Ακόμη κι αν η ανθρωπότητα καταφέρει να μειώσει τη θερμοκρασία του πλανήτη στο μέλλον, οι πάγοι που θα έχουν λιώσει ενδέχεται να μην επιστρέψουν. Τουλάχιστον όχι σε χρονικό ορίζοντα που να έχει σημασία για τις ανθρώπινες κοινωνίες. Αυτή είναι η ανησυχητική προειδοποίηση νέας επιστημονικής έκθεσης, η οποία καταλήγει ότι ακόμη και μια προσωρινή υπέρβαση του ορίου υπερθέρμανσης του 1,5 βαθμού Κελσίου μπορεί να προκαλέσει μόνιμες και εκτεταμένες απώλειες στους παγετώνες και τα πολικά παγοκαλύμματα της Γης.
Η έκθεση, την οποία συνέταξαν 80 επιστήμονες υπό τον συντονισμό της Διεθνούς Πρωτοβουλίας για το Κλίμα της Κρυόσφαιρας (ICCI) και του Περιβαλλοντικού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών (UNEP), αμφισβητεί την αντίληψη ότι μια προσωρινή αύξηση της θερμοκρασίας στους 2 ή ακόμη και στους 3 βαθμούς Κελσίου θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με την επακόλουθη μείωσή της.
Σύμφωνα με τον Guardian, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η κρυόσφαιρα, δηλαδή το σύνολο του νερού της Γης που βρίσκεται σε στερεή μορφή, από τους ορεινούς παγετώνες μέχρι τους πάγους των πόλων, αντιδρά ιδιαίτερα ευαίσθητα στην άνοδο της θερμοκρασίας. Και οι συνέπειες της απώλειάς της επηρεάζουν ολόκληρο τον πλανήτη.
Γιατί δεν αρκεί η επιστροφή στον 1,5 βαθμό
Η μέση θερμοκρασία της Γης έχει ήδη αυξηθεί κατά 1,3 βαθμούς Κελσίου σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή. Οι αποτυχίες περιορισμού των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έχουν οδηγήσει τους επιστήμονες στο συμπέρασμα ότι η υπέρβαση του στόχου του 1,5 βαθμού θεωρείται πλέον αναπόφευκτη.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσο θα διαρκέσει αυτή η υπέρβαση και πόσο ψηλά θα φτάσει η θερμοκρασία.
Οι συντάκτες της έκθεσης υποστηρίζουν ότι η περίοδος πάνω από το όριο πρέπει να περιοριστεί στο ελάχιστο δυνατό. Παράλληλα, ζητούν την απομάκρυνση επαρκών ποσοτήτων άνθρακα από την ατμόσφαιρα, ώστε η μακροπρόθεσμη υπερθέρμανση να μειωθεί ιδανικά κάτω από τον 1 βαθμό Κελσίου έως το 2150.
«Το χιόνι και οι πάγοι αντιδρούν γρήγορα σε κάθε κλάσμα του βαθμού υπερθέρμανσης», εξηγεί ο Τζέιμς Κέρκαμ, παγετωνολόγος της ICCI και επικεφαλής συντάκτης της έκθεσης. «Ωστόσο, τα περισσότερα από αυτά τα συστήματα θα χρειαστούν αιώνες ή χιλιετίες για να ανακάμψουν μετά την υπέρβαση, ιδιαίτερα εάν ξεπεραστούν κρίσιμα σημεία καμπής που καθιστούν τις αλλαγές ουσιαστικά μη αναστρέψιμες».
Η Γροιλανδία και η Ανταρκτική χάνουν πάγο έξι φορές ταχύτερα
Τα στοιχεία για τα δύο μεγαλύτερα πολικά παγοκαλύμματα του πλανήτη είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά. Οι πάγοι που καλύπτουν τη Γροιλανδία και την Ανταρκτική λιώνουν σήμερα περίπου έξι φορές ταχύτερα σε σύγκριση με τη δεκαετία του 1990.
Σύμφωνα με την έκθεση, η απώλεια πάγου θα συνεχιστεί ακόμη και εάν η υπέρβαση του θερμοκρασιακού στόχου είναι σύντομη και η θερμοκρασία επιστρέψει στη συνέχεια στον 1,5 βαθμό. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ένα ασφαλές μακροπρόθεσμο όριο για τα πολικά παγοκαλύμματα βρίσκεται πολύ πιο κοντά στον 1 βαθμό υπερθέρμανσης, ενδεχομένως και χαμηλότερα.
Η συνεχιζόμενη τήξη τους οδηγεί σε άνοδο της στάθμης των θαλασσών, απειλώντας εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους.
Την ίδια στιγμή, η αποσταθεροποίηση της κρυόσφαιρας συνδέεται με πρόσθετους κινδύνους. Με βάση τις σημερινές πολιτικές, ένα σενάριο μεγάλης υπέρβασης, με μέγιστη αύξηση της θερμοκρασίας περίπου 3 βαθμών, θα μπορούσε να προκαλέσει απόψυξη σχεδόν ολόκληρου του επιφανειακού μόνιμα παγωμένου εδάφους, σοβαρές και πιθανώς απότομες διαταραχές στην ωκεάνια κυκλοφορία, καθώς και εκτεταμένη οξίνιση.
Πόσος πάγος θα απομείνει στις Αλπεις και στα Ιμαλάια
Η έκθεση παρουσιάζει τις διαφορές ανάμεσα στα σενάρια υπερθέρμανσης, αποτυπώνοντας το μέγεθος των πιθανών απωλειών.
Με τις σημερινές πολιτικές, που εκτιμάται ότι θα οδηγήσουν σε αύξηση της θερμοκρασίας κατά 2,8 βαθμούς Κελσίου, η μάζα των παγετώνων στα Βραχώδη Ορη, στις Αλπεις, στην Ισλανδία και στη Σκανδιναβία θα περιοριζόταν σε λιγότερο από το 10% της σημερινής. Εάν η υπερθέρμανση περιοριζόταν στον 1,5 βαθμό, θα διατηρούνταν περίπου το 20% έως 35%.
Ακόμη πιο σημαντική είναι η εικόνα στην οροσειρά Χίντου Κους – Ιμαλάια, όπου οι παγετώνες αποτελούν πηγή νερού για σχεδόν το ένα τέταρτο της ανθρωπότητας. Στο σενάριο των σημερινών πολιτικών θα απέμενε μόλις το 41% της μάζας των πάγων. Αντίθετα, με περιορισμό της υπερθέρμανσης στον 1,5 βαθμό, θα διατηρούνταν το 83%.
Ακόμη και εάν η μακροπρόθεσμη άνοδος της θερμοκρασίας μειωνόταν στους 0,8 βαθμούς, οι παγετώνες θα διατηρούσαν περίπου το 70% του σημερινού όγκου τους σε βάθος αιώνων, καθώς εξακολουθούν να αντιδρούν στην υπερθέρμανση που έχει ήδη συντελεστεί.
Μια κρίση που εξελίσσεται ήδη
Οι συνέπειες δεν περιορίζονται στις προβλέψεις για το μέλλον. Ο Κέρκαμ επισημαίνει ότι η Ελβετία έχει χάσει το 20% των παγετωνικών πάγων της μέσα στην τελευταία πενταετία, ενώ χιλιάδες παγετώνες σε ολόκληρο τον κόσμο αναμένεται να εξαφανιστούν κατά την επόμενη δεκαετία.
Ο Μπιλ Χέαρ, κλιματολόγος και επικεφαλής του Climate Analytics, ο οποίος δεν συμμετείχε στη σύνταξη της έκθεσης, υπογραμμίζει ότι η ταχεία τήξη των πολικών πάγων, η εξαφάνιση ορεινών παγετώνων, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας και η οξίνιση των πολικών ωκεανών έχουν συνέπειες που δεν μπορούν να αντιστραφούν σε ανθρώπινες χρονικές κλίμακες.
Η έκθεση δημοσιοποιήθηκε ενόψει της 31ης διεθνούς διάσκεψης του ΟΗΕ για το κλίμα, στην Τουρκία.
Πηγή: kathimerini.gr με πληροφορίες από Guardian
