Προ των πυλών για την είσοδό τους στην αγορά της ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων βρίσκονται οι πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας, με όχημα τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και εργαλείο το On-bill financing. Πρόκειται για το νέο εργαλείο χρηματοδότησης δράσεων ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων και αποπληρωμής με δόσεις που έχει περιληφθεί από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στον «Οδικό χάρτη για την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια» προκειμένου να άρει χρηματοδοτικά εμπόδια και να διευκολύνει την επίτευξη των εθνικών στόχων για το «πρασίνισμα» των κτιρίων της χώρας, που αποτελεί τον πιο ενεργοβόρο τομέα της ελληνικής οικονομίας, αντιπροσωπεύοντας το 40% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας.
Όπως σημειώνει ρεπορτάζ της Καθημερινής, το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) προβλέπει μείωση της χρήσης ενέργειας στα οικιακά κτίρια κατά 16% έως το 2030 και 20%-22% έως το 2035, με ρυθμούς ανακαίνισης 68.000-70.000 κατοικιών ετησίως την περίοδο 2025-2030, 64.000 κατοικιών για την περίοδο 2031-2040 και 83.000 κατοικιών για την περίοδο 2041-2050.
Το μοντέλο On-bill financing, που εφαρμόζεται και σε άλλες χώρες, όπως το Βέλγιο, η Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, απαντάει στο μεγάλο πρόβλημα της περιορισμένης πρόσβασης χρηματοδότησης για τα ελληνικά νοικοκυριά. Για την περίοδο 2024-2030 εκτιμάται διαθεσιμότητα περίπου 7,5 δισ. ευρώ για σχετικές δράσεις, με τους προμηθευτές να προσβλέπουν στην ενίσχυση των εσόδων τους και σε ενίσχυση της σχέσης τους με τους καταναλωτές – πελάτες τους.
Η ΔΕΗ, για παράδειγμα, έχοντας ήδη πάρει θέση στην αγορά λιανικής ηλεκτρικών συσκευών και προϊόντων ενεργειακής αναβάθμισης μέσω της εξαγοράς της «Κωτσόβολος», στοχεύει να παρέχει τις συγκεκριμένες υπηρεσίες στο 40% των πελατών της έως το 2027. Ο πάροχος μέσω του λογαριασμού ρεύματος δεν θα πουλάει στον πελάτη του μόνο κιλοβατώρες. Θα του διαθέτει και θα χρηματοδοτεί έργα ενεργειακής αναβάθμισης, όπως αντλίες θερμότητας για θέρμανση και ψύξη, φωτοβολταϊκά στις στέγες και αντικατάσταση κουφωμάτων σε παράθυρα και πόρτες, και θα παρέχει επίσης συμβουλευτικές υπηρεσίες. Το νέο εργαλείο On-bill financing αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού στην αγορά και έχει φέρει ήδη σε αντιπαράθεση παρόχους από τη μια και μηχανικούς, εταιρείες θέρμανσης και επαγγελματίες τεχνικών εγκαταστατών από την άλλη.
Η αντιπαράθεση που υποβόσκει εδώ και μήνες εκφράστηκε επισήμως στο πλαίσιο της διαβούλευσης από την αρμόδια ρυθμιστική αρχή (ΡΑΑΕΥ) της τροποποίησης του Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας, ώστε να συμπεριληφθεί η δυνατότητα παροχής πρόσθετων υπηρεσιών βελτίωσης ενεργειακής απόδοσης σε πελάτες των παρόχων. Στην εισήγησή της η ΡΑΑΕΥ ρυθμίζει τον τρόπο που θα γίνονται οι συμβάσεις με τους παρόχους και η αποπληρωμή.
Ο πάροχος θα χρηματοδοτεί ενεργειακές δράσεις και θα τις εγκαθιστά ο ίδιος ή σε συνεργασία με τρίτους και θα αποπληρώνεται από τον καταναλωτή μέσω του λογαριασμού ρεύματος σε δόσεις. Οι χρεώσεις για ενεργειακές αναβαθμίσεις, σύμφωνα με την εισήγηση, θα αποτελούν διακριτή χρέωση στον λογαριασμό ηλεκτρικού ρεύματος, ενώ ρητά προβλέπεται ότι δεν θα περιορίζεται το δικαίωμα αλλαγής παρόχου για τον καταναλωτή. Επίσης ρητά προβλέπεται ότι ο πάροχος δεν θα έχει δικαίωμα διακοπής της ηλεκτροδότησης για ανεξόφλητα που αφορούν δράσεις ενεργειακής αναβάθμισης. Ο κλάδος ελληνικών επιχειρήσεων θέρμανσης και ενέργειας μέσω της Ενωσής του (ΕΝΕΕΠΙΘΕ) εκτιμά ότι από τη ρύθμιση προκύπτουν ζητήματα ελεύθερου ανταγωνισμού και κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης που θα πρέπει να επανεκτιμηθούν. Τάσσεται υπέρ της θεσμοθέτησης ενός πλαισίου On-bill financing που θα επιτρέπει μεν στους παρόχους ενέργειας να λειτουργούν ως πλατφόρμες χρηματοδότησης και αποπληρωμής, αλλά θα αποκλείει τη δυνατότητα αποκλειστικής ή προνομιακής διάθεσης συγκεκριμένων προϊόντων και υπηρεσιών μέσω της δεσπόζουσας θέσης τους στην αγορά ενέργειας. Απαιτείται, επισημαίνει, να διασφαλιστεί ότι δεν θα υφίσταται σύνδεση της χρηματοδότησης με υποχρεωτική επιλογή συγκεκριμένου εξοπλισμού, συγκεκριμένου εγκαταστάτη ή συνδεδεμένων επιχειρήσεων του προμηθευτή ενέργειας, ούτε θα επιτρέπεται η αξιοποίηση ρυθμιζόμενων εσόδων ή προνομιακής πρόσβασης σε δεδομένα προς ενίσχυση εμπορικών δραστηριοτήτων εκτός του πυρήνα της ενεργειακής προμήθειας. Επιφυλάξεις για κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης διατυπώνονται και από το ΤΕΕ Δυτικής Μακεδονίας.
Οι πάροχοι μέσω του Συνδέσμου τους (ΕΣΠΕΝ) αξιολογούν το εργαλείο ως ευκαιρία ωρίμανσης της αγοράς και προτείνουν τη διεύρυνσή του ώστε να συμπεριλάβει και υπηρεσίες συντήρησης, τεχνικής βοήθειας και έκδοσης πιστοποιητικών. Επισημαίνουν την ανάληψη πρόσθετου σημαντικού πιστωτικού κινδύνου που προκύπτει και θέτουν ζήτημα αφενός αντιμετώπισης του «ενεργειακού τουρισμού» και αφετέρου δημιουργίας μηχανισμού εγγυοδοσίας ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του σχήματος. Ο ΕΣΠΕΝ όπως και η ΔΕΗ προτείνουν να γίνει ρητή αναφορά στη ρύθμιση ότι η σύμβαση για ενεργειακή αναβάθμιση θα είναι αυτοτελής και διακριτή από τη σύμβαση προμήθειας.
