Σε φθίνουσα πορεία βρίσκεται ο πληθυσμός της Ελλάδας τα τελευταία χρόνια, με το ευνοϊκό σενάριο να κάνει λόγο για επιστροφή 6 δεκαετίες πίσω (στα επίπεδα των 8,45 εκατομμυρίων) και το δυσμενές για 7,95 εκατομμύρια, όσοι ήταν οι κάτοικοι της χώρας την πρώτη μεταπολεμική δεκαετία.
Η μόνη ηλικιακή ομάδα που αναμένεται να αυξηθεί τα επόμενα 30 χρόνια είναι οι ηλικιωμένοι, κατά περίπου 700.000 άτομα, ενώ ο ενεργός πληθυσμός θα μειωθεί κατά περίπου 2,7 εκατομμύρια άτομα.
Ταυτόχρονα αλλάζει και η πληθυσμιακή «πυραμίδα» με τα παιδιά και τους νέους να συρρικνώνονται χρόνο με τον χρόνο λόγω της μείωσης των γεννήσεων, ενώ αντίθετα αυξάνονται η ομάδα των 65+, των άτεκνων ζευγαριών και των μεταναστών.
Όπως ανέφερε ο καθηγητής και διευθυντής του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ) Βύρων Κοτζαμάνης στην ομιλία του στο 2ο Financial Planning Forum, οι βασικές δημογραφικές αλλαγές που είναι ήδη ορατές σήμερα αφορούν:
την αύξηση του προσδόκιμου ζωής
την μείωση της γονιμότητας των γυναικών και την συνεχή αύξηση της μέσης ηλικίας στην απόκτηση του πρώτου παιδιού
την αναστροφή του φυσικού ισοζυγίων γεννήσεων – θανάτων
την συρρίκνωση των νεότερων γενιών (από το 38,5% το 1951 στο 18,5% σήμερα) και την άνοδο του ποσοστού των ηλικιωμένων (65 ετών και άνω) από το 6,8% το 1951 στο 23,5% σήμερα.
Ταυτόχρονα, ανακόπηκε το μεταναστευτικό κύμα προς τη χώρα και αυξήθηκαν οι «έξοδοι» Ελλήνων και αλλοδαπών, με αποτέλεσμα μέσα σε μια 15ετία (2011-2026) η χώρα να χάσει 700.000 άτομα.Οι γάμοι συνεχίζουν να μειώνονται, ενώ αυξάνονται τα σύμφωνα συμβίωσης όπως και τα διαζύγια. Το οικογενειακό μοντέλο αλλάζει, καθώς ολοένα και περισσότερα ζευγάρια παραμένουν άτεκνα, ενώ αυξάνονται τα κατοικίδια ζώα. Τα άτομα χωρίς απογόνους θα βρεθούν μεγαλώνοντας είτε μόνοι, είτε με τον επίσης ηλικιωμένο σύντροφό τους, χωρίς την παρουσία των «άτυπων βοηθών» που διαθέτουν ακόμη και σήμερα οι παλαιότερες γενεές.
«Η δημογραφική γήρανση είναι μια από τις μείζονες προκλήσεις που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε. Οι χώρες που θα προετοιμαστούν έγκαιρα για τη δημογραφική μετάβαση μέσω κατάλληλων και διορατικών πολιτικών, θα είναι σε καλύτερη θέση να διαφυλάξουν τόσο την οικονομική τους ευημερία και τη διαγενεακή αλληλεγγύη, όσο και την κοινωνική τους συνοχή» δήλωσε ο διευθυντής του ΙΔΕΜ.
Το δημογραφικό μέλλον της Ελλάδας
Σύμφωνα με τον κ. Κοτζαμάνη, τις επόμενες δεκαετίες στην Ελλάδα:
1) οι θάνατοι θα αυξηθούν ελαφρώς και θα συνεχίσουν να είναι πολύ περισσότεροι από τις γεννήσεις, με αποτέλεσμα τη μείωση του πληθυσμού μας,
2) η υπερ-συγκέντρωσή του πληθυσμού σε ένα εξαιρετικά περιορισμένο τμήμα της επικράτειας θα συνεχιστεί,
3) Ο συνολικός πληθυσμός (με μηδενικό μεταναστευτικό ισοζύγιο) θα μειωθεί από 1,95 έως και 2,45 εκατομμύρια περίπου το 2060 σε σχέση με σήμερα. Αντίθετα οι 65 ετών και άνω θα αυξηθούν κατά 750.000 και θα αποτελούν -αναλόγως των σεναρίων- το 30% έως 38% του συνολικού πληθυσμού.
Οι επιπτώσεις της γήρανσης αγγίζουν και τα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας, συνταξιοδότησης και υγείας που σχεδιάστηκαν σε περίοδο πληθυσμιακής μεγέθυνσης και αντιμετωπίζουν αυξημένες δομικές πιέσεις, δεδομένου ότι η αναλογία των ηλικιωμένων προς νέους παραγωγικής ηλικίας μεταβάλλεται ταχύτατα.
Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής στις ανεπτυγμένες κοινωνίες σε συνδυασμό με τις προόδους της ιατρικής, τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης, την πιο ισορροπημένη διατροφή και την ανάπτυξη των συστημάτων κοινωνικής προστασίας επιτρέπουν σήμερα σε όλο και περισσότερα άτομα σε σχέση με το παρελθόν να ζουν περισσότερα χρόνια, και, συχνά, με καλύτερη υγεία.
Με το προσδόκιμο ζωής να αυξάνεται δυσανάλογα με τον πληθυσμό, όλο και περισσότεροι πολίτες θα παραμένουν εκτός της αγοράς εργασίας για μεγαλύτερο διάστημα. Την ίδια στιγμή το εισόδημά τους θα πρέπει να αυξηθεί, προκειμένου να επαρκεί για μια ποιοτική ζωή στα χρόνια της σύνταξης.
Με άλλα λόγια, η κατά κεφαλήν δαπάνη για τη δημόσια σύνταξη αυξάνεται, ενώ το εργατικό δυναμικό και οι επακόλουθες ασφαλιστικές εισφορές μειώνονται. Επιπλέον, το αυξημένο προσδόκιμο ζωής αυξάνει τις δαπάνες υγείας, προσθέτοντας ένα επιπλέον κόστος στα νοικοκυριά.
Πηγή: insider.gr
