Η άνοια, ένα πρόβλημα που διογκώνεται καθώς οι πληθυσμοί γερνούν, κοστίζει πάνω από 221 δισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο σε 30 ευρωπαϊκές οικονομίες συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, υπολογίζει διεθνής μελέτη, η οποία τονίζει ότι οι οικογένειες των ασθενών επωμίζονται το μεγαλύτερο μέρος του κόστους.
Το 58% των συνολικών δαπανών που συνδέονται με τη νόσο του Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας, περίπου 93 δισ. ευρώ, αφορά τη μη αμοιβόμενη εργασία των συγγενών, των φίλων και άλλων ανεπίσημων φροντιστών, κάτι που αναδεικνύει το αυξημένο οικονομικό βάρος της άνοιας πέρα από τις υποδομές υγείας.
Σύμφωνα με τη μελέτη που πρόκειται να δημοσιευτεί στο Journal of Alzheimer’s Disease, περίπου 8,8 εκατομμύρια άνθρωποι ζούσαν σε ευρωπαϊκές χώρες υψηλού εισοδήματος το 2019, με το οικονομικό κόστος να αντιστοιχεί γύρω στο 1,6% του τοπικού ΑΕΠ.
Στην Ευρώπη, η άνοια είναι μια από τις κύριες αιτίες αναπηρίας, εξάρτησης και θνησιμότητας μεταξύ των ηλικιωμένων. Δεδομένου ότι το προσδόκιμο ζωής έχει αυξηθεί ενώ η γεννητικότητα πέφτει, ο αριθμός των ασθενών και η αντίστοιχη οικονομική επιβάρυνση αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες.
«Ένα από τα εντυπωσιακότερα ευρήματα της μελέτης ήταν το μέγεθος της άτυπης φροντίδας που παρέχεται από τις οικογένειες και τους φίλους. Παρόλο που το κόστος της περίθαλψης είναι σημαντικό, το μεγαλύτερο μέρος του συνολικού βάρους το επωμίζονται οι άτυποι, μη αμειβόμενοι φροντιστές, των οποίων η συμβολή συχνά παραβλέπεται, παρά το γεγονός ότι είναι καθοριστική για την υποστήριξη των ανθρώπων που ζουν με άνοια» δήλωσε ο Ρίτσαρντ Ντόντελ του Πανεπιστημίου του Ντούισμπουργκ-Έσσης, πρώτος συγγραφέας της μελέτης.
Η έρευνα εντάσσεται σε πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Νευρολογίας (EAN που εκτιμά το κοινωνικό και οικονομικό βάρος των κυριότερων νευρολογικών παθήσεων στην Ευρώπη. Στην ανάλυση, οι ερευνητές προχώρησαν σε συστηματική ανασκόπηση 45 ευρωπαϊκών μελετών σχετικά με το κόστος της άνοιας, οι οποίες δημοσιεύθηκαν την περίοδο 2010–2023, και συνδύασαν τα ευρήματά τους με εκτιμήσεις επιπολασμού από τη μελέτη Global Burden of Disease 2021.
Η κατάσταση στην Ελλάδα
Η ανάλυση έδειξε ότι το μέσο ετήσιο κοινωνικό κόστος ανά ασθενή με άνοια ανέρχεται σε περίπου 25.200 ευρώ, αν και παρατηρήθηκαν σημαντικές διακυμάνσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών. Η Γερμανία, η Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και η Ισπανία αντιστοιχούν από κοινού περίπου στο 68% του συνολικού κόστους
Σύμφωνα πάντως με ανάλυση του 2022, το μέσο ετήσιο κόστος στη Νότια Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, ανέρχεται στα 35.900 ευρώ, ποσό σημαντικά υψηλότερο σε σχέση με τη νέα μελέτη.
Σύμφωνα δε με στοιχεία που επικαλείται το ελληνικό υπουργείο Υγείας, στην Ελλάδα ζουν περίπου 200.000 ασθενείς με ετήσιο κόστος 6 δισ. ευρώ, κάτι που σημαίνει ότι η οικονομική επιβάρυνση ανά ασθενή κυμαίνεται γύρω στις 30.000 ευρώ.
Οι συντάκτες της νέας ανάλυσης τονίζουν ότι το φορτίο της άνοιας υπερβαίνει κατά πολύ το οικονομικό κόστος, καθώς οι φροντιστές συχνά αντιμετωπίζουν σημαντικές ψυχολογικές και σωματικές επιπτώσεις.
«Αυτό αναδεικνύει την ανάγκη για μεγαλύτερη αναγνώριση και υποστήριξη των ανθρώπων που παρέχουν φροντίδα» δήλωσε ο Ντόντελ.
Τα ευρήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη για υπηρεσίες στήριξης ασθενών και φροντιστών, επενδύσεις σε υποδομές φροντίδας και στρατηγικές πρόληψης που στοχεύουν σε τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου.
Οι ερευνητές τονίζουν επίσης ότι τα αποτελέσματα ενισχύουν την ανάγκη για πιο τυποποιημένες μεθόδους μέτρησης του κόστους που σχετίζεται με την άνοια — ιδιαίτερα όσον αφορά τη συμβολή της άτυπης φροντίδας — ώστε να βελτιωθούν οι συγκρίσεις μεταξύ των χωρών και να ενισχυθεί ο μελλοντικός σχεδιασμός των υπηρεσιών υγείας και η χάραξη πολιτικής.
