Η 19η Ιουνίου, ορίστηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ως «Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη της Σεξουαλικής Βίας σε Ένοπλες Συγκρούσεις», στοχεύοντας στην ευαισθητοποίηση των πολιτών και στην ανάδειξη της ανάγκης τερματισμού της σεξουαλικής βίας κατά τη διάρκεια των ένοπλων συγκρούσεων.
Αν και η σεξουαλική βία στον πόλεμο αποτελεί ένα έγκλημα που μπορεί να πλήξει οποιοδήποτε άτομο, οι αριθμοί αποδεικνύουν την έμφυλη διάσταση του φαινομένου, με τον ΟΗΕ να αναφέρει ότι οι γυναίκες και τα κορίτσια αποτελούν περισσότερο από το 95% των επιβεβαιωμένων θυμάτων, χαρακτηρίζοντας το έγκλημα ως ξεκάθαρα έμφυλο.
Το συγκεκριμένο φαινόμενο δεν αποτελεί μια τυχαία «παράπλευρη απώλεια». Αντίθετα, το γυναικείο σώμα, εργαλειοποιείται συνειδητά και μετατρέπεται σε μια προέκταση του πεδίου μάχης, όπου ο βιασμός χρησιμοποιείται ως στρατιωτική τακτική για τον εξευτελισμό, την τρομοκράτηση και τη δημογραφική ή/και εθνοτική αλλοίωση ολόκληρων κοινοτήτων.
Τα στοιχεία των διεθνών οργανισμών αποτυπώνουν το μέγεθος του φαινομένου. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, σε ορισμένες εμπόλεμες ζώνες, έως και το 70% των γυναικών έχουν υποστεί σεξουαλική βία.
Συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας στη Ρουάντα, εκτιμάται ότι βιάστηκαν έως και 500.000 γυναίκες, ενώ στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι περισσότερες από 1.000 γυναίκες βιάζονται καθημερινά, σε περιόδους έξαρσης των συγκρούσεων.
Η ανθρωποκεντρική διάσταση του προβλήματος ωστόσο, αποκαλύπτεται την «επόμενη μέρα», με τις συνέπειες (σωματικά τραύματα, σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες, βαθύ ψυχικό τραύμα κ.ά.), να είναι ισόβιες για τις επιζήσασες.
Συχνά επιπλέον, το φαινόμενο φέρει και κοινωνική προέκταση, λόγω της βαθιά ριζωμένης κουλτούρας του βιασμού που εντοπίζεται σε πλήθος κοινωνιών.
Το στίγμα πολλές φορές μετατοπίζεται από τους δράστες στα θύματα, με τις γυναίκες να περιθωριοποιούνται και να απορρίπτονται από τις οικογένειές τους και τις κοινότητές τους, βιώνοντας μια δεύτερη, κοινωνική αυτή τη φορά, συνθήκη κακοποίησης.
Η 19η Ιουνίου, επομένως, γίνεται αντιληπτό πως δεν πρέπει να αποτελεί μόνο ημέρα υπενθύμισης αλλά και αφορμή να σπάσει ο κύκλος της σιωπής, με στόχο να πάψει η εργαλειοποίηση των γυναικών και να αποδομηθεί η ίδια η κουλτούρα του βιασμού που σιωπά, ανέχεται και δικαιολογεί το φαινόμενο. Η διεθνής κοινότητα οφείλει να περάσει από την απλή καταγραφή των στατιστικών στοιχείων στην ουσιαστική δράση, ενώ ταυτόχρονα είναι επιτακτική ανάγκη να κατανοήσει ότι οι επιζήσασες χρειάζονται δικαιοσύνη, ιατρική και ψυχοκοινωνική αποκατάσταση και κυρίως, την αναγνώριση ότι η αξιοπρέπειά τους δεν μπορεί να αποτελεί λάφυρο ένοπλων συγκρούσεων.
