Η μουσική, η μνήμη και η ιστορία της Σύρου συναντήθηκαν το απόγευμα του Σαββάτου στην πλατεία Μιαούλη της Ερμούπολης, όπου πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία η εκδήλωση "Η Φιλαρμονική του τότε, σήμερα", ένα ξεχωριστό αφιέρωμα στον σπουδαίο Συριανό δημιουργό Μάνο Ελευθερίου.
Η εκδήλωση, που εντάχθηκε στο πρόγραμμα εορτασμών για τα 200 χρόνια από την ονοματοδοσία της Ερμούπολης, συγκέντρωσε πλήθος κατοίκων και επισκεπτών του νησιού, οι οποίοι βρέθηκαν στον χώρο γύρω από την εμβληματική Κυκλική Εξέδρα της πλατείας Μιαούλη, καθώς και στα σκαλάκια του Δημαρχιακού Μεγάρου, για να παρακολουθήσουν την εκδήλωση αφιερωμένη σε έναν από τους σημαντικότερους πνευματικούς ανθρώπους που ανέδειξε η Σύρος.
Οι μελωδίες από τα τραγούδια του Μάνου Ελευθερίου αντήχησαν στο ιστορικό κέντρο της πόλης, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα συγκίνησης και νοσταλγίας. Στην εκδήλωση έδωσαν το "παρών" ο δήμαρχος Σύρου - Ερμούπολης, Αλέξης Αθανασίου, καθώς και άλλα μέλη της Δημοτικής Αρχής.
Ένας φόρος τιμής στον μεγάλο Συριανό δημιουργό
Η βραδιά αποτέλεσε έναν ουσιαστικό φόρο τιμής στον Μάνο Ελευθερίου, έναν άνθρωπο που με το έργο του σφράγισε τη σύγχρονη ελληνική μουσική και λογοτεχνία. Οι στίχοι του, που έχουν συνοδεύσει μερικά από τα σημαντικότερα τραγούδια του ελληνικού ρεπερτορίου, παραμένουν μέχρι σήμερα ζωντανοί και επίκαιροι, συνεχίζοντας να αγγίζουν διαφορετικές γενιές.
Η επιλογή της Φιλαρμονικής να αφιερώσει μια σύντομη, αλλά περιεκτική συναυλία στον Συριανό δημιουργό έδωσε στους παρευρισκόμενους την ευκαιρία να θυμηθούν αγαπημένα τραγούδια και να συνδεθούν με ένα σημαντικό κομμάτι της πολιτιστικής ταυτότητας του νησιού.
Η διαχρονική παρουσία της Φιλαρμονικής
Με τον τίτλο "Η Φιλαρμονική του τότε, σήμερα", η εκδήλωση δεν ανέδειξε μόνο το έργο του Μάνου Ελευθερίου, αλλά και τη μακρά διαδρομή της ίδιας της Φιλαρμονικής Ορχήστρας του Δήμου Σύρου - Ερμούπολης.
Η Φιλαρμονική αποτελεί έναν από τους παλαιότερους και σημαντικότερους πολιτιστικούς θεσμούς της Σύρου. Η παρουσία της έχει συνδεθεί διαχρονικά με τις σημαντικότερες στιγμές της κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής του νησιού, συνοδεύοντας εθνικές εορτές, θρησκευτικές εκδηλώσεις, πολιτιστικές δράσεις και σημαντικές δημόσιες εκδηλώσεις.
Μέσα από τη συγκεκριμένη μουσική συνάντηση, η ιστορία της Φιλαρμονικής "συνομίλησε" συμβολικά με το έργο του Μάνου Ελευθερίου, αναδεικνύοντας τη συμβολή της Σύρου στη διαμόρφωση του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού.
Α. Λαμπάρς: "Ο Μάνος Ελευθερίου έβγαλε προς τα έξω την ψυχή των ανθρώπων της Σύρου"
Η αρχιμουσικός της Δημοτικής Φιλαρμονικής, Αλίς Λαμπάρς μίλησε στην "Κοινή Γνώμη" για το μουσικό αφιέρωμα στον Μάνο Ελευθερίου, τη διαχρονική αξία του έργου του σπουδαίου Συριανού δημιουργού και τον ρόλο της Φιλαρμονικής στη σύγχρονη πολιτιστική ζωή του νησιού.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις προκλήσεις της επόμενης ημέρας για τον ιστορικό θεσμό, ενόψει και της δικής της συνταξιοδότησης.
Η Φιλαρμονική παρουσίασε ένα αφιέρωμα στον Μάνο Ελευθερίου. Τι σήμαινε για εσάς αυτή η βραδιά;
"Δεν ήταν η πρώτη φορά που ασχοληθήκαμε με το έργο του Μάνου Ελευθερίου. Είχαμε παρουσιάσει ξανά ένα αφιέρωμα την περίοδο 2009-2010, στο πλαίσιο ενός Φεστιβάλ που γινόταν στην Άνω Σύρο. Αυτή τη φορά θελήσαμε να κάνουμε ένα μικρό και πολύ ταπεινό αφιέρωμα εκ μέρους της Φιλαρμονικής.
Για μένα, ο Μάνος Ελευθερίου είναι πάνω απ' όλα ο άνθρωπος της καθημερινότητας. Είναι ο δημιουργός που μίλησε για τον απλό κόσμο, για τα μικρά πράγματα της ζωής, αλλά μέσα από αυτά κατάφερε να αγγίξει πολύ μεγάλα ζητήματα. Στα έργα του υπάρχει πάντα μια ιδιαίτερη μελαγχολία. Ακόμη και όταν ξεκινά από κάτι όμορφο και φωτεινό, πίσω του υπάρχει μια πίκρα, μια απογοήτευση, μια ανθρώπινη ευαισθησία. Και κατά κάποιο τρόπο έτσι είναι και η ίδια η ζωή.
Αυτό ακριβώς προσπαθήσαμε να μεταφέρουμε μουσικά. Μάλιστα, επειδή η συναυλία βασίστηκε αποκλειστικά στη μουσική, χωρίς τραγουδιστή, χρειάστηκε να μελετήσουμε ένα τεράστιο μέρος του έργου του. Ανακάλυψα ότι έχει γράψει περισσότερα από 500 τραγούδια και ποιήματα που μελοποιήθηκαν. Ήξερα ότι το έργο του ήταν μεγάλο, αλλά δεν φανταζόμουν πόσο πραγματικά ανεξάντλητο είναι".
Τι θεωρείτε ότι προσέφερε ο Μάνος Ελευθερίου στη Σύρο;
"Νομίζω ότι κατάφερε να ανεβάσει την καθημερινότητα του νησιού πολύ ψηλά. Δεν έβγαλε προς τα έξω μόνο τη βιτρίνα της Σύρου. Έβγαλε την ψυχή των ανθρώπων της. Αυτό θεωρώ ότι είναι το μεγαλύτερο επίτευγμά του. Κατάφερε να μετατρέψει εμπειρίες, εικόνες και συναισθήματα που οι Συριανοί θεωρούμε καθημερινά σε έργο με πανελλήνια απήχηση. Αυτή η σύνδεση του τόπου με τον άνθρωπο είναι κάτι πολύ σπουδαίο και διαχρονικό".
Ποιος είναι σήμερα ο ρόλος της Φιλαρμονικής στη σύγχρονη πολιτιστική ζωή της Σύρου;
"Ο βασικός ρόλος της Φιλαρμονικής παραμένει η συμμετοχή στις μεγάλες θρησκευτικές και κοινωνικές στιγμές του τόπου. Συνοδεύουμε τις λιτανείες, τις παρελάσεις, τις εκδηλώσεις του Πάσχα και γενικότερα γεγονότα που αποτελούν κομμάτι της ταυτότητας της Σύρου.
Παράλληλα όμως προσπαθούμε να ανοίξουμε τους ορίζοντες της Φιλαρμονικής και να μην περιοριζόμαστε μόνο σε αυτόν τον ρόλο. Το αφιέρωμα στον Μάνο Ελευθερίου, η πρόσφατη εκδήλωση στα μπαλκόνια της Ερμούπολης και άλλες μουσικές δράσεις έχουν ακριβώς αυτόν τον στόχο.
Έχουμε παρουσιάσει τζαζ, κλασική μουσική, ελληνικό ρεπερτόριο και διαφορετικά μουσικά είδη. Αυτό έχει σημασία τόσο για το κοινό, όσο και για τους ίδιους τους μουσικούς και τους μαθητές της Φιλαρμονικής. Η εκπαίδευση δεν αφορά μόνο στην τεχνική ενός οργάνου, αλλά και τη δυνατότητα να ανακαλύπτεις συνεχώς νέους τρόπους έκφρασης.
Πιστεύω ότι δεν υπάρχει κακό είδος μουσικής. Υπάρχει μόνο κακή εκτέλεση. Όλα τα είδη μουσικής έχουν κάτι να προσφέρουν".
Τι σημαίνουν για εσάς τα 200 χρόνια της Ερμούπολης;
"Για μένα η επέτειος αυτή αφορά πρωτίστως τη γέννηση της Ερμούπολης και τη μεγάλη αλλαγή που έφερε στη ζωή του νησιού. Διαβάζοντας την ιστορία της Σύρου, βλέπει κανείς ότι με τη δημιουργία της Ερμούπολης άλλαξε συνολικά η πορεία του τόπου.
Η Ερμούπολη έδωσε νέες δυνατότητες και δημιούργησε τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη θεσμών, όπως είναι και η Φιλαρμονική. Από τη δική μας πλευρά συμμετέχουμε όπου μπορούμε στους εορτασμούς, γνωρίζοντας ότι κάθε παρουσίαση απαιτεί μήνες προετοιμασίας, πρόβες και πολλή δουλειά από τους μουσικούς, οι οποίοι προσφέρουν εθελοντικά τον χρόνο τους.
Αυτό που εύχομαι είναι να γιορτάζουμε τα 200 χρόνια της Ερμούπολης έχοντας το βλέμμα στραμμένο στα επόμενα 200".
Πλησιάζει η συνταξιοδότησή σας. Πώς βλέπετε το μέλλον της Φιλαρμονικής;
"Ναι, η διαδικασία έχει ήδη ξεκινήσει, αν και όπως συμβαίνει συνήθως στο Δημόσιο απαιτεί χρόνο. Έχουμε πέντε χρόνια μπροστά μας. Αυτό που με απασχολεί περισσότερο είναι να είναι έτοιμη η Φιλαρμονική για την επόμενη ημέρα.
Πρέπει από τώρα να προετοιμάσουμε το μέλλον του θεσμού. Η διαδοχή δεν είναι μια προσωπική υπόθεση, αλλά μια διαδικασία που πρέπει να γίνει σε συνεργασία με τον Δήμο, καθώς πρόκειται για δημοτική θέση.
Αυτό που προσπαθούμε αυτή την περίοδο είναι να διαμορφώσουμε ένα πλαίσιο που θα εξασφαλίζει ότι η Φιλαρμονική δεν θα μείνει χωρίς μαέστρο και χωρίς καθηγητές όταν ολοκληρωθεί η δική μου παρουσία. Είναι κάτι που θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό, γιατί δυστυχώς, παρά τη διαδρομή σχεδόν 200 ετών του θεσμού, αυτά τα ζητήματα δεν έχουν ακόμη λυθεί οριστικά. Για τον λόγο αυτό πιστεύω ότι η προετοιμασία για το αύριο πρέπει να ξεκινήσει από σήμερα".
