Εκτός από τις δεκάδες έρευνες και την ανάλυση δεικτών για την απασχόληση, την κοινωνική ένταξη και την ποιότητα ζωής στο Νότιο Αιγαίο, το Περιφερειακό Παρατηρητήριο Κοινωνικής Ένταξης, παρουσιάζει το “Κοινωνικό Οικοσύστημα”, μια νέα ψηφιακή πλατφόρμα που φέρνει κοντά φορείς, Συλλόγους, Σωματεία και εθελοντικές ομάδες των νησιών για δικτύωση και συνεργασία.
Η πλατφόρμα προσφέρει έναν διαδραστικό χάρτη, ημερολόγιο δράσεων και ευκαιρίες συνεργασίας για τους φορείς, αντιμετωπίζοντας τις προκλήσεις της νησιωτικότητας, ενώ στόχος της είναι η είναι να συμβάλλει στην ενίσχυση της δικτύωσης, της συνεργασίας μεταξύ των διάφορων πρωτοβουλιών, της ανάδειξης του έργου τους και αντίστοιχα να υπερκεράσει ζητήματα που αντιμετωπίζει η εν λόγω Περιφέρεια, όπως η νησιωτικότητα.
Για τη συγκεκριμένη πλατφόρμα, αλλά και για τα αποτελέσματα των ερευνών που “τρέχουν” για την αποτύπωση των συνθηκών κοινωνικής ένταξης και την ανάδειξη πιθανών σημείων ευαλωτότητας που επηρεάζουν τη διαβίωση των κατοίκων των Κυκλάδων και των Δωδεκανήσων, μίλησε στην “Κοινή Γνώμη”, η υπεύθυνη του Παρατηρητηρίου Κοινωνικής Ένταξης Ν. Αιγαίου, Κυριακή Κυρίτση.
- Το Περιφερειακό Παρατηρητήριο Κοινωνικής Ένταξης Νοτίου Αιγαίου, προχώρησε σε μία ακόμη καινοτομία. Ο λόγος για το «Κοινωνικό Οικοσύστημα». Τι ακριβώς είναι αυτή η ψηφιακή πλατφόρμα;
“Αρχικά, θα θέλαμε να σας ευχαριστήσουμε για τη φιλοξενία και τη δυνατότητα που μας δίνει η εφημερίδα «Κοινή Γνώμη» να παρουσιάσουμε το έργο μας στον κοινωνικό τομέα. Όπως θα γνωρίζετε, δίνουμε μεγάλη έμφαση στην ανάπτυξη πρωτότυπων ψηφιακών εφαρμογών και η τελευταία από αυτές, είναι το «Κοινωνικό Οικοσύστημα / Social Hub». Η εφαρμογή αποτελεί μια ολοκληρωμένη ψηφιακή πλατφόρμα, ένα κοινό ψηφιακό χώρο που «στεγάζει» όλες τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών οι οποίες δραστηριοποιούνται στο Νότιο Αιγαίο.
Θα ήθελα να αναφέρω και την ιστορία πίσω από τη δημιουργία του οικοσυστήματος, από τις έρευνες που διεξάγουμε κάθε χρόνο σε δήμους της περιφέρειας και μέσα από συνεντεύξεις με συλλόγους, σωματεία και εθελοντικές οργανώσεις διαπιστώσαμε ότι δεν υπήρχε χαρτογράφηση αυτών των οργανώσεων, όπως επίσης ότι υπήρχε η ανάγκη για εξωστρέφεια και επικοινωνία προς τον κόσμο του τόσο σημαντικού έργου που διεξάγουν - πολύ συχνά - με λίγα μέσα.
Αυτά τα ζητήματα ήρθε να καλύψει το Κοινωνικό Οικοσύστημα το οποίο γεωγραφικά καλύπτει όλους τους δήμους στο Νότιο Αιγαίο ενώ θεματικά απαρτίζεται από οκτώ βασικές κατηγορίες δραστηριότητας, αιμοδοσία - υγεία - κοινωνική μέριμνα, πολιτισμός και άυλη πολιτιστική κληρονομιά, σύλλογοι νέων, πολιτική προστασία κ.ά. ανάλογα με τη βασική δραστηριότητα που έχει κάθε φορέας.
Είναι μια εφαρμογή εύχρηστη καθώς όλα αποτυπώνονται σε διαδραστικό χάρτη, επίσης υπάρχει δυνατότητα ανάρτησης εκδηλώσεων – οι σύλλογοι αποκτούν πρόσβαση στο οικοσύστημα με δικό τους κωδικό - και τέλος σύντομα θα έχουν τη δυνατότητα να ανεβάζουν προσκλήσεις προς όλους τους φορείς για συνεργασία, κοινή δράση και άλλες ενέργειες”.
- Ποιος είναι ο κεντρικός σκοπός της και σε ποιους απευθύνεται;
“Κεντρικός σκοπός του «Κοινωνικού Οικοσυστήματος» είναι η χαρτογράφηση, η προβολή και η διασύνδεση των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που δραστηριοποιούνται στα νησιά του Νοτίου Αιγαίου. Η πλατφόρμα απευθύνεται τόσο στους ίδιους τους φορείς, όσο και στους πολίτες, οι οποίοι μπορούν να ενημερώνονται εύκολα για τις οργανώσεις και τις πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται στον τόπο τους. Παράλληλα, αποτελεί ένα χρήσιμο εργαλείο και για την τοπική αυτοδιοίκηση, καθώς προσφέρει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της κοινωνικής δραστηριότητας σε κάθε νησί, συμβάλλοντας στον καλύτερο σχεδιασμό και συντονισμό των τοπικών πολιτικών”.
- Ποια είναι τα οφέλη για τους φορείς, αλλά και για τους πολίτες;
Βασικό όφελος για προς τους φορείς είναι ότι προσφέρει μια κοινή ψηφιακή στέγη, επίσης ενισχύει τη διαφάνεια και διευκολύνει τη συνεργασία και τη δικτύωσή μεταξύ τους.
Ταυτόχρονα, δίνει στους πολίτες τη δυνατότητα να ενημερώνονται εύκολα για τους φορείς που δραστηριοποιούνται στον τόπο τους. Μέσα από τον διαδραστικό χάρτη και τις θεματικές ενότητες, μπορούν να αναζητούν οργανώσεις που δραστηριοποιούνται σε τομείς όπως η κοινωνική μέριμνα, η υγεία, ο πολιτισμός, το περιβάλλον και η πολιτική προστασία, αποκτώντας έτσι περισσότερες ευκαιρίες συμμετοχής στα κοινά.
Η δημιουργία του Κοινωνικού Οικοσυστήματος ανταποκρίθηκε σε μια ουσιαστική ανάγκη: να υπάρχει ένας ενιαίος χώρος καταγραφής, προβολής και συνεργασίας των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Στόχος μας πλέον είναι να ενταχθούν ακόμη περισσότεροι σύλλογοι και φορείς, ώστε η αποτύπωση της κοινωνικής δράσης στα νησιά να είναι όσο το δυνατόν πιο πλήρης και αντιπροσωπευτική”.
- Εκτός όμως από το «Κοινωνικό Οικοσύστημα», το Παρατηρητήριο συνεχίζει τις επιτόπιες έρευνες σε όλους τους δήμους του Νοτίου Αιγαίου, με στόχο την αποτύπωση των συνθηκών κοινωνικής ένταξης και την ανάδειξη πιθανών σημείων ευαλωτότητας που επηρεάζουν τη διαβίωση των κατοίκων. Που ακριβώς αυτές στοχεύουν και που θα χρησιμέψουν τα αποτελέσματα των ερευνών;
“Μέσα από συνεντεύξεις με ομάδες στόχου δηλαδή αιρετά πρόσωπα που λαμβάνουν αποφάσεις, στελέχη κοινωνικών υπηρεσιών και πολίτες αποκτούμε μια ολοκληρωμένη εικόνα των αναγκών, των προκλήσεων και των δυνατοτήτων κάθε τοπικής κοινωνίας. Οι έρευνες αυτές μας επιτρέπουν να χαρτογραφούμε τις τοπικές κοινωνίες, να αναδεικνύουμε καλές πρακτικές που μπορούν να αξιοποιηθούν και από άλλους δήμους, αλλά και να εντοπίζουμε έγκαιρα πιθανούς κινδύνους ή νέες μορφές κοινωνικής ευαλωτότητας. Τα ευρήματα δημοσιεύονται ως αξιόπιστη πηγή ενημέρωσης ενώ ταυτόχρονα αξιοποιούνται στον εμπλουτισμό του «Κοινωνικού Προφίλ», ενός ψηφιακού εργαλείου που έχουμε αναπτύξει με στόχο να παρέχει πληροφορίες για κάθε δήμο ξεχωριστά.
Ειδικά για το 2026, το ερωτηματολόγιο που αφορά τους πολίτες θα απευθυνθεί ανοιχτά στο σύνολο του πληθυσμού, και για αυτό θέλουμε να έχουμε ένα μεγάλο και αντιπροσωπευτικό δείγμα οπότε κάθε κοινοποίηση και διάδοση των ερευνών είναι ιδιαίτερα χρήσιμη και θα διευκολύνει το έργο μας.
Όσον αφορά sτην αξιοποίηση των αποτελεσμάτων εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως είναι η πολιτική βούληση, η ωριμότητα των θεσμών να στηρίζουν τις αποφάσεις τους σε τεκμηριωμένα δεδομένα, οι προτεραιότητες κάθε περιόδου και οι κοινωνικές πιέσεις που ασκούνται από διαφορετικές ομάδες συμφερόντων.
Σε γενικές γραμμές, είμαστε ιδιαίτερα ικανοποιημένοι/ες, καθώς τα ευρήματα και οι έρευνες του Παρατηρητηρίου τυγχάνουν αναγνώρισης από τους δήμους της Περιφέρειας και είναι γνωστά και στις κεντρικές υπηρεσίες του κράτους”.
- Αρχές Μαΐου δημοσιεύσατε την 6η Ετήσια Περιφερειακή Έρευνα. Ποια είναι τα αποτελέσματά της;
“Η έρευνα καταγράφει και δημοσιεύει τους βασικούς δείκτες εισοδήματος, απασχόλησης, υγείας, εκπαίδευσης, ποιότητας ζωής, υλικής αποστέρησης και κοινωνικού αποκλεισμού. Για το 2025 ανέδειξε, μεταξύ άλλων, ότι το Νότιο Αιγαίο διατηρεί υψηλή αναπτυξιακή και οικονομική δυναμική, ωστόσο, επηρεάζεται έντονα από τη νησιωτικότητα, τον χωρικό κατακερματισμό, την εποχικότητα της εργασίας και την εξάρτηση από τον τριτογενή τομέα. Επιπλέον, σημαντικό εύρημα αποτελεί η δημιουργία πιέσεων αναφορικά με το κόστος ζωής, τη στέγαση, τους διαθέσιμους πόρους, όπως και την παροχή υπηρεσιών.
Σήμερα, οι βασικές προκλήσεις αφορούν την ανθεκτικότητα των νησιών απέναντι στις φυσικές καταστροφές και την κλιματική αλλαγή, την προστασία των φυσικών πόρων και τη φέρουσα ικανότητα των νησιωτικών προορισμών, την έντονη εποχικότητα της απασχόλησης στον τουρισμό, την προσβασιμότητα των υπηρεσιών για τα άτομα με αναπηρία, καθώς και την ικανότητα του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα να προσαρμόζονται στις νέες τεχνολογίες και στις ταχύτατες κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές.
Επομένως, θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η ευημερία ενός τόπου είναι συνάρτηση, όχι μόνο οικονομικών δεικτών, αλλά και των δυνατοτήτων για βιώσιμη ανάπτυξη και της ανθεκτικότητας των φυσικών πόρων, ένας προβληματισμό που απασχολεί όλο και περισσότερο τις νησιωτικές κοινωνίες.
Παράλληλα σε εθνικό επίπεδο, αναδεικνύεται η ανάγκη υλοποίησης του προβλεπόμενου - από τον νόμο - ενιαίου γεωπληροφοριακού συστήματος κοινωνικών δεδομένων, το οποίο θα επιτρέπει τη διασύνδεση, τη συγκριτική αξιολόγηση και την αξιοποίηση των ευρημάτων από όλες τις Περιφέρειες της χώρας”.
- Τέλος, έχετε αρχίσει δράσεις με την τοπική κοινωνία. Θα θέλατε να μας πείτε κάτι περισσότερο για αυτές;
“Ναι, τον τελευταίο χρόνο έχουμε ξεκινήσει δράσεις σε συνεργασία με την τοπική κοινωνία και τα αποτελέσματα μας δίνουν μεγάλη χαρά και ώθηση να τις συνεχίσουμε στο μέλλον. Στη Σύρο υλοποιήσαμε το βιωματικό εργαστήριο «Το νησί που ονειρεύομαι: Μαθαίνω τον τόπο μου- Σχεδιάζω ένα καλύτερο αύριο», με την έκτη τάξη του 3ου δημοτικού σχολείου και πραγματικά οι νεαροί μαθητές και μαθήτριες μας εξέπληξαν με την ενέργεια, τις ιδέες και τον ενθουσιασμό τους. Ακόμα μία δράση ήταν το Milos AI Social Lab, που έγινε αρχές Μαρτίου στον Δήμο Μήλου. Μετά από ενημέρωση, έγινε μια ανοιχτή συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη με πολίτες, επιχειρηματίες και μέλη του δημοτικού συμβουλίου ενώ την επόμενη ημέρα και σε συνεργασία με το Κέντρο Κοινότητας πραγματοποιήθηκε ένα βιωματικό εργαστήριο σε μαθητές και μαθήτριες του Γενικού Λυκείου Σύρου. Η δράση είχε ουσιαστικό αντίκτυπο και ευχόμαστε να υλοποιηθεί και σε άλλα σχολεία όπως και σε άλλα νησιά.
Εκπροσωπώντας όλη την ομάδα έργου θα ήθελα να σας ευχαριστήσω ακόμα μία φορά για τη συνέντευξη”.
