Αυξάνεται η ανησυχία των Δήμων, αναφορικά με τη μειωμένη συμμετοχή του κόσμου στην απογραφή πληθυσμού και κατοικιών του 2021, με πολλούς Δήμους να εκδίδουν εκκλήσεις προς τους πολίτες, να προχωρήσουν στην ψηφιακή ή φυσική απογραφή τους.
Ενώ οι διαθέσιμες προθεσμίες βαίνουν προς τη λήξη τους, εντείνεται η ανησυχία των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, οι οποίοι έχουν διαθέσιμα στοιχεία, σχετικά με τη συμμετοχή ή μη των πολιτών στη διεξαγωγή της απογραφής, βλέποντας να μην υπάρχει ικανοποιητική συμμετοχή.
Μάλιστα, δεν είναι λίγοι οι Δήμοι των Κυκλάδων, που προβαίνουν σε περαιτέρω εξυπηρέτηση των πολιτών προκειμένου να διευκολύνουν την απογραφή τους, με πρόσφατο παράδειγμα τον Δήμο Μυκόνου, ο οποίος προσφέρει, μέσω των υπηρεσιών του, επιπλέον διευκολύνσεις προς τους πολίτες, ενώ παράλληλα, ανακοίνωσε και τη διάθεση χώρου φιλοξενίας της ΕΛΣΤΑΤ στη Μύκονο.
Σε εκκλήσεις προς τους πολίτες έχουν προβεί οι περισσότεροι Δήμαρχοι των Κυκλάδων, υπογραμμίζοντας την ανάγκη πραγματικής αποτύπωσης του πληθυσμού των νησιών των Κυκλάδων.
Πολυεπίπεδη η χρησιμότητα της απογραφής πληθυσμού
Η απογραφή πληθυσμού-κατοικιών έχει ως στόχο τη συγκέντρωση πρόσφατων και έγκυρων στοιχείων για τα δημογραφικά, οικονομικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά του πληθυσμού και τις συνθήκες στέγασής του, προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες στατιστικής πληροφόρησης σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Τα στοιχεία αυτά είναι απαραίτητα για τη χάραξη της οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής πολιτικής του Κράτους και την εκπλήρωση των υποχρεώσεων της Χώρας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και τους Διεθνείς Οργανισμούς (π.χ. Ηνωμένα Έθνη, ΟΟΣΑ).
Πέραν αυτών, ο αριθμός των κατοίκων που θα δηλωθούν στους Δήμους, διαμορφώνει το πληθυσμιακό κριτήριο, βάσει του οποίου χρηματοδοτείται ο κάθε Δήμος, για την κάλυψη των λειτουργικών του αναγκών, την δυνατότητα υλοποίησης έργων, αλλά και τη στελέχωσή του. Παραδείγματος χάριν, διαφορετικά θα χρηματοδοτηθεί από την πολιτεία ένας Δήμος που δείχνει να έχει πληθυσμό 9.999 κατοίκους και διαφορετικά αν δείχνει να έχει 10.001 κατοίκους. Για το λόγο αυτό και προκειμένου οι Δήμοι να λαμβάνουν χρηματοδοτήσεις, βάσει των πραγματικών αναγκών τους, είναι απόλυτα αναγκαία η ακριβής αποτύπωση των πληθυσμιακών στοιχείων τους.
Μία μη πραγματική μείωση στην αποτύπωση του πληθυσμού, επηρεάζει ακόμη και την εκπροσώπηση, σε επίπεδο νομού, στη Βουλή των Ελλήνων, καθώς κάθε νομός εκλέγει έναν αριθμό αντιπροσώπων του στο Κοινοβούλιο, βάσει του πληθυσμού του.
Παράλληλα, καταγράφεται ο πληθυσμός των τοπικών κοινοτήτων κάθε Δήμου. Στην περίπτωση που δεν έχει καταγραφεί ο πραγματικός αριθμός των κατοίκων κάθε ενότητας, αλλά πολύ λιγότεροι κάτοικοι, υπάρχει κίνδυνος, να χαθεί η δυνατότητα εκλογής τοπικών συμβουλίων και ως εκ τούτου η τοπική εκπροσώπηση στα δημοτικά όργανα.
Σε κάθε περίπτωση, η ακριβής αποτύπωση του πληθυσμού, αλλά και του τρόπου διαβίωσής του, αποτελεί ένα απόλυτα αναγκαίο στοιχείο, τόσο για τα διεθνή και εθνικά όργανα, που διαμορφώνουν πολιτική, όσο και για τα τοπικά όργανα διοίκησης, προκειμένου να διατηρήσουν τη λειτουργικότητά τους, αλλά και να ασκήσουν τις κατάλληλες πολιτικές με βάση τα πραγματικά δεδομένα.
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, σκοπός της απογραφής πληθυσμού-κατοικιών είναι:
- η καταμέτρηση του μόνιμου πληθυσμού της χώρας, δηλαδή των κατοίκων που διαμένουν μόνιμα σε κάθε Περιφέρεια, Περιφερειακή Ενότητα, Δήμο, Δημοτική Ενότητα, Κοινότητα και αυτοτελή οικισμό, ανεξαρτήτως ιθαγένειας και καθεστώτος διαμονής,
- η καταμέτρηση του νόμιμου πληθυσμού της χώρας, δηλαδή των δημοτών κάθε Δήμου και Δημοτικής Ενότητας, βάσει του οποίου γίνεται η κατανομή των βουλευτικών εδρών στις επιμέρους εκλογικές περιφέρειες, κατά τις βουλευτικές εκλογές (άρθρο 54 του Συντάγματος),
- η συλλογή στοιχείων για τον αριθμό των κατοικιών, κατά είδος (κανονικές ή μη κανονικές κατοικίες), και η συλλογή στοιχείων αναφορικά με τα κύρια χαρακτηριστικά και τις ανέσεις τους,
- η συλλογή στοιχείων για τον αριθμό και τη σύνθεση των νοικοκυριών και των πυρηνικών οικογενειών,
- η συλλογή στοιχείων για τα δημογραφικά, κοινωνικά, εκπαιδευτικά και οικονομικά χαρακτηριστικά του Μόνιμου πληθυσμού της Χώρας,
- η καταγραφή στοιχείων σχετικών με την μετανάστευση (εισερχόμενη και εξερχόμενη μετανάστευση).
Η ΕΛΣΤΑΤ επισημαίνει, πως τα παραπάνω στοιχεία αποτελούν σημαντικό εργαλείο στη διεξαγωγή ερευνών όλων των επιστημονικών πεδίων καθώς και στη διαμόρφωση και την υλοποίηση ακαδημαϊκών και ερευνητικών προγραμμάτων. Συνιστούν μέσο για το σχεδιασμό και τη ρύθμιση ποικίλων διοικητικών θεμάτων. Τα αποτελέσματα των Απογραφών παρέχουν σημαντικές πληροφορίες στο δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας, στους πολίτες και εν γένει στην κοινωνία. Παράλληλα, χρησιμοποιούνται περαιτέρω ως το βασικό πλαίσιο για τη διενέργεια πολλών άλλων στατιστικών εργασιών της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (συνιστώντας το πλαίσιο δειγματοληψίας για την οργάνωση και το μεθοδολογικό σχεδιασμό κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών στατιστικών ερευνών).
Σημειώνεται ότι, εκτός των ανωτέρω, τα στοιχεία της Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών 2021 πρόκειται να αξιοποιηθούν για την κατάρτιση Στατιστικών Μητρώων Κτιρίων και Πληθυσμού, σύμφωνα με το νέο ευρωπαϊκό μεθοδολογικό πλαίσιο, το οποίο προβλέπει την παροχή στην Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία (Eurostat) δημογραφικών στοιχείων απογραφικού τύπου, σε ετήσια βάση.
«Ο πληθυσμός καθοριστικός παράγοντας για τη λειτουργία του νησιού»
Κατά την τελευταία συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Αμοργού, την αγωνία του εξέφρασε σχετικά με το ζήτημα της απογραφής και ο Δήμαρχος Αμοργού, κ. Ελευθέριος Καραΐσκος.
Όπως ανέφερε:
«Έχουμε κάνει αρκετές αναρτήσεις από τότε που ξεκίνησε η απογραφή πληθυσμού, με απαραίτητες πληροφορίες. Αυτό που θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε στον κόσμο, είναι ότι η απογραφή είναι υποχρεωτική και υπάρχει σχετική νομοθεσία. [...] Στη νομοθεσία είναι ξεκάθαρο, ότι τα στοιχεία τα οποία συλλέγονται είναι εμπιστευτικά, δε διαβιβάζονται και δεν κοινοποιούνται σε οποιοδήποτε δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα και χρησιμοποιούνται μόνο για τη συγκέντρωση στατιστικών στοιχείων. Πρέπει να καταλάβουμε ότι η απογραφή έχει τεράστια σημασία για τη λειτουργία του Δήμου και του νησιού. Ένα μεγάλο κομμάτι έχει να κάνει με τον τρόπο που χρηματοδοτείται ο Δήμος, αλλά και τα δημοτικά διαμερίσματα, οι Τοπικές Κοινότητες. Επίσης, ένα μεγάλο κομμάτι έχει να κάνει και με την εκπροσώπηση, το αν εκλέγονται δηλαδή Τοπικά Συμβούλια, ή τοπικοί εκπρόσωποι. Παραδείγματος χάριν, με βάση τα στοιχεία που έχουμε για την περιοχή της Αιγιάλης, βρισκόμαστε οριακά στο να εκλεγεί Τοπικό Συμβούλιο στις επόμενες εκλογές στην Αιγιάλη. Πέραν αυτού, υπάρχει μία σειρά δημοτικών υποδομών, που κρίνεται η χρηματοδότηση και η λειτουργία τους από το θέμα της απογραφής, όπως τα σχολεία, το Κέντρο Υγείας, οι συγκοινωνίες κ.α. Έχει τεράστια σημασία να συμμετέχουμε όλοι σε αυτή τη διαδικασία. Η απογραφή σταδιακά ολοκληρώνεται. Είμαστε σε φάση που εκτιμούμε σε σχέση με την προηγούμενη απογραφή τα στοιχεία και υπάρχουν αρκετές ελλείψεις. Κάνουμε έκκληση σε όλους, όσοι δεν έχουν απογραφεί μέχρι σήμερα να το κάνουν. Έχουμε αναρτήσει στη σελίδα του Δήμου τα στοιχεία των Τομεαρχών της απογραφής ανά τοπική κοινότητα και οι πολίτες μπορούν να επικοινωνούν μαζί τους ή με το Δήμο για να ενημερωθούν σχετικά. Ο πληθυσμός αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την οργάνωση της ζωής στο νησί και κυρίως στις κρίσιμες υποδομές για τα επόμενα δέκα χρόνια».
