Η ζωή των ζώων διατηρείται αφαιρώντας ζωή. Πέθανε πριν από λίγο καιρό η γριούλα γόησσα Μπριζίτ Μπαρντό που αγαπούσε περισσότερο τα ζώα παρά τους ανθρώπους. Είχε απαρνηθεί ακόμη και το γιο της. Μήπως είχε δίκιο; Μην το ξεχνάμε. Τα φυτά ζουν τρεφόμενα από ανόργανες ουσίες και διοξείδιο του άνθρακα, παράγοντας οργανικές ουσίες και οξυγόνο. Εμείς, τα ζώα, επιβιώνομε καταναλώνοντας οργανικές ουσίες και οξυγόνο και αποβάλλοντας ανόργανες ουσίες και διοξείδιο του άνθρακα. Τα ζώα και τα φυτά ζούμε με αμοιβαία εξάρτηση. Όταν λέμε οργανικές ουσίες εννοούμε ότι ζούμε αφαιρώντας ζωή τα σαρκοβόρα από φυτοφάγα ζώα και τα φυτοφάγα από φυτά. Όμως κάθε ζώο για να αναζητήσει τροφή παρακινείται από το περιοδικό αίσθημα-συναίσθημα της πείνας. Συγχρόνως είναι εφοδιασμένο με ένα πολύπλοκο γενικευμένο συναίσθημα επιθετικότητας που το βοηθά να σκοτώσει το θύμα του για να φάει και να αμυνθεί να μη γίνει το ίδιο λεία των σαρκοβόρων.
Είμαστε άνθρωποι, ένα από τα τόσα ζωικά είδη στον κόσμο. Έχομε πείνα και επιθετικότητα. Έχομε επιπλέον νου, ελεύθερη βούληση, σκοπό, που μόνο υποτυπωδώς διαθέτουν τα άλλα ζώα. Και ζούμε σε κοινωνίες, όπως κάποια κυρίως έντομα (μυρμήγκια, μέλισσες κλπ) που ζουν υποχρεωτικά με κατανομή της εργασίας για κοινό σκοπό, ενώ εμείς μπορούμε να επιλέγουμε πόσο κοινωνικά και πόσο αγελαία θέλομε να υπάρχουμε.
Για να υπάρχουμε είμαστε υποχρεωμένοι να αφαιρούμε ζωή και να αμυνόμαστε. Είδα πρόσφατα ένα κατάλογο με τα περισσότερο επίφοβα είδη ζώων για τους ανθρώπους. Ο κατάλογος δεν περιλάμβανε ιούς και μικρόβια, που είναι οι μεγαλύτεροι βροτολοιγοί, ανθρωποκτόνοι, παράγοντες που υπάρχουν. Το μικρόβιο της πανώλης σκότωσε μέσα σε λίγους αιώνες το ένα τρίτο του Ευρωπαϊκού πολιτισμού. Και ο ιός της Ισπανικής γρίπης, στο τέλος του πρώτου Παγκόσμιου πολέμου σκότωσε περισσότερους από όσους είχαν πεθάνει στη διάρκεια του πολέμου. Η άμυνα έναντι τέτοιων εχθρών δεν είναι τόσο ατομική, όσο είναι κοινωνική. Συνίσταται κυρίως σε δύο ενέργειες με υπεύθυνη την εξουσία, δημόσια και δημοτική. Καθώς τέτοιες πανδημίες οφείλονται σε μετάδοση του παθογόνου παράγοντα από τον ένα άνθρωπο στον άλλο, πρώτο μέτρο είναι η αραίωση του πληθυσμού. Η αποφυγή του συνωστισμού σώζει από τις πανδημίες, αλλά εμποδίζει την οικονομία, μειώνοντας την παραγωγή χρήσιμων αγαθών που μπορεί η έλλειψή τους να σκοτώνει ανθρώπους. Το δεύτερο σημαντικό μέτρο είναι οι ποικίλοι εμβολιασμοί. Οι ζωντανοί ξένοι μικροσκοπικοί και υπερμικροσκοπικοί οργανισμοί προκαλούν μέσα μας την παραγωγή αντισωμάτων που, αν επιζήσουμε από μια νόσο, επιτίθενται αυτά και δεν αφήνουν τους επιτιθέμενους να αναπτυχθούν μέσα μας και να μας κατακλύσουν. Αυτή είναι η ανοσία που παράγεται με επεξεργασία των παθογόνων τέτοια που να επιτρέπει τη δημιουργία άμυνας χωρίς να προκαλεί σημαντική νόσηση. Μειονέκτημα είναι ότι κανένας εμβολιασμένος δεν γνωρίζει ότι γλίτωσε από την αρρώστια επειδή εμβολιάσθηκε, ενώ όποιος θεραπεύεται και επιβιώσει ξέρει ότι η ίασή του οφείλεται στη θεραπεία (ή στο Θεό) και επομένως ο εμβολιαζόμενος δυσανασχετεί για τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες αυτής της ιατρικής πράξης χωρίς να της οφείλει ευχαριστίες.
Θα έλθω όμως στον κατάλογο που είδα. Επικίνδυνο είδος για τους ανθρώπους θεωρεί εκείνο που είναι αίτιο για πολλούς θανάτους ανθρώπων. Το πιο επικίνδυνο είδος λοιπόν δεν είναι οι καρχαρίες και τα άγρια θηρία που συνήθως φοβόμαστε. Είναι τα κουνούπια. Σκοτώνουν μεταφέροντας με τα τσιμπήματά τους τα αίτια ποικίλων νόσων, όπως είναι η ελονοσία και ο δάγγειος. Για την ατομική προστασία μας χρησιμοποιούμε κουνουπιέρες και καίμε σβουνιές που η μυρωδιά τους διώχνει τα κουνούπια. Εξέλιξη των σβουνιών (κοπράνων της αγελάδας) είναι διάφορες χημικές ουσίες που η θέρμανσή τους απομακρύνει με τη μυρωδιά τους τα κουνούπια. Το αποτελεσματικό μέτρο όμως έχει κοινωνική διάσταση. Είναι η εξαφάνιση των στάσιμων νερών, των ελών, που είναι ο τόπος όπου αναγκαστικά αναπαράγονται τα κουνούπια. Αυτή όμως είναι ευθύνη της εξουσίας, του κράτους. του δήμου, αλλά και ατομική (επιβλεπόμενη από την πολιτεία), όπως η κάλυψη δεξαμενών νερού κλπ.
Το επόμενο ανθρωποκτόνο είδος είναι ο άνθρωπος. Κατά μέσον όρο, οι άνθρωποι σκοτώνουν περίπου 500 000 ανθρώπους κάθε χρόνο. Συγκριτικά τα κουνούπια σκοτώνουν, υπολογίζεται, περί τους 660 000 ως 1 εκατομμύριο κάθε χρόνο. Η άμυνα κατά των ανθρωποκτόνων ανθρώπων είναι εξαιρετικά πολύπλοκη. Η επιδίωξη της ανακατανομής των ανθρώπων και του πλούτου τους περιλαμβάνεται υποχρεωτικά σε όλα τα μέτρα που θα ληφθούν. Κύριο εμπόδιο είναι η ύπαρξη ακραίας ανισότητας που για τη διατήρησή της οι ισχυροί άνισοι αντιδρούν στην ανακατανομή πλούτου και πληθυσμών. Να σημειώσουμε εδώ ότι η καταπολέμηση όλων των παραγόντων που μας φονεύουν, που βέβαια δεν είναι δυνατή, θα σήμαινε αύξηση του πληθυσμού της γης και επίταση του κινδύνου. Όμως έχει δειχθεί ότι η αύξηση του συνωστισμού, βιολογικά, μειώνει τις γεννήσεις.
Η μύγα τσετσέ σκοτώνει μεταφέροντας τη νόσο του ύπνου. Περί τους 250 000 ετησίως θάνατοι. Σήμερα είναι περιορισμένη στην Αφρική, διότι εκεί ζουν αυτές οι μύγες. Όμως, με την επερχόμενη αύξηση της θερμοκρασίας είναι πολύ πιθανό να δούμε τσετσέ στους τόπους μας, με τις αντίστοιχες αρρώστιες.
Τα φίδια σκοτώνουν πολλούς σε άλλους τόπους. Εμείς έχομε αρκετά φίδια. Δηλητηριώδη είναι μόνον η έχιδνα με το τριγωνικό κεφάλι. Οι οχιές δεν επιτίθενται, εκτός αν νιώσουν να απειλούνται. Το δηλητήριό τους προκαλεί μεγάλο πόνο, σπάνια οδηγεί στο θάνατο και υπάρχει αντιοφικός ορός που προστατεύει σημαντικά, μετά το δάγκωμα της έχιδνας. Οι λαφιάτες, με μήκος πάνω από 1 μέτρο περίπου είναι μάλλον ωφέλιμα ζώα. Όχι σπάνια φωλιάζουν μέσα στα σπίτια (σπιτόφιδα) και καθαρίζουν τον τόπο από τους βλαβερούς ποντικούς και αρουραίους. Μην προσπαθείτε να τους σκοτώνετε αν τους συναντήσετε. Μπορούν τότε να γίνουν επίφοβοι και το δάγκωμά τους, αν και χωρίς δηλητήριο, μολύνεται επικίνδυνα.
Πολλοί σκορπιοί είναι δηλητηριώδεις, αλλά σπάνια φθάνει ο νυγμός τους, όσο επώδυνος κι αν είναι, να προκαλέσει θάνατο. Έχομε σκορπιούς στον τόπο μας.
Οι ιπποπόταμοι, αν και φυτοφάγοι διαθέτουν σημαντική επιθετικότητα και είναι από τα μεγαλύτερα ζώα της στεριάς. Ζουν σε ποτάμια, μπορεί να επιτεθούν χωρίς να απειληθούν και να διαλύσουν αυτοκίνητα ολόκληρα. Δεν έχομε τέτοια ζώα εδώ, ζουν μόνο στην Αφρική. Οι κροκόδειλοι ζουν κι αυτοί σε ποτάμια και σκοτώνουν περί τα 1000 άτομα ετησίως.
Πιο γνωστά μας ζώα, λιοντάρια, τίγρεις, λεοπαρδάλεις, ταύροι, άλογα, σκύλοι κλπ σκοτώνουν γύρω στους 100 ανθρώπους το χρόνο, αλλά τώρα η ευθύνη είναι περισσότερο ατομική παρά πολιτειακή. Δεν πρέπει να τα προκαλούμε ή να εκτιθέμαστε άσκοπα.
