Το κορυφαίο αθλητικό γεγονός, οι Ολυμπιακοί Αγώνες, ξεκίνησαν στο Ρίο, όμως πέραν του αθλητικού ενδιαφέροντος της διοργάνωσης, το παγκόσμιο ενδιαφέρον συγκέντρωσε η Ολυμπιακή Ομάδα Προσφύγων, την οποία αποτελούν αθλητές που βιώνουν τον εκπατρισμό τους, λόγω των ακραίων γεγονότων, που επικρατούν στις χώρες τους και δεν μπορούν να μετέχουν στις εθνικές αποστολές τους.
Την αποθέωση γνώρισαν οι αθλητές της Refugee Olympic Team (ROT) κατά την είσοδο τους στο στάδιο Μαρακανά της Βραζιλίας, στην τελετή έναρξης των 31ων Ολυμπιακών Αγώνων, με σύσσωμους τους θεατές να τους υποδέχονται ζητωκραυγάζοντας, αλλά και τον πρόεδρο της ΔΟΕ, Τόμας Μπαχ, όρθιο, να τους χειροκροτεί.
Η ROT απαρτίζεται από δέκα αθλητές, οι οποίοι εξαναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις χώρες τους και να μεταβούν ως πρόσφυγες σε πιο ασφαλείς χώρες, χωρίς όμως αυτό να τους έχει στερήσει τη δύναμη και τη δυναμική που απαιτεί ο αθλητισμός, μετουσιώνοντας σε πράξη τα μηνύματα της ειρήνης, της αξιοπρέπειας και της ελπίδας που εμπεριέχει το αθλητικό ιδεώδες.
Να σημειωθεί πάντως πως στην ιστορία των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων, από το 1896 μέχρι σήμερα ήταν πολλές οι περιπτώσεις αθλητών που συμμετείχαν ως απάτριδες, με χαρακτηριστική την περίπτωση των αθλητών της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, που με τη διάσπαση της χώρας, αυτοί έλαβαν μέρος στους Ολυμπιακούς της Βαρκελώνης το 1992 με την δημιουργούμενη για την περίσταση «Ενωμένη Ομάδα» υπό την Ολυμπιακή σημαία.
Η δημιουργία της ομάδας
Η Ομάδα Προσφύγων συγκροτήθηκε από τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή, η οποία προσέλαβε προπονητές και τεχνικό προσωπικό και προμήθευσε τους αθλητές με όλο το απαραίτητο αθλητικό υλικό.
Σε σχετική της ανακοίνωση η ΔΟΕ ανέφερε: «Καλωσορίζοντας την ομάδα ROA (Refugee Olympic Athletes) στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Ρίο 2016, θέλουμε να στείλουμε ένα μήνυμα ελπίδας στους πρόσφυγες όλου του κόσμου. Μην έχοντας μια εθνική ομάδα για να διαγωνιστούν, χωρίς σημαία να ακολουθήσουν, χωρίς εθνικό ύμνο, αυτοί οι αθλητές- πρόσφυγες θα καλωσοριστούν στους Ολυμπιακούς Αγώνες με την Ολυμπιακή Σημαία και τον Ολυμπιακό Ύμνο. Θα ζουν μαζί με τους υπόλοιπους 11.000 αθλητές από 206 Εθνικές Ολυμπιακές Επιτροπές στο Ολυμπιακό Χωριό».
Η δημιουργία της ομάδας ανακοινώθηκε από τον περασμένο Σεπτέμβριο, με τον πρόεδρο της ΔΟΕ, Τόμας Μπαχ, να σχολιάζει για το εγχείρημα πως «Οι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι η περίοδος που οι αξίες της ανεκτικότητας, της αλληλεγγύης και της ειρήνης εφαρμόζονται. Είναι η εποχή που η διεθνής κοινότητα μαζεύεται σε ένα μέρος για να διαγωνιστεί ειρηνικά».
Καθώς η συγκεκριμένη ομάδα συγκεντρώνει το παγκόσμιο ενδιαφέρον, πολλές ήταν οι φωνές ανά τον κόσμο που κάνουν λόγο για απώτερο στόχο της ΔΟΕ την αποεθνοποίηση, υπέρ της οποίας λειτουργεί προπαγανδιστικά.
Αυτό διότι μπορεί τα μέλη της ομάδας να είναι πραγματικοί πρόσφυγες όμως οι χώρες τους διαθέτουν εθνικές ομάδες που συμμετέχουν στους αγώνες, ως απάντηση στην ανακοίνωση της ΔΟΕ, στην οποία αναφέρεται πως οι συγκεκριμένοι αθλητές δεν έχουν χώρα, σημαία ή ομάδα για να ενταχθούν.
Ως αντίλογος ορθώνεται η άποψη πως η εμμονική συμμετοχή εθνικών ομάδων στους αγώνες λειτουργεί απαγορευτικά για μεμονωμένους αθλητές, οι οποίοι αν και κορυφαίοι, για διάφορους λόγους, που τα ιστορικά δεδομένα έχουν καταγράψει, αποκλείονται.
Η σύνδεση των Ολυμπιακών Αγώνων με ένα ανθρωπιστικό μήνυμα σαν και αυτό που περνά παγκοσμίως με τον συμβολισμό της δημιουργίας της Ομάδας Προσφύγων, ο πρόεδρος της ΔΟΕ πιστώνεται μία ευφυή κίνηση, που ενισχύει επικοινωνιακά την κατά πολλούς αμφιλεγόμενη αθλητική διοργάνωση, λόγω των σφιχτών της εναγκαλισμών με μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, που χρησιμοποιούν και τους ίδιους τους αθλητές ως στοιχεία της προβολής και της κερδοφορίας τους.
Οι δέκα αθλητές της ROT
Τα στοιχεία των αθλητών, έξι ανδρών και τεσσάρων γυναικών, που απαρτίζουν την ομάδα προσφύγων, όπως δόθηκαν από τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή είναι:
1) Rami Anis, 25 ετών, χώρα καταγωγής: Συρία, χώρα φιλοξενίας: Βέλγιο, άθλημα: κολύμβηση (100μ. πεταλούδα)
2) Yusra Mardini, 18 ετών, χώρα καταγωγής: Συρία, χώρα φιλοξενίας: Γερμανία, άθλημα: κολύμβηση
3) Paulo Amotun Lokoro, 24 ετών, χώρα καταγωγής: Νότιο Σουδάν, χώρα φιλοξενίας: Κένυα, άθλημα: στίβος (1500μ)
4) Yonas Kinde, 36 ετών, χώρα καταγωγής: Αιθιοπία, χώρα φιλοξενίας: Λουξεμβούργο, άθλημα: στίβος (μαραθώνιος)
5) Yiech Pur Biel, 21 ετών, χώρα καταγωγής: Νότιο Σουδάν, χώρα φιλοξενίας: Κένυα, άθλημα: στίβος (800μ.)
6) James Nyang Chiengjiek, 28 ετών, χώρα καταγωγής: Νότιο Σουδάν, χώρα φιλοξενίας: Κένυα, άθλημα: στίβος (200μ.)
7) Anjelina Nadai Lohalith, 21 ετών, χώρα καταγωγής: Νότιο Σουδάν, χώρα φιλοξενίας: Κένυα, άθλημα: στίβος (1500μ.)
8) Rose Nathike Lokonyen, 23 ετών, χώρα καταγωγής: Νότιο Σουδάν, χώρα φιλοξενίας: Κένυα, άθλημα: στίβος (800μ.)
9) Popole Misenga, 24 ετών, χώρα καταγωγής: Δημοκρατία του Κονγκό, χώρα φιλοξενίας: Βραζιλία, άθλημα: τζούντο (-90κ.)
10) Yolande Bukasa Mabika, 28 ετών, χώρα καταγωγής: Δημοκρατία του Κονγκό, χώρα φιλοξενίας: Βραζιλία, άθλημα: τζούντο (-70κ.)
Η υποστήριξη του ΟΗΕ
Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες ζητά μία γενικευμένη υποστήριξη για την ιδιαίτερη ομάδα των προσφύγων αθλητών, για τους οποίους αναφέρει:
«Δέκα νέοι άντρες και γυναίκες που αναγκάστηκαν να αφήσουν την πατρίδα τους αναζητώντας προστασία. Δέκα ταλαντούχοι αθλητές που δεν το έβαλαν κάτω.
Αυτό τον Αύγουστο η πρώτη στα χρονικά Ολυμπιακή Ομάδα Προσφύγων αγωνίζεται στους θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 2016 στο Ρίο.
Από την έναρξη των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων το 1896, πάνω από 200 εθνικές ομάδες έχουν πάρει μέρος διεκδικώντας μία θέση στη δόξα. Φέτος, είναι η πρώτη φορά που συμμετέχει μία ομάδα προσφύγων.
Ανάμεσά τους είναι δύο κολυμβητές από τη Συρία, δύο αθλητές τζούντο από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και έξι δρομείς από την Αιθιοπία και το Νότιο Σουδάν.
Η αθλητική τους δεινότητα και αντοχή είναι φόρος τιμής στο κουράγιο και την επιμονή όλων των προσφύγων – σε μια εποχή που ο αριθμός των ανθρώπων που έχουν εκτοπιστεί από τη βία και τις διώξεις έχει φτάσει τα υψηλότερα επίπεδα από το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο».
