Σε μία κομβική εξέλιξη για την προστασία της μεταλλευτικής κληρονομιάς της Σερίφου προχώρησε η Δημοτική Επιτροπή του Δήμου, η οποία αποδέχθηκε ομόφωνα τη δωρεά της "Μελέτης άμεσων σωστικών μέτρων για τη Σκάλα Φόρτωσης και τον Αναλημματικό Τοίχο του Μεγάλου Λειβαδίου" από το Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Μνημείων (World Monuments Watch).
Η απόφαση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αφορά ένα από τα πιο χαρακτηριστικά και ιστορικά σημεία του μεταλλευτικού τοπίου της Σερίφου, το οποίο τα τελευταία χρόνια βρίσκεται όλο και περισσότερο στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος.
Αυτό το γεγονός συνδέεται άμεσα με τη συνολική προσπάθεια διατήρησης ενός τοπίου που αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας, της ταυτότητας και της συλλογικής μνήμης του νησιού.
Κ. Ρεβίνθης: "Μας δίνει τη δυνατότητα πρώτα να σώσουμε το μνημείο και στη συνέχεια να το αξιοποιήσουμε και να το αναδείξουμε"
Ο δήμαρχος Σερίφου, Κώστας Ρεβίνθης μίλησε στην "Κοινή Γνώμη" για τη σημασία της δωρεάς της μελέτης σωστικών παρεμβάσεων για τη σκάλα φόρτωσης στο Μεγάλο Λιβάδι από το World Monuments Watch, αλλά και για τη συνολική προσπάθεια διάσωσης και ανάδειξης του ιστορικού μεταλλευτικού τοπίου του νησιού.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στη δυνατότητα αξιοποίησης της μεταλλευτικής ιστορίας της Σερίφου ως στοιχείου πολιτιστικού και θεματικού τουρισμού τα επόμενα χρόνια.
"Είναι μία εξαιρετικά σημαντική εξέλιξη για τη Σέριφο. Στην περιοχή για την οποία μιλάμε υπάρχουν μνημεία μοναδικής αξίας για το νησί και ειδικά η σκάλα φόρτωσης αποτελεί ένα μοναδικό αρχιτεκτονικό μνημείο των αρχών του 20ού αιώνα, το οποίο χρειάζεται άμεσα διάσωση και στη συνέχεια ανάδειξη", επεσήμανε αρχικά ο κ. Ρεβύνθης, ο οποίος στη συνέχεια αναφέρθηκε στη μελέτη των σωστικών παρεμβάσεων από το World Monuments Watch.
"Έχει τεράστια σημασία γιατί μας δίνει τη δυνατότητα πρώτα να σώσουμε το μνημείο και στη συνέχεια να το αξιοποιήσουμε και να το αναδείξουμε όπως πραγματικά αξίζει. Για εμάς το μεταλλευτικό τοπίο της Σερίφου δεν είναι απλώς μια παλιά εγκατάσταση. Είναι κομμάτι της ιστορίας και της ταυτότητας του νησιού", τόνισε χαρακτηριστικά.
Την ίδια ώρα και αναφορικά με την κατάσταση στην οποία βρίσκεται σήμερα η σκάλα φόρτωσης και για το ποιες είναι οι επόμενες κινήσεις της Δημοτικής Αρχής, τόνισε πως "εμείς ως Δήμος είχαμε ήδη προχωρήσει σε κάποια βήματα τα προηγούμενα χρόνια, ακόμη και πριν από τη συγκεκριμένη εξέλιξη. Είχαμε κάνει προμελέτη σε συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, ενώ πολλοί επιστήμονες διεθνούς εμβέλειας έχουν επισημάνει ότι υπάρχει σοβαρός κίνδυνος αλλοίωσης ή ακόμη και καταστροφής των μνημείων και συνολικά του μεταλλευτικού τοπίου της Σερίφου. Το τοπίο είναι ιδιαίτερα ευάλωτο τόσο στις καιρικές συνθήκες και στην κλιματική αλλαγή όσο και στις πιέσεις που δέχεται από την έντονη οικοδομική δραστηριότητα και το real estate, που πολλές φορές δεν σέβονται ούτε τα ιστορικά μνημεία ούτε τη φυσιογνωμία της περιοχής".
Μάλιστα, ο κ. Ρεβίνθης συμπλήρωσε πως "για εμάς η περιοχή αυτή αποτελεί μία ζωντανή απόδειξη της ιστορίας της Σερίφου. Γι’ αυτό και τα τελευταία επτά χρόνια έχουμε αναπτύξει συνεργασίες με το Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, την Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, την Europa Nostra, το World Monuments Watch, αλλά και τον τοπικό σύλλογο του Μεγάλου Λιβαδίου, ώστε να μπορέσουμε να διασώσουμε και στη συνέχεια να αναδείξουμε την περιοχή. Ο στόχος μας είναι το μεταλλευτικό τοπίο να εξελιχθεί σε ένα επισκέψιμο υπαίθριο μεταλλευτικό μουσείο που θα αφηγείται ζωντανά την ιστορία του τόπου".
"Το μεταλλευτικό τοπίο, τα μονοπάτια και συνολικά αυτή η ιστορική διαδρομή μπορούν να δώσουν στο νησί μία ξεχωριστή δυναμική"
Τέλος και σχετικά με το αν πιστεύει ότι η ανάδειξη της μεταλλευτικής ιστορίας της Σερίφου μπορεί να αποτελέσει και ένα νέο στοιχείο πολιτιστικού και θεματικού τουρισμού για το νησί, απάντησε καταφατικά, λέγοντας πως "η Σέριφος ήταν το σημαντικότερο μεταλλευτικό κέντρο στο Αιγαίο μετά το Λαύριο. Αυτό από μόνο του δείχνει τη βαρύτητα και τη σημασία της ιστορίας του νησιού. Η ανάδειξη του μεταλλευτικού τοπίου μπορεί να αποτελέσει έναν πολύ σημαντικό πολιτιστικό πόλο έλξης για επισκέπτες που αναζητούν κάτι διαφορετικό και θέλουν να γνωρίσουν μία άλλη πλευρά της Σερίφου, πέρα από τις παραλίες, τη θάλασσα και το κλασικό τουριστικό μοντέλο. Φυσικά αυτά τα στοιχεία παραμένουν σημαντικά για το νησί, όμως είναι εξίσου σημαντικό να υπάρχουν και εναλλακτικές εμπειρίες που θα δώσουν τη δυνατότητα στους επισκέπτες να παραμείνουν περισσότερες ημέρες στη Σέριφο και να ανακαλύψουν την ιδιαίτερη ιστορία και ταυτότητά της. Το μεταλλευτικό τοπίο, τα μονοπάτια και συνολικά αυτή η ιστορική διαδρομή μπορούν να δώσουν στο νησί μία ξεχωριστή δυναμική, που δεν συναντά κανείς εύκολα σε άλλους προορισμούς των Κυκλάδων".
Το Μεγάλο Λιβάδι και η βαριά ιστορία της μεταλλευτικής δραστηριότητας
Το Μεγάλο Λιβάδι αποτελεί ίσως το πιο εμβληματικό σημείο της μεταλλευτικής ιστορίας της Σερίφου. Για δεκαετίες, η περιοχή αποτέλεσε το κέντρο της εξορυκτικής δραστηριότητας του νησιού και έναν από τους σημαντικότερους χώρους παραγωγής και διακίνησης μεταλλευμάτων στο Αιγαίο. Η μεταλλευτική δραστηριότητα καθόρισε οικονομικά και κοινωνικά τη Σέριφο από τα τέλη του 19ου αιώνα έως και μεγάλο μέρος του 20ού αιώνα. Το νησί απέκτησε έντονη βιομηχανική ταυτότητα, με εκατοντάδες εργαζόμενους να απασχολούνται στα μεταλλεία, στις στοές και στις εγκαταστάσεις μεταφοράς των υλικών.
Παράλληλα, η Σέριφος συνδέθηκε και με σημαντικά εργατικά κινήματα, καθώς το 1916 σημειώθηκε στο Μεγάλο Λιβάδι η ιστορική απεργία των μεταλλωρύχων, μία από τις πιο γνωστές εργατικές κινητοποιήσεις της χώρας. Τα γεγονότα εκείνης της περιόδου έχουν αφήσει έντονο αποτύπωμα στην ιστορία του νησιού και αποτελούν μέχρι σήμερα κομμάτι της συλλογικής ταυτότητας της τοπικής κοινωνίας. Αυτή ακριβώς η ιστορική και κοινωνική διάσταση είναι που κάνει το μεταλλευτικό τοπίο της Σερίφου να ξεχωρίζει, καθώς δεν πρόκειται μόνο για παλιές βιομηχανικές εγκαταστάσεις, αλλά για έναν τόπο στενά συνδεδεμένο με την ιστορία της εργασίας, της οικονομίας και της ζωής των κατοίκων.
Η ιστορική σκάλα φόρτωσης και η ανάγκη άμεσης προστασίας
Στο επίκεντρο της νέας μελέτης βρίσκεται η ιστορική σκάλα φόρτωσης μεταλλευμάτων του Μεγάλου Λειβαδίου, μία από τις πιο αναγνωρίσιμες εικόνες της Σερίφου. Η σκάλα χρησιμοποιούνταν για τη φόρτωση των μεταλλευμάτων στα πλοία που προσέγγιζαν την περιοχή, αποτελώντας βασικό κρίκο στην αλυσίδα λειτουργίας των μεταλλείων. Από το σημείο αυτό περνούσε καθημερινά τεράστιος όγκος υλικών που μεταφερόταν από τις στοές προς εξαγωγή. Η λειτουργία της σκάλας ήταν απολύτως συνδεδεμένη με τη μεταλλευτική οικονομία του νησιού, ενώ γύρω από αυτήν αναπτύχθηκαν σημαντικές υποδομές και δραστηριότητες.
Σήμερα, η σκάλα παραμένει ένα από τα σημαντικότερα τοπόσημα της Σερίφου και πόλος ενδιαφέροντος για επισκέπτες, ερευνητές και ανθρώπους που ασχολούνται με τη βιομηχανική κληρονομιά. Ωστόσο, η φθορά του χρόνου, η διάβρωση από τη θάλασσα και οι δύσκολες καιρικές συνθήκες έχουν επιβαρύνει σημαντικά την κατάστασή της. Η μελέτη που δωρίζεται στον Δήμο αφορά άμεσα σωστικά μέτρα τόσο για τη σκάλα όσο και για τον αναλημματικό τοίχο της περιοχής, με στόχο να αποτραπούν περαιτέρω φθορές και πιθανοί κίνδυνοι στατικότητας.
Η διεθνής αναγνώριση του μεταλλευτικού τοπίου
Το World Monuments Watch δραστηριοποιείται διεθνώς στην προστασία μνημείων και ιστορικών τόπων που βρίσκονται σε κίνδυνο, παρέχοντας τεχνική στήριξη και συμβάλλοντας στην ανάδειξη περιοχών με ιδιαίτερη πολιτιστική αξία.
Για τη Σέριφο, η συνεργασία αυτή θεωρείται κομβικής σημασίας, καθώς μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο τόσο για τη διάσωση των εγκαταστάσεων όσο και για τη διεκδίκηση περαιτέρω χρηματοδοτήσεων και υποστηρικτικών προγραμμάτων στο μέλλον.
