Πραγματοποιήθηκε στην Καλαμάτα, από τις 15 έως τις17 Οκτωβρίου, το 6ο Συνέδριο Διοικητικών Επιστημόνων, με ισχυρή εκπροσώπηση του Νομού Κυκλάδων.
Κατά την συζήτηση της θεματικής ενότητας «Η ποιότητα του ελέγχου της Δημόσιας Διοίκησης», συμμετείχαν ο Επίκουρος Καθηγητής Σχολής Ευελπίδων Κ. Τσιμάρας, ο Γενικός Επιθεωρητής Δημόσιας Διοίκησης Λ. Ρακιντζής, η Διευθύντρια Υπηρεσίας Δημοσιονομικού Ελέγχου Ν. Κυκλάδων Μ. Μαυρίκου, ο Ειδικός Επιστήμονας στον Συνήγορο του Πολίτη Β. Τζέμος και Ειδικός Επιστήμονας στον Συνήγορο του Πολίτη Κ. Μπακογιάννης.
Αλλαγή σκηνικού στον έλεγχο των δημοσίων δαπανών
Την ριζική αλλαγή στον έλεγχο και την έγκριση των δημοσίων δαπανών προβλέπει το νομοσχέδιο που ψηφίστηκε την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου από το Κοινοβούλιο ως προαπαιτούμενο στις μνημονιακές υποχρεώσεις της χώρας.
Κατάργηση του προληπτικού ελέγχου - Ανάληψη ευθύνης από τους φορείς
Σύμφωνα με αυτό καταργείται ο προληπτικός έλεγχος στις δημόσιες δαπάνες που διενεργείται από τις Υπηρεσίες Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΥΔΕ, πρώην Υπηρεσίες Εντελλομένων Εξόδων) του Υπουργείου Οικονομικών και το Ελεγκτικό Συνέδριο στο οποίο πλέον παραμένει ο κατασταλτικός έλεγχος. Η έγκριση των δαπανών και η έκδοση των χρηματικών ενταλμάτων, ως αρμοδιότητα των ΥΔΕ, περνάει σταδιακά μέχρι την 1.1.2017 στις Γενικές Διευθύνσεις Οικονομικών Υπηρεσιών των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης ενώ οι Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου τους επιφορτίζονται με τον έλεγχο της νομιμότητας και κανονικότητας τους. Μεταφέρεται έτσι η πλήρης ανάληψη της ευθύνης για τη διενέργεια των δαπανών στις οικονομικές υπηρεσίες των φορέων ενώ σε περίπτωση εξακρίβωσης περιπτώσεων μη νομιμότητας και κανονικότητας δαπανών από τους δειγματοληπτικούς ελέγχους των Δημοσιονομικών Ελεγκτών θα πραγματοποιείται μείωση στον προϋπολογισμό των φορέων.
Ο εξωτερικός δημοσιονομικός έλεγχος στις Υπηρεσίες Δημοσιονομικού Ελέγχου
Οι ΥΔΕ με την Γενική Διεύθυνση Δημοσιονομικών Ελέγχων αναλαμβάνουν πλέον τον εξωτερικό δημοσιονομικό έλεγχο. Στο μικροσκόπιο των ελέγχων τους μπαίνει η επάρκεια των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου των φορέων, το φυσικό αντικείμενο των δαπανών αλλά, και ο έλεγχος επίδοσης με σκοπό την διαπίστωση της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας των δράσεων και ενεργειών τους.
Ο έλεγχος επεκτείνεται στο σύνολο της διαχείρισης όλων των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης (ΟΤΑ α' και β' βαθμού, Νομικών Προσώπων Δημοσίου και Ιδιωτικού Δικαίου, Εθνικών Κληροδοτημάτων, κ.ά) οι οποίοι διαχειρίζονται δημόσιο χρήμα ή δημόσια περιουσία και θα αφορά όχι μόνο τις δαπάνες του φορέα αλλά, και την διαχείριση των εσόδων και της περιουσίας του καθώς και την τήρηση των υποχρεώσεων του.
Επιτόπιοι διαχειριστικοί έλεγχοι από τις ΥΔΕ
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι έλεγχοι θα στηρίζονται σε ετήσιο πρόγραμμα ελέγχων όπου η επιλογή του δείγματος θα προκύπτει βάσει στατιστικού μοντέλου ανάλυσης κινδύνου. Στην ελεγκτική αρμοδιότητα των Δημοσιονομικών Ελεγκτών θα εμπίπτουν και οι έκτακτοι έλεγχοι κατόπιν καταγγελιών ή εισαγγελικής παραγγελίας.
Αντιδράσεις από το Ελεγκτικό Συνέδριο - Συμφωνία στις αλλαγές του δημοσιονομικού πλαισίου από το Υπουργείο Οικονομικών
Για τις αλλαγές αυτές στην κατάργηση του προληπτικού ελέγχου στις δαπάνες του κράτους την 1.1.2017 και στους ΟΤΑ και λοιπά ΝΠΔΔ την 1.1.2019, το Ελεγκτικό Συνέδριο έχει εκφράσει την έντονη δυσαρέσκεια του με ανακοίνωση του στην πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Από την άλλη, το Υπουργείο Οικονομικών, στο κομμάτι που το αφορά, είναι σύμφωνο με την μεταστροφή του ισχύοντος μοντέλου προς τον διαχειριστικό έλεγχο και τον έλεγχο επίδοσης των φορέων. Η διοικητική ηγεσία και το ανθρώπινο δυναμικό των ΥΔΕ που στελεχώνει την Γενική Διεύθυνση Δημοσιονομικών Ελέγχων βλέπει με θετική ματιά την αλλαγή αυτή η οποία ακολουθεί την διάρθρωση του ελεγκτικού μοντέλου της Επιτροπής Δημοσιονομικών Ελέγχων για τα συγχρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Ένωση προγράμματα.
Αλλαγές στηριζόμενες στο γαλλικό ελεγκτικό δημοσιονομικό σύστημα
Το νέο θεσμικό πλαίσιο στηρίχθηκε στο γαλλικό μοντέλο δημοσιονομικής διαχείρισης όπου η μεταρρύθμιση συσχέτισε το τρίπτυχο : Προϋπολογισμός – Δείκτες αποδοτικότητας – Ανάπτυξη συστημάτων ελέγχου. Ο ρόλος των Δημοσιονομικών Ελεγκτών στην Γαλλία είναι ισχυρός δεδομένου ότι γνωμοδοτούν για τους επιμέρους προϋπολογισμούς της αρμοδιότητας τους και οι πιστώσεις είναι διαθέσιμες μόνο μετά την γνωμοδότηση αυτή. Η σύμφωνη γνώμη τους (δικαίωμα να θέτουν βέτο) είναι απαραίτητη για οποιαδήποτε μεταβολή πιστώσεων έχει ως συνέπεια την μείωση του αποθεματικού όπως επίσης και στα αιτήματα των δευτερευόντων διατακτών για συμπληρωματικές πιστώσεις. Η παρακολούθηση της πορείας του προϋπολογισμού προς την σωστή κατεύθυνση για την επίτευξη των δεικτών και των στόχων που έχουν τεθεί είναι επίσης από τις σημαντικές αρμοδιότητες τους.
Το ελεγκτικό αυτό μοντέλο, που στηρίζεται στα ευρωπαϊκά και διεθνή ελεγκτικά πρότυπα και μεθοδολογία, ακολουθείται ήδη από τις εθνικές διοικήσεις των κρατών - μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αποτελεί ένα πάγιο πολυετές αίτημα των στελεχών του Υπουργείου Οικονομικών αλλά, και ικανοποιεί την απαίτηση της κοινωνίας για ουσιαστικό έλεγχο στη διαχείριση του δημόσιου χρήματος.
Αποδοτικότητα πιστώσεων
Η ανάδειξη της έννοιας της αποδοτικότητας σε πρωταρχικό στόχο της δημοσιονομικής διαχείρισης τονίζεται εξάλλου στον ν. 4336/2015 «Κύρωση του Σχεδίου Σύμβασης Οικονομικής Ενίσχυσης από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας και ρυθμίσεις για την υλοποίηση της Συμφωνίας Χρηματοδότησης» όπου η εφαρμογή του προγράμματος μεταρρυθμίσεων βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες εκ των οποίων ο ένας αφορά την αποκατάσταση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας. Σε γενικές γραμμές θεσπίζονται, σε επίπεδο Γενικής Κυβέρνησης, αριθμητικοί δημοσιονομικοί κανόνες με σαφώς διατυπωμένους στόχους καθώς και όρους προσαρμογής σε αυτούς αλλά και διορθωτικοί μηχανισμοί σε περιπτώσεις απόκλισης.
Ταχύτερη πληρωμή των δικαιούχων
Πρακτικά για τους δικαιούχους δημόσιου χρήματος αυτό σημαίνει ταχύτερη πληρωμή τους λόγω της κατάργησης της ελεγκτικής διαδικασίας νομιμότητας των ΥΔΕ ή του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Σήμερα ο έλεγχος αυτός αποτρέπει την πληρωμή των μη νόμιμων - κανονικών δαπανών έχει όμως ως συνέπεια την μη πληρωμή του δικαιούχου, χωρίς να είναι υπαίτιος για την μη νομιμότητα τις περισσότερες φορές, ή την πληρωμή του με σημαντική καθυστέρηση. Ο καταλογισμός των μη νόμιμων δαπανών από τις ΥΔΕ θα γίνεται πλέον ως μείωση από τον προϋπολογισμό των φορέων.
Παρουσίαση του νέου δημοσιονομικού ελεγκτικού συστήματος στο 6ο Συνέδριο Διοικητικών Επιστημόνων
Τα νέα δεδομένα παρουσιάστηκαν στις 16.10.15 από την Διευθύντρια της ΥΔΕ Ν. Κυκλάδων και Διδάκτορα του Πανεπιστημίου Αθηνών Μαρία Μαυρίκου στο 6ο Συνέδριο Διοικητικών Επιστημόνων, που διοργάνωσαν το Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Πάντειο Πανεπιστήμιο, το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, το Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πελοποννήσου και το Ελληνικό Ινστιτούτο Διοικητικών Επιστημών, στην Καλαμάτα. Το Συνέδριο πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας Κυρίου Προκοπίου Παυλόπουλου.
Θέμα του τριήμερου Συνεδρίου στο οποίο συμμετείχαν 115 περίπου Καθηγητές Πανεπιστημίων και Ανώτατοι δημόσιοι λειτουργοί ήταν «οι προκλήσεις και οι δυσχέρειες εκσυγχρονισμού της Δημόσιας Διοίκησης στην Ελλάδα». Τα συμπεράσματα του Συνεδρίου, που θα εκδοθούν σε ειδικό τόμο από τις Εκδόσεις Αντ. Σάκκουλα, αναμένεται να αποτελέσουν χρήσιμο εργαλείο διαμόρφωσης σύγχρονων πρακτικών στη Δημόσια Διοίκηση.
Μαρία Μαυρίκου
Οικονομολόγος, Πολιτικός Επιστήμων
