Τρομερή έξαρση παρουσιάζουν οι απάτες με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης από τους επιτήδειους, περνώντας από το phishing στα deep fakes και από την προσπάθεια υποκλοπής προσωπικών δεδομένων λογαριασμών, στην παραπλάνηση των υποψήφιων θυμάτων ώστε να παραδώσουν αυτοβούλως τα στοιχεία των λογαριασμών τους ή και απευθείας μετρητά και λοιπά κινητά περιουσιακά τους στοιχεία στους απατεώνες.
Ένα τηλεφώνημα από συγγενικό πρόσωπο που ζητεί επειγόντως χρήματα, ένα email που μοιάζει να προέρχεται από την τράπεζα ή ένα βίντεο στο οποίο γνωστό πρόσωπο προωθεί μια επενδυτική ευκαιρία έχουν γίνει πλέον επικίνδυνες παγίδες για τους πολίτες, αφού η τεχνητή νοημοσύνη επιτρέπει τη δημιουργία τόσο πειστικού περιεχομένου, ώστε ακόμη και έμπειροι χρήστες να είναι δύσκολο να διακρίνουν το αυθεντικό από το κατασκευασμένο. Και οι τράπεζες – αν και δεν βρίσκονται στο μάτι του κυκλώνα των νέων μορφών απάτης με ΑΙ – κρούουν στους πολίτες τον κώδωνα του κινδύνου. Όπως επισημαίνουν αρμόδια στελέχη τραπεζών, ο νέος κανόνας για την πρόληψη της δυσδιάκριτης πλέον απάτης, είναι «ποτέ μην εμπιστεύεστε κάτι που ακούγεται πολύ ωραίο ή πολύ άσχημο και επείγον».
Όπως τονίζουν, όταν ένας πολίτης δει π.χ. ένα βίντεο όπου κάποιο γνωστό πρόσωπο συστήνει μία κερδοφόρα επένδυση (πολλοί διάσημοι, ακόμη και ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, έχουν «χρησιμοποιηθεί» εν αγνοία τους με χρήση τεχνητής νοημοσύνης από απατεώνες, προτείνοντας δήθεν μία καλή επένδυση), λάβει ένα SMS στο smartphone ως ειδοποίηση παράδοσης δέματος, δεχτεί μία κλήση όπου δήθεν του μιλάει το παιδί του ζητώντας επειγόντως χρήματα ή όταν λάβει ένα e-mail που ζητά επιβεβαίωση τραπεζικών στοιχείων, ο «συναγερμός» πρέπει να χτυπήσει. Ο πολίτης πρέπει να διατηρήσει την ψυχραιμία του και να τσεκάρει την αλήθεια αυτών που βλέπει και ακούει από μια δεύτερη, επίσημη πηγή.
Όπως αναφέρουν τα στελέχη των τραπεζών στο powergame.gr, μεγάλο SOS εκπέμπουν οι επενδυτικές απάτες, αφού ποντάρουν στα ένστικτα πολλών για εύκολο και γρήγορο κέρδος. «Οι τράπεζες έχουμε μηχανισμούς παρακολούθησης ασυνήθιστων συμπεριφορών στην κίνηση λογαριασμών των πελατών μας και μηχανισμούς ενημέρωσής τους, ακόμη και τηλεφωνικά για μεταφορές π.χ. πάνω από 1.000 ευρώ. Ωστόσο, συχνά μπροστά στο υποσχόμενο κέρδος, κάποιοι (ιδίως οι επιρρεπείς στον τζόγο) πέφτουν εκούσια στην παγίδα των απατεώνων. Έχουμε μπλοκάρει λογαριασμούς πελατών για να τους σώσουμε από επενδυτική απάτη και αυτοί πηγαίνουν στο κατάστημα και διαμαρτύρονται εντόνως ότι η τράπεζα δεσμεύει τον λογαριασμό για να μην χάσει τις καταθέσεις της!», λένε χαρακτηριστικά στο powergame τα στελέχη των τραπεζών.
Γιατί οι AI απάτες είναι πλέον τόσο πειστικές
Οι εξελιγμένες, πλέον, απάτες, με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης είναι τόσο πειστικές και δύσκολα αναγνωρίσιμες για τρεις λόγους:
Δεν παρουσιάζουν γλωσσικά λάθη. Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLMs) επιτρέπουν στους επιτήδειους να συντάσσουν μηνύματα ηλεκτρονικού ψαρέματος (phishing) με άψογη γραμματική, σύνταξη και επαγγελματικό ύφος σε οποιαδήποτε γλώσσα, αφαιρώντας το πιο εύκολο κριτήριο εντοπισμού μιας απάτης.
Τα μηνύματα είναι πλήρως εξατομικευμένα. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να «σαρώσει» μέσα σε δευτερόλεπτα τα προφίλ ενός στόχου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (π.χ. LinkedIn, Facebook) και να δημιουργήσει ένα εξαιρετικά προσωποποιημένο μήνυμα (spear phishing), το οποίο αναφέρεται σε πραγματικά projects, συναδέλφους ή συνεργάτες.
Κλωνοποιούν φωνή και εικόνα (Deepfakes): Με δείγμα φωνής λίγων μόλις δευτερολέπτων από ένα βίντεο στο διαδίκτυο, οι απατεώνες δημιουργούν deepfake ηχητικά ή βίντεο. Παριστάνουν ανώτερα στελέχη επιχειρήσεων (CEO scam) ζητώντας επείγουσες μεταφορές χρημάτων, παραπλανώντας ακόμη και έμπειρους υπαλλήλους.
Συμβουλές προς καταναλωτές
Η ανησυχία για την ένταση και έκταση της απάτης με ΑΙ αποτυπώνεται και στα τελευταία ευρωπαϊκά δεδομένα. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο που δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 30 Σεπτεμβρίου 2026, το 74% των εργαζομένων στην ΕΕ δήλωσε ότι είχε αντιμετωπίσει ύποπτα emails, μηνύματα ή συνδέσμους στην εργασία του, ενώ μόλις το 48% εκτιμά ότι μπορεί να αναγνωρίσει ένα παραποιημένο βίντεο που έχει δημιουργηθεί με χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Μάλιστα, το 15% ανέφερε περιστατικά απάτης με περιεχόμενο παραγόμενο από τεχνητή νοημοσύνη.
Στην έκθεση ENISA Threat Landscape 2026, που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο, αναφέρεται ότι οι διαδικτυακές επενδυτικές απάτες εκτιμάται πως κόστισαν περίπου 4 δισ. ευρώ στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο το 2024, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται ο οργανισμός από την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών.
Με αφορμή τον Ευρωπαϊκό Μήνα Κυβερνοασφάλειας, που είναι ο Οκτώβριος, χρήσιμες συμβουλές στους καταναλωτές για την προστασία τους, δίνει η εταιρεία «Κωτσόβολος». Όπως σημειώνουν οι ειδικοί της εταιρείας, είτε η περιήγηση πραγματοποιείται από υπολογιστή είτε από φορητή συσκευή, η προσοχή πρέπει να στρέφεται στην ταυτότητα του πωλητή, στην πραγματική διεύθυνση της ιστοσελίδας και σε ασυνήθιστα αιτήματα πληρωμής. Μια ελκυστική προσφορά δεν συνιστά από μόνη της απάτη, αλλά όταν συνδυάζεται με υπερβολική πίεση για άμεση αγορά, απαιτείται πρόσθετη επαλήθευση.
Απέναντι στις νέες απειλές, η προστασία δεν περιορίζεται στην εγκατάσταση ενός προγράμματος ασφαλείας. Η τακτική ενημέρωση των συσκευών, οι ισχυροί και μοναδικοί κωδικοί, η ενεργοποίηση πολυπαραγοντικής ταυτοποίησης και τα αξιόπιστα προγράμματα antivirus αποτελούν σημαντικά μέτρα ψηφιακής ασφάλειας.
Εξίσου χρήσιμη είναι η ενημέρωση του λογισμικού των routers, καθώς και η διατήρηση αντιγράφων ασφαλείας σε εξωτερικούς δίσκους SSD ή κατάλληλα προστατευμένα USB sticks. Τα αντίγραφα ασφαλείας συμβάλλουν κυρίως στην ανάκτηση δεδομένων μετά από τεχνικά περιστατικά και όχι στην αποτροπή μιας οικονομικής απάτης.
Η σημαντικότερη άμυνα, ωστόσο, παραμένει η ανεξάρτητη επιβεβαίωση. Ένα ύποπτο αίτημα πρέπει να επαληθεύεται μέσω επίσημου καναλιού επικοινωνίας, χωρίς να χρησιμοποιούνται οι σύνδεσμοι ή οι αριθμοί τηλεφώνου που περιλαμβάνονται στο ίδιο το μήνυμα. Σε περίπτωση αποκάλυψης τραπεζικών στοιχείων, απαιτείται άμεση επικοινωνία με την τράπεζα.
powergame.gr
