίες και δομές των περιφερειών και με το πρόγραμμα που κεντρικά η κυβέρνηση εκπόνησε και θα εφαρμόσει για την ανθρωπιστική κρίση ως πρώτο βήμα.
Υπάρχει η ανάγκη να ενισχυθούν με όλους τους τρόπους και από πλευράς προσωπικού και από πλευράς κονδυλίων και από πλευράς τεχνογνωσίας και μελετών και κυρίως στο πεδίο της εφαρμογής, όλες οι κοινωνικές δομές, οι προνοιακές δομές, τα κέντρα κοινωνικής φροντίδας για όλες τις ηλικίες. Να διαμορφωθούν σε μόνιμη βάση αυτές οι υπηρεσίες που με τους εργαζόμενους θα αφουγκράζονται και θα θεραπεύουν σε πρώτο επίπεδο, μείζονα κοινωνικά ζητήματα που θίγουν πρώτα απ’ όλα τις ευπαθείς και τις λιγότερο ευπαθείς ομάδες. Είναι προφανές ότι το κοινωνικό ζήτημα δε λύνεται ούτε με φιλανθρωπία ούτε με αυτή την πρωτοβάθμια ενίσχυση. Η δέσμευση για τη διαχρονική στήριξη και αναβάθμιση αυτών των δομών είναι αυτονόητη.
Διαχείριση των απορριμμάτων
Έχει υπάρξει και θα υλοποιηθεί μια ουσιαστική τομή με πλήρη συνεννόηση και της Ε.Ε. στον τομέα της διαχείρισης των απορριμμάτων, δηλαδή στον τομέα που αφορά στην καθαριότητα των πόλεων.
Μπορεί ο εθνικός σχεδιασμός και οι περιφερειακοί σχεδιασμοί, που ήδη ετοιμάζονται, να δίνουν τον τόνο, αλλά η πραγματική ζωή και σε αυτόν τον τομέα διαμορφώνεται στην καθημερινότητα μέσα στις πόλεις, με ευθύνη βασική της ίδιας της δημοτικής αρχής, αλλά και με τη συνευθύνη της κοινωνικής συνείδησης και της αλληλέγγυας δράσης των ίδιων των πολιτών για την επίλυση και αυτού του μείζονος προβλήματος.
Η κυβέρνηση έχει πει τέρμα στους φαραωνικούς σχεδιασμούς, στην ιδιωτικοποίηση της διαχείρισης των απορριμμάτων, στην παραγωγή σκουπιδιών για να τρέφονται μεγάλες μονάδες και αποφασιστική στήριξη με δείκτες, με αξιολόγηση και με εφαρμογή όλων των σύγχρονων προγραμμάτων που θα αποδίδουν ένα μικρό υπόλειμμα μέχρι την τάξη του 20 ή 30%, σε μερικά χρόνια από τώρα, ποσοστό για την τελική υγειονομική διαχείριση.
Υπάρχουν δήμοι που έχουν κάνει τις δικές τους δομές με καινοτομίες, με σημαντική ενδιάμεση διαχείριση, με ανακύκλωση και υπάρχουν άλλοι, οι οποίοι ζουν μέσα από την εφαρμογή πολιτικών προηγούμενων δεκαετιών και με την αντίληψη να δώσουν τα απορρίμματα τους στον διπλανό μου δήμο, στο διπλανό νομό, στη διπλανή περιφέρεια και να πληρώνουν πολύτιμους πόρους, για να διώχνω από τη δίκια τους αυλή τα σκουπίδια.
Αυτή είναι η πραγματικότητα και πρέπει από κοινού να μπει τέλος σε τέτοιου είδους πολιτικές.
Διαφάνεια των ΟΤΑ
Ειδική αναφορά έγινε στις νέες αδιάβλητες διαδικασίες για προμήθειες, για συμβάσεις και εν γένει για δαπάνες έτσι ώστε να μην υπάρχει αυτή η σχέση πατρωνίας, πέρα του αναγκαίου ελέγχου από τους πολλαπλούς ελεγκτικούς μηχανισμούς που έχουν επιβληθεί επί της Αυτοδιοίκησης.
Ένα κρίσιμο ζήτημα, που πρέπει από κοινού με τους Δήμους να επιλυθεί, όπως τόνισε ο κ. Βούτσης, αφορά στη διευκρίνηση των ορίων των πολλαπλών ελέγχων νομιμότητας και των πολλαπλών οικονομικών ελέγχων στους ΟΤΑ Α΄ βαθμού.
Όλο αυτό το ζήτημα που αφορά και στη λειτουργία του Οικονομικού Παρατηρητηρίου η όποια έχει αμφισβητηθεί από ιδρύσεως του, θα εξεταστεί ώστε να υπάρχουν κάποιες σύγχρονες δομές απολύτως απροκατάληπτες ως προς τη σκοπιμότητα και την ουσία των πολιτικών που ασκούνται και απολύτως διαφανείς και δίκαιες ως προς τον αναγκαίο οικονομικό έλεγχο.
Ενημέρωσε πως στο αμέσως προσεχές διάστημα θα αυτονομηθούν και θα αποκοπούν οι δομές του ελέγχου νομιμότητας επί των πράξεων των ΟΤΑ από τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις. Θα συσταθούν δηλαδή οι ειδικές Αυτοτελείς υπηρεσίες ελέγχου νομιμότητας ΟΤΑ, μαζί και με την ανάληψη των καθηκόντων από γενικούς διευθυντές της διοίκησης στις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις για να υπάρξει μια απόλυτη οριοθέτηση ανάμεσα στο κεντρικό κράτος και την εκλεγμένη Αυτοδιοίκηση πρώτου και δευτέρου βαθμού.
Μίλησε για προνομιακές σχέσεις και επιλεκτικές χρηματοδοτήσεις, εντάξεις και απεντάξεις στα προγράμματα, τονίζοντας πως αυτός ο κύκλος έχει κλείσει και δεν πρέπει για τη δικιά σας και τη δικιά μας αξιοπρέπεια να ξανανοίξει ποτέ.
Κατέληξε δε πως όλοι πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι η συνταγματική αυτοτέλεια της τοπικής αυτοδιοίκησης είναι πρώτα απ’ όλα θεσμική και πολιτική επί της ουσίας και έχει στον πυρήνα την οικονομική αυτοτέλεια.
