Δυόμισι χρόνια μετά την ανάληψη των καθηκόντων της σημερινής Δημοτικής Αρχής, ο δήμαρχος Θήρας, Νίκος Ζώρζος προχωράει, μιλώντας στην "Κοινή Γνώμη", σε έναν συνολικό απολογισμό της μέχρι σήμερα πορείας του Δήμου, αναδεικνύοντας τόσο τα έργα που υλοποιήθηκαν όσο και τις μεγάλες προκλήσεις που κλήθηκε να διαχειριστεί η Σαντορίνη.
Ο κ. Ζώρζος περιγράφει ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον διοίκησης, καθώς, όπως επισημαίνει, η Σαντορίνη υποδέχεται περίπου 3,5 εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως, με τις ανάγκες που δημιουργούνται να είναι δυσανάλογα μεγάλες σε σχέση με τη στελέχωση και τις δυνατότητες του Δήμου.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Δημοτική Αρχή έθεσε από την αρχή της θητείας της συγκεκριμένους στόχους, που αφορούν τη διαχείριση των τουριστικών ροών, τη βελτίωση της καθημερινότητας των κατοίκων, την αντιμετώπιση των κυκλοφοριακών προβλημάτων, την ενίσχυση των υποδομών και κυρίως την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού αποθέματος του νησιού.
Στο επίκεντρο της συνέντευξης βρίσκονται τα μεγάλα έργα ύδρευσης και αποχέτευσης, οι επεκτάσεις των μονάδων αφαλάτωσης, οι κυκλοφοριακές παρεμβάσεις, οι λιμενικές υποδομές, η εφαρμογή του συστήματος Berth Allocation για την καλύτερη διαχείριση της κρουαζιέρας, αλλά και οι παρεμβάσεις στην παιδεία, τον πολιτισμό και τον αθλητισμό. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα νέα σχολικά κτήρια που σχεδιάζονται, στις αναπλάσεις κοινόχρηστων χώρων, καθώς και σε έργα πολιτισμού που συνδέονται με την ανάδειξη της ιστορίας και της ιδιαίτερης ταυτότητας της Σαντορίνης και της Θηρασιάς.
Παράλληλα, ο δήμαρχος αναφέρεται στις δυσκολότερες στιγμές της θητείας, με κυρίαρχη τη σεισμική δραστηριότητα του 2025, αλλά και στις αποφάσεις που προκάλεσαν αντιδράσεις, όπως οι κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, οι περιορισμοί στη δόμηση και η διαχείριση των αφίξεων των κρουαζιερόπλοιων.
Κεντρικό μήνυμα του κ. Ζώρζου αποτελεί η ανάγκη προστασίας της φυσιογνωμίας του νησιού, με τον ίδιο να υπογραμμίζει ότι "το μεγαλύτερο στοίχημα για τη Σαντορίνη είναι να παραμείνει ένας βιώσιμος τόπος για τις επόμενες γενιές, διατηρώντας τα χαρακτηριστικά που την καθιστούν μοναδική διεθνώς".
Έχοντας συμπληρώσει περίπου το μισό της τρέχουσας θητείας σας, πώς αξιολογείτε μέχρι σήμερα την πορεία της Δημοτικής Αρχής και ποια θεωρείτε ότι είναι τα σημαντικότερα αποτελέσματα αυτής της περιόδου για τη Σαντορίνη;
"Ο Δήμος Θήρας υποδέχεται περίπου 3,5 εκατομμύρια επισκέπτες τον χρόνο, γεγονός που απαιτεί πολύ υψηλό επίπεδο οργάνωσης για την εξυπηρέτηση των αναγκών που προκύπτουν, με στελέχωση και διοικητική υποστήριξη σαφώς μικρότερη από αυτή που θα αντιστοιχούσε σε έναν προορισμό αυτού του μεγέθους. Αυτή η πραγματικότητα απαιτεί σωστή ιεράρχηση των προβλημάτων, δυσανάλογα μεγάλο χρόνο εργασίας και συνολική προσπάθεια από όλους.
Στη δική μου λογική είναι να πράττω περισσότερα και να ανακοινώνω λιγότερα. Σε αυτά τα δυόμισι χρόνια, πέρα από τη διαχείριση προβλημάτων που προέκυψαν από τη γρήγορη ανάπτυξη του νησιού τα προηγούμενα χρόνια και την ανάγκη εφαρμογής περιοριστικών μέτρων, τα οποία ενίοτε προκαλούν αντιδράσεις, όπως συνέβη με το Berth Allocation, θέσαμε από την πρώτη στιγμή συγκεκριμένους και υψηλούς στόχους.
Οι στόχοι αυτοί αφορούσαν στη διαχείριση των ροών των επισκεπτών, τις κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, καθώς η Σαντορίνη αντιμετωπίζει πλέον προβλήματα που συναντώνται σε αστικά κέντρα, την προστασία του τοπίου και συνολικά του περιβάλλοντος, το αίτημα για μη δημιουργία νέων κλινών στο νησί, καθώς και την ανάδειξη του πολιτισμού που αναπτύχθηκε εδώ από την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού έως τα νεότερα χρόνια.
Για την επίτευξη αυτών των στόχων ξεκίνησε άμεσα η προετοιμασία τόσο σε επίπεδο ωρίμανσης μελετών όσο και σε επίπεδο διεκδίκησης θεσμικών παρεμβάσεων από την Πολιτεία. Παράλληλα, για όσα αποτελούν ευθύνη του Δήμου, προχωρήσαμε στις απαραίτητες κανονιστικές αποφάσεις.
Κλείνοντας, θεωρώ ότι, κρίνοντας την πορεία της Δημοτικής Αρχής και λαμβάνοντας υπόψη την οργάνωση και τη στελέχωση του Δήμου, τα αποτελέσματα μέχρι σήμερα είναι αρκούντως ικανοποιητικά".
Ποια έργα υποδομής θεωρείτε ότι ξεχώρισαν αυτά τα τελευταία δυόμισι χρόνια;
"Σημαντικό βάρος δόθηκε στον σχεδιασμό και την υλοποίηση βασικών υποδομών, ξεκινώντας από τις κυκλοφοριακές μελέτες που έχουν ολοκληρωθεί και θεσμοθετηθεί για κρίσιμους οικισμούς, όπως τα Φηρά, η Οία, το Αμμούδι, η Επισκοπή Γωνιάς, το Εμπορείο - Περίσσα και άλλες περιοχές του νησιού.
Παράλληλα, έχουν υλοποιηθεί και δρομολογηθεί σημαντικά έργα ύδρευσης και αποχέτευσης. Ολοκληρώθηκε η επέκταση της μονάδας αφαλάτωσης στην Αγία Παρασκευή, με παραγωγή 10.000 κυβικών μέτρων ημερησίως, ενώ προχώρησε η υδροδότηση της κεντρικής και νότιας Σαντορίνης με νέα δεξαμενή και εκτεταμένα δίκτυα μεταφοράς.
Σήμερα η Σαντορίνη παράγει περίπου 24.500 κυβικά μέτρα νερού ημερησίως, με προοπτική περαιτέρω αύξησης της παραγωγής τα επόμενα χρόνια.
Σε εξέλιξη βρίσκονται έργα στα δίκτυα Καρτεράδου και Μεσαριάς, ενώ στη Θηρασιά έχει εγκατασταθεί νέα μονάδα αφαλάτωσης με σύγχρονα ενεργειακά χαρακτηριστικά. Την ίδια στιγμή επεκτείνονται δίκτυα αποχέτευσης και ύδρευσης σε όλη την έκταση του νησιού, ενώ είναι πλέον έτοιμη και η αναβάθμιση του Βιολογικού Καθαρισμού, ώστε να καταστεί δυνατή η αξιοποίηση του επεξεργασμένου νερού για αρδευτικές χρήσεις, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό λόγω των αναγκών που δημιουργεί η κλιματική αλλαγή.
Στον τομέα των λιμενικών υποδομών προχωρά η πύλη διαφυγής στη Βλυχάδα, με προϋπολογισμό 4,6 εκατομμύρια ευρώ, ενώ βρίσκεται προς δημοπράτηση η μαρίνα του Μονολίθου, ένα έργο που ξεκίνησε να ωριμάζει ήδη από το 2013 και για το οποίο ευελπιστούμε στην ολοκλήρωση των διαδικασιών και στην αναζήτηση αναδόχου κατασκευής.
Παράλληλα, έχει τεθεί σε πλήρη εφαρμογή το Berth Allocation, ώστε να αποφεύγονται ουρές αναμονής στο τελεφερίκ και να αντιμετωπίζονται προβλήματα που προκαλούνται από τη μη ορθή κατανομή των αφίξεων των κρουαζιερόπλοιων μέσα στην εβδομάδα. Το μέτρο συμβάλλει ουσιαστικά και στην αποσυμφόρηση περιοχών όπως η Οία, με τα αποτελέσματα μέχρι στιγμής να είναι εξαιρετικά".
Πέρα από τις βασικές υποδομές, τι έχει γίνει στον τομέα της παιδείας;
"Στον τομέα της παιδείας έχει γίνει πολύ σοβαρή δουλειά. Δημιουργήθηκαν και λειτουργούν νέες εκπαιδευτικές δομές, όπως το Ειδικό Νηπιαγωγείο, η ΣΑΕΚ με δύο ειδικότητες και νέα τμήματα νηπιαγωγείων.
Παράλληλα, προχωρά η προετοιμασία για νέες σχολικές μονάδες. Αυτή την περίοδο παραδίδεται η μελέτη για νέο Δημοτικό Σχολείο στο Ακρωτήρι, επιφάνειας 1.036 τετραγωνικών μέτρων, ενώ σχεδιάζεται νέο Γυμνάσιο στα Φηρά, στον χώρο όπου λειτουργεί σήμερα, με δυνατότητα να συνεχιστεί η λειτουργία του σχολείου παράλληλα με την κατασκευή του νέου κτηρίου.
Επιπλέον, σχεδιάζεται νέο σχολικό συγκρότημα στο Εμπορείο, το οποίο μπορεί να αποτελέσει πρότυπο λύκειο για την περιοχή. Την ίδια στιγμή έχουν γίνει σημαντικές αναβαθμίσεις και συντηρήσεις σχολικών μονάδων μέσω του προγράμματος "Μαριέττα Γιαννάκου", με στόχο τη βελτίωση των εκπαιδευτικών υποδομών του νησιού".
Ποιες είναι οι σημαντικότερες παρεμβάσεις σε πολιτισμό, αναπλάσεις και αθλητικές υποδομές;
"Παράλληλα με τις παρεμβάσεις στην παιδεία, προχωρούν και σημαντικά έργα που αφορούν τον πολιτισμό, τις αναπλάσεις και τη βελτίωση της καθημερινότητας των κατοίκων. Αυτή τη στιγμή βρίσκονται υπό κατασκευή έργα ανάπλασης, όπως η πλατεία Φηροστεφανίου και η πλατεία Σαρπάκη, ενώ υλοποιούνται και έργα δημιουργίας χώρων στάθμευσης, με ένα ολοκληρωμένο έργο στο Αμμούδι και ένα ακόμη υπό κατασκευή στην Οία. Παράλληλα, προχωρούν κοινωνικά και κυκλοφοριακά έργα που αφορούν τους οικισμούς του νησιού.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δημοπρατηθεί το Κέντρο Τεκμηρίωσης της Γεωλογικής Ιστορίας της Σαντορίνης στην Έξω Γωνιά, ένα έργο ενταγμένο στο Περιφερειακό ΕΣΠΑ. Έχει επίσης παραδοθεί η μελέτη για την αποκατάσταση του Γουλά του Εμπορείου, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η μελέτη για το Πολιτιστικό Κέντρο της Οίας.
Ταυτόχρονα, προχωρούν οι αδειοδοτήσεις για μια σειρά έργων, όπως η κατασκευή δημόσιων τουαλετών στη Μεσαριά, η διαμόρφωση παιδικής χαράς στο Κοντοχώρι και η ανάπλαση της πλατείας Καρτεράδου. Υπάρχουν επίσης μελέτες για παρεμβάσεις σε πεζοδρόμια, καθώς και για την ανάδειξη της εισόδου στον αρχαιολογικό χώρο του Ακρωτηρίου.
Στον τομέα του αθλητισμού έχει εκπονηθεί προμελέτη για έργα όπως ο στίβος του Καρτεράδου, ενώ αναμένεται χρηματοδότηση από το Πράσινο Ταμείο για την αναβάθμιση αθλητικών εγκαταστάσεων. Ήδη έχουν δημοπρατηθεί έργα αναβάθμισης αθλητικών χώρων στη Θηρασιά, στον Βόθωνα, στο Ακρωτήρι και στο Εμπορείο, με χρηματοδότηση του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού.
Παράλληλα, έχει ενταχθεί έργο στην Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση για το Κέντρο Τεκμηρίωσης της Ιστορίας της Θηρασιάς, καθώς και μια σειρά άλλων έργων που βρίσκονται σε εξέλιξη. Την ίδια στιγμή προχωρούν μελέτες οδοποιίας και παρακαμπτήριων δρόμων, που αναμένεται να συμβάλουν ουσιαστικά στη μείωση των κυκλοφοριακών προβλημάτων στους οικισμούς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η διάνοιξη δρόμου στο Αμμούδι, ώστε να παρακάμπτεται η Οία και να αποσυμφορείται η κυκλοφορία σε Οία, Ημεροβίγλι, Φηρά και Πύργο".
Η Σαντορίνη αντιμετωπίζει διαρκώς μεγάλες πιέσεις λόγω της έντονης τουριστικής δραστηριότητας. Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες προκλήσεις που χρειάστηκε να διαχειριστεί ο Δήμος σε αυτή τη θητεία;
"Οι προκλήσεις συνδέονται άμεσα με την ανάγκη εξορθολογισμού της ανάπτυξης του νησιού. Η βασική επιδίωξη είναι η ανάπτυξη να περιοριστεί στη βελτίωση των υποδομών και στη δημιουργία εκείνων των έργων που μπορούν να αμβλύνουν τα προβλήματα που προκαλεί η έντονη τουριστική δραστηριότητα, ιδιαίτερα σε ότι αφορά τις δημόσιες υποδομές.
Η μεγαλύτερη πρόκληση που κληθήκαμε να διαχειριστούμε ήταν αναμφίβολα η σεισμική δραστηριότητα του 2025, κατά τη διάρκεια της οποίας καταγράφηκαν περίπου 29.000 σεισμοί σε μεγάλο χρονικό διάστημα.
Παράλληλα, σημαντική πρόκληση αποτέλεσε η εφαρμογή του Berth Allocation και η συνεχής παρακολούθηση των αποτελεσμάτων του, καθώς μόνο μέσα από τη συστηματική αξιολόγηση μπορεί να βελτιώνεται διαρκώς η αποτελεσματικότητά του. Αντίστοιχα, σημαντικό έργο αποτέλεσε η εφαρμογή κανονιστικών αποφάσεων για τη ρύθμιση ή την άμβλυνση προβλημάτων που αντιμετωπίζει το νησί.
Ιδιαίτερα σημαντική πρόκληση αποτελεί και η γεωμετρική αύξηση του μαθητικού πληθυσμού, η οποία δημιουργεί την ανάγκη για δύο νέες σχολικές μονάδες.
Ωστόσο, ο κυρίαρχος στόχος παραμένει η αποδοχή από την Πολιτεία της πρότασης για απαγόρευση δημιουργίας νέων καταλυμάτων κάθε μορφής και ιδιαίτερα νέων στρατηγικών επενδύσεων στον τομέα του τουρισμού".
Πώς διαχειρίστηκε ο Δήμος τη σεισμική δραστηριότητα του 2025;
"Η συγκεκριμένη πρόκληση βρήκε τον Δήμο καλά οργανωμένο, κάτι που αναγνώρισαν όσοι συμμετείχαν στη διαχείριση του φαινομένου. Παράλληλα, υπήρξαν γρήγορα αντανακλαστικά και από την Πολιτεία, γεγονός που συνέβαλε σημαντικά στην αποτελεσματική αντιμετώπιση της κατάστασης.
Η συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων ήταν καθοριστική, καθώς επρόκειτο για ένα φαινόμενο μεγάλης διάρκειας και έντασης, που δοκίμασε τις αντοχές τόσο των υπηρεσιών όσο και της τοπικής κοινωνίας".
Ποια “μαθήματα” θεωρείτε ότι πήρε η Σαντορίνη από αυτή την εμπειρία;
"Το σημαντικότερο μάθημα είναι ότι ο άνθρωπος πρέπει να σέβεται τη φύση, να λαμβάνει υπόψη του τα φυσικά φαινόμενα πριν αυτά εκδηλωθούν και να αναγνωρίζει την ευθύνη που έχει απέναντί τους. Η υπέρβαση του μέτρου μπορεί να οδηγήσει σε δυσάρεστες συνέπειες και αυτό είναι κάτι που δεν πρέπει να ξεχνάμε.
Παράλληλα, χρειάζεται να αποβάλουμε αυτό που θα μπορούσε να ονομαστεί βουλησιαρχία, δηλαδή την τάση του σύγχρονου ανθρώπου να θεωρεί ότι μπορεί να λειτουργεί πέρα από τα όρια του μέτρου, πιστεύοντας πως η επιστήμη και η τεχνολογία θα του επιτρέψουν πάντοτε να διορθώνει εκ των υστέρων τις συνέπειες των επιλογών του.
Η εμπειρία δείχνει ότι αυτή η αντίληψη συχνά οδηγεί σε αδιέξοδα. Το παράδειγμα της κλιματικής αλλαγής είναι χαρακτηριστικό. Παρά τις σοβαρές επιπτώσεις που είναι πλέον ορατές σε παγκόσμιο επίπεδο, οι κοινωνίες δεν λαμβάνουν πάντοτε τα απαραίτητα ριζοσπαστικά μέτρα αντιμετώπισης. Ταυτόχρονα, διαπιστώνουμε ότι η επιστήμη και η τεχνολογία, παρότι αποτελούν πολύτιμα εργαλεία, δεν φαίνεται να μπορούν από μόνες τους να επιλύσουν το πρόβλημα.
Γι' αυτό θεωρώ ότι ο άνθρωπος οφείλει να επαναπροσδιορίσει τη στάση του και να αποδεχθεί ότι αποτελεί μέρος της φύσης και όχι κυρίαρχό της".
Ποια θεωρείτε σήμερα τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει το νησί;
"Το μεγαλύτερο στοίχημα για τη Σαντορίνη είναι η αποτροπή της περαιτέρω δόμησης. Αν αυτό δεν επιτευχθεί, θα απαιτούνται συνεχώς νέες υποδομές για να καλύπτονται οι ολοένα αυξανόμενες ανάγκες που δημιουργούνται.
Παράλληλα, σημαντικά ζητήματα παραμένουν οι παρακαμπτήριοι δρόμοι, οι χώροι στάθμευσης, οι αναπλάσεις περιοχών και συνολικά η προστασία του τοπίου, που αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη βιώσιμη ανάπτυξη του νησιού".
Υπήρξαν δύσκολες αποφάσεις μέσα στη θητεία σας;
"Βεβαίως υπήρξαν δύσκολες αποφάσεις και αρκετές από αυτές έχουν ήδη αναφερθεί. Οι πιο δύσκολες αφορούσαν τους περιορισμούς στη δόμηση, τις πεζοδρομήσεις, τις μονοδρομήσεις και συνολικά τις κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, καθώς και το σύστημα διαχείρισης της κρουαζιέρας μέσω του Berth Allocation.
Κάθε ανατροπή μιας κατάστασης που έχει παγιωθεί επί χρόνια δημιουργεί αντιδράσεις. Ωστόσο, θεωρώ ότι σήμερα η κοινωνία είναι πιο ώριμη να κατανοήσει την αναγκαιότητα αυτών των παρεμβάσεων και να τις αποδεχθεί".
Ποιοι είναι οι βασικοί στόχοι για το επόμενο διάστημα;
"Οι βασικοί στόχοι για το επόμενο διάστημα παραμένουν δύο, η προστασία του τοπίου και του περιβάλλοντος και η υλοποίηση έργων που αφορούν τον πολιτισμό και τις βασικές υποδομές για την εξυπηρέτηση κατοίκων και επισκεπτών.
Πιο συγκεκριμένα, στους στόχους αυτούς περιλαμβάνονται η παρακολούθηση της πορείας της μελέτης για το νέο λιμάνι, η αναζήτηση επενδυτή για την κατασκευή της μαρίνας στον Μονόλιθο, η συντήρηση και ανάδειξη του Γουλά στο Εμπορείο, το Κέντρο Τεκμηρίωσης της ιστορίας της Θηρασιάς, το Κέντρο Γεωλογικής Ιστορίας της Σαντορίνης, καθώς και η ολοκλήρωση της μελέτης αναστήλωσης του αρχαίου θεάτρου στην Αρχαία Θήρα.
Παράλληλα, προτεραιότητα αποτελούν οι νέες σχολικές μονάδες, τα έργα ύδρευσης, αποχέτευσης και αφαλάτωσης, οι βελτιώσεις στις λιμενικές υποδομές, τα έργα στον τομέα του αθλητισμού, καθώς και οι παρεμβάσεις στην οδοποιία και οι παρακαμπτήριοι δρόμοι".
Κοιτώντας συνολικά το μέλλον της Σαντορίνης, ποιο είναι το μεγαλύτερο στοίχημα;
"Η Σαντορίνη είναι ένας μοναδικός και ιδιαίτερος τόπος. Το μεγαλύτερο στοίχημα για τα επόμενα χρόνια είναι να διατηρήσει την ταυτότητα και τη φυσιογνωμία της, ώστε να παραμείνει βιώσιμη και για τις επόμενες γενιές.
Αν έπρεπε να συνοψίσω αυτή τη φιλοσοφία σε μία φράση, θα χρησιμοποιούσα το αρχαίο απόφθεγμα "μηδέν άγαν" - τίποτε υπερβολικό. Πιστεύω ότι αυτή η αρχή αποτυπώνει με τον καλύτερο τρόπο το μέλλον που αξίζει στη Σαντορίνη".
