Λένε ότι χρειάζεται ένα χωριό για να μεγαλώσεις ένα παιδί. Στην Ελλάδα, αυτή η αφρικανική παροιμία επιβεβαιώνεται μέσα από τα στοιχεία για το ποιος φροντίζει τα παιδιά. Οπως προκύπτει από την ειδική έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ για τον συνδυασμό οικογενειακής ζωής και εργασίας, μόλις 25,5% των γονέων (ζευγάρια, μονογονεϊκές οικογένειες και άλλοι τύποι νοικοκυριών) χρησιμοποιούν υπηρεσίες φύλαξης όπως παιδικούς σταθμούς, ολοήμερα σχολεία και νταντάδες για όλα τα παιδιά κάτω των 15 ετών, ενώ 6,2% τις αξιοποιούν μόνο για κάποια από τα παιδιά τους. Ωστόσο, η συντριπτική πλειονότητα των γονέων στην Ελλάδα, συγκεκριμένα το 67,9%, δεν χρησιμοποιεί καθόλου υπηρεσίες φύλαξης, είτε επειδή είναι διαθέσιμοι οι παππούδες, είτε για λόγους οικονομικούς, είτε διότι πολύ απλά δεν υπάρχουν κατάλληλες και ικανοποιητικές δομές φροντίδας ανηλίκων.
Και τι κάνουν, λοιπόν, όσοι δεν έχουν φύλαξη; Σχεδόν οι μισοί εξ αυτών (47,6%) αναλαμβάνουν τη φροντίδα των ανηλίκων μόνοι ή με τον σύντροφό τους. Δεύτερη επιλογή των γονέων είναι να στραφούν στο συγγενικό ή φιλικό περιβάλλον (19,4%). Ανέκαθεν άλλωστε στην Ελλάδα οι παππούδες συνέβαλλαν ενεργά στην ανατροφή των παιδιών. Σχεδόν εξίσου υψηλό είναι και το ποσοστό των οικογενειών που δηλώνουν ότι τα παιδιά φροντίζουν μόνα τους τον εαυτό τους (18,1%), που αποτελεί την τρίτη δημοφιλέστερη επιλογή.
Οι μεγαλύτερες δυσκολίες της φύλαξης αποτυπώνονται κατά κύριο λόγο στους νεότερους γονείς μεταξύ 18 και 34 ετών. Τα παιδιά τους είναι πολύ μικρά και δεν μπορούν να φροντίσουν τον εαυτό τους, ενώ οι παππούδες είναι νέοι και ενδεχομένως ακόμη ενεργοί στην αγορά εργασίας, με αποτέλεσμα να μειώνεται η συμβολή τους στο καθημερινό πρόγραμμα. Συγκεκριμένα οι μισοί (50,2%) ερωτηθέντες ηλικίας μεταξύ 18 και 24 ετών δήλωσαν ότι αναλαμβάνουν μόνοι τη φροντίδα των παιδιών τους, ενώ το ποσοστό εκτινάσσεται στο 64,1% στους γονείς μεταξύ 25 και 34 ετών.
Παράλληλα, σχεδόν ένας στους πέντε γονείς (19,6%) μεταξύ 18 και 24 ετών δηλώνει ότι δεν υπάρχει διαθέσιμη υπηρεσία φύλαξης, ενώ το 13,8% αναφέρει ως κύριο πρόβλημα το υψηλό κόστος.
Στους γονείς μεταξύ 25 και 35 ετών τα αντίστοιχα ποσοστά περιορίζονται μεν σε 4,9% και 8,9%, παραμένοντας όμως αισθητά υψηλότερα από τις άλλες υποομάδες που εξετάζονται. Στο σύνολο των γονέων όλων των ηλικιών που απέχουν από υπηρεσίες φύλαξης, το 3% λέει ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμες, το 5,6% αναφέρει το κόστος και το 1% επικαλείται άλλο εμπόδιο.
Από την έρευνα προκύπτει η έλλειψη προσιτών και κατάλληλων δομών φύλαξης. Ενδεικτικά, στα ζευγάρια με παιδιά κάτω των 15 ετών, πάνω από 40% δηλώνουν ότι χρειάζονται αλλά δεν χρησιμοποιούν τέτοιες υπηρεσίες, έναντι 31,7% που πράγματι αξιοποιούν τα ολοήμερα, τους παιδικούς σταθμούς, τις νταντάδες κ.λπ. Οι υπόλοιποι δηλώνουν ότι δεν έχουν ανάγκη από εξωτερική βοήθεια.
Για τους εργαζομένους, οι δυσκολίες φροντίδας των παιδιών είναι μεγάλες, με περίπου έναν στους τρεις να απαντά ότι η δουλειά έρχεται σε σύγκρουση με τις υποχρεώσεις παιδιών ή εξαρτώμενων ενηλίκων. Σύμφωνα με την έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ, οι γυναίκες (35,4%) και τα άτομα μεταξύ 35 και 44 ετών (37,5%) είναι οι ομάδες που αναφέρουν περισσότερη πίεση. Τα συχνότερα προβλήματα είναι οι πολλές ώρες εργασίας (34,9%), οι υψηλές απαιτήσεις της και η επαγγελματική εξουθένωση (27%), τα απρόβλεπτα και δύσκολα επαγγελματικά προγράμματα (13%), αλλά και ο χρόνος μετακίνησης (12,9%).
Μάλιστα, το 59,9% όσων έχουν υπάρξει ταυτόχρονα εργαζόμενοι και γονείς μικρών παιδιών δεν έχει λάβει καμία οικογενειακή άδεια, είτε πρόκειται για γονική άδεια είτε για άδεια μητρότητας ή πατρότητας, αναδεικνύοντας περαιτέρω τη σημασία πρόσβασης σε υπηρεσίες φροντίδας παιδιών. Το ποσοστό είναι σαφώς υψηλότερο μεταξύ των ανδρών, με το 75% να δηλώνει ότι δεν έχει λάβει οικογενειακή άδεια, έναντι 46,1% στις γυναίκες.
Ο συνδυασμός της φροντίδας ανήλικων παιδιών με την υποστήριξη γονέων ή άλλων εξαρτώμενων συγγενών αποτελεί πρόσθετη πρόκληση. Αυτή η ταυτόχρονη υποχρέωση συναντάται συχνότερα στις γυναίκες, σε ποσοστό 1,1%, έναντι 0,7% στους άνδρες, στα άτομα ηλικίας 35-44 ετών (2%, έναντι μέσου όρου 0,9%) και στους ανέργους (1,4%, έναντι 1,1% στους απασχολουμένους).
moneyreview.gr
