Ο πρώτος Οργανισμός Επιστασίας Γης στην Ελλάδα είναι γεγονός, και συστάθηκε στην Άνδρο. Ο Οργανισμός αποτελεί μια συνεργασία του Πράσινου Ταμείου, του Δήμου Άνδρου και της ΚοινΣΕπ «Αγρότες του Αιγαίου», με στόχο να προωθήσει τη βιώσιμη ανάπτυξη στα νησιά του Αιγαίου, έχοντας ως εφαλτήριο το νησί της Άνδρου.
Ο Οργανισμός αποτελεί τον συνδετικό κρίκο των φορέων, στο πλαίσιο του έργου LIFE TERRACESCAPE, και θέτει το οργανωτικό πλαίσιο για την έναρξη εφαρμογής της συμμετοχικής επιστασίας στην Άνδρο, όπως και στα υπόλοιπα νησιά του Αιγαίου. Προς την κατεύθυνση της βιώσιμης ανάπτυξης θα υλοποιεί δράσεις για την προστασία και αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας, παράγοντας κλιματικά «φιλικά» αγροδιατροφικά προϊόντα με επανακαλλιέργεια αγρών σε εγκαταλειμμένες αναβαθμίδες στο Αιγαίο. Η επίτευξη του σκοπού αυτού θα συμβάλλει στη δημιουργία πράσινων υποδομών που θα συνεισφέρουν στην κλιματική ανθεκτικότητα και στη βιωσιμότητα του τοπικού πρωτογενούς τομέα.
Το έργο, με τον πλήρη τίτλο «Μετατροπή των εγκαταλελειμμένων τοπίων αναβαθμίδων σε πράσινες υποδομές μέσω συμμετοχικής επιστασίας γης για καλύτερη προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή (LIFE16 CCA/GR/000050», υλοποιείται από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου κατά την περίοδο 2017-2021, σε συνεργασία με τον Δήμο Άνδρου, το Πράσινο Ταμείο, το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, τον ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ και το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, με την οικονομική υποστήριξη του χρηματοδοτικού μέσου LIFE της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Υπενθυμίζεται, ότι το έργο αφορά στη λειτουργική αποκατάσταση των αναβαθμίδων, μέσω της επανακαλλιέργειάς τους μετά από πολλά έτη εγκατάλειψης στον νησιωτικό χώρο του Αιγαίου. Άμεσος στόχος του έργου είναι η επίδειξη των ωφελειών που θα προκύψουν τοπικά από μια τέτοια δράση και η επιτόπια πολλαπλασιαστική της εφαρμογή. Απώτερος στόχος, η δημιουργία προσαρμοσμένων πράσινων υποδομών, ως ανασχετικό στοιχείο στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Η όλη δράση λαμβάνει χώρα στο νησί της Άνδρου, με στόχο να επεκταθεί σε άλλα νησιά του Αιγαίου και της Μεσογείου.
Ισχυρή συμμετοχή των τοπικών φορέων και των χρηστών γης
Η Συμμετοχική Επιστασία Γης (Land Stewardship) αποτελεί ένα πρακτικό εργαλείο για τη φύση και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, που απευθύνεται σε ιδιοκτήτες και χρήστες γης (αγρότες, κτηνοτρόφους, κ.λπ.), οι οποίοι παραχωρούν τη γη τους σε οργανισμούς σχετικούς με βιώσιμη διαχείριση μέσα από εθελοντικές συμφωνίες. Σήμερα, η επιστασία της γης χρησιμοποιείται στις περισσότερες ηπείρους του κόσμου ως εργαλείο διαχείρισης και διατήρησης της φύσης και της βιοποικιλότητας. Μέσω του έργου LIFE TERRACESCAPE, η επιστασία της γης θα εφαρμοσθεί ως στρατηγική μέθοδος που παράγει ισχυρή συμμετοχή των τοπικών φορέων και των χρηστών της γης, με σκοπό τη διευκόλυνση της συμμετοχής των ιδιοκτητών και των χρηστών της γης στη διατήρηση της φύσης και του τοπίου της Άνδρου. Πρόκειται για μια καινοτόμα, για τη χώρα μας, προσέγγιση, που αφορά στην εθελοντική συνεργασία μικρο-ιδιοκτητών γης, αγροτών, τοπικής αυτοδιοίκησης, ερευνητικών φορέων, καθώς και τοπικών επιχειρήσεων, για την εφαρμογή περιβαλλοντικά φιλικών πρακτικών καλλιέργειας και προστασίας του αγροτικού τοπίου, με σύγχρονες, κοινωνικά και οικονομικά βιώσιμες πρακτικές.
Από το πρόγραμμα έχει απευθυνθεί πρόσκληση, προκειμένου οι ενδιαφερόμενοι να συμμετέχουν στο φιλόδοξο αυτό εγχείρημα που ξεκινά στην Άνδρο και φιλοδοξεί να εξαπλωθεί σε όλο το Αιγαίου, αλλά και να γίνουν “φίλοι” των Αγροτών του Αιγαίου. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον Οργανισμό, τη λειτουργία του, καθώς και για δήλωση ενδιαφέροντος συμμετοχής οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επισκέπτονται την ιστοσελίδα landstewardship.gr.
Τι είναι η Συμμετοχική Επιστασία Γης
Η Συμμετοχική Επιστασία Γης (ΣΕΓ) υλοποιείται μέσω των αντίστοιχων Οργανισμών. Οι Οργανισμοί Συμμετοχικής Επιστασίας Γης (Οργανισμοί ΣΕΓ) αποτελούν μια αυξανόμενη δύναμη στη διαχείριση της γης στην Ευρώπη. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι μπορούν να συσταθούν μέσω διαφορετικών νομικών μορφών. Μπορούν να είναι μεγάλα ιδρύματα, Κοιν.Σ.Επ., εθελοντικές ομάδες, ενώσεις για τη διατήρηση της φύσης, οργανισμοί μέσω Δήμων, Νομαρχιών κλπ.
Ο Οργανισμός ΣΕΓ «Αγρότες του Αιγαίου», συστάθηκε μέσω Προγραμματικής Σύμβασης ανάμεσα στο Πράσινο Ταμείο, τον Δήμο Άνδρου και την Κοιν.Σ.Επ. «Αγρότες του Αιγαίου», στο πλαίσιο του έργου LIFE Terracescape.
Βασική μέριμνα του Οργανισμού ΣΕΓ «Αγρότες του Αιγαίου», κατά την τετραετία υλοποίησης του έργου LIFE στο νησί της Άνδρου, θα είναι η δημιουργία του οργανωτικού πλαισίου και του πλέγματος συνεργασιών που θα διασφαλίσουν την υλοποίηση των παρεμβάσεων ευθύνης του οργανισμού, που περιλαμβάνουν:
1) δομικές παρεμβάσεις στους επιδεικτικούς αγρούς μέσω αποκατάστασης και συντήρησης των σημαντικών στοιχείων του τοπίου,
2) καλλιέργεια των εγκαταλειμμένων αναβαθμίδων με κλιματικά φιλικές μεθόδους,
3) παραγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας που να μπορούν να πιστοποιηθούν ως «κλιματικά φιλικά», δημιουργία τοπικής ομάδας αγροτών, επαγγελματιών, τουριστικών επαγγελματιών και εξειδικευμένων εμπειρογνωμόνων, σε μια προσπάθεια αποτελεσματικής προώθησης των τοπικών προϊόντων
5) προώθηση της αγροτικής παραγωγής σε τοπικές επιχειρήσεις
6) περαιτέρω προώθηση των πιστοποιημένων κλιματικώς-έξυπνων τοπικών προϊόντων, σε συνεργασία με την Αγροδιατροφική Σύμπραξη που θα δημιουργηθεί από το έργο, σε τοπικές επιχειρήσεις τροφίμων που ενδιαφέρονται για την προώθηση τοπικών προϊόντων καθώς και μικρές τουριστικές επιχειρήσεις (μικρά ξενοδοχεία, εστιατόρια, καταστήματα).
7) συμμετοχή στην κατάρτιση μέσα από τα σεμινάρια του Σχολείου Ξερολιθιάς συγκεκριμένων ομάδων-στόχων όπως τεχνίτες πέτρας, επαγγελματίες του τουρισμού, μέλη των κοινωνικών επιχειρήσεων, υπαλλήλους της δημόσιας διοίκησης, σπουδαστές, αγρότες και μικρές επιχειρήσεις από άλλα νησιά του Αιγαίου.
Μετά τη λήξη του έργου LIFE ο ΣΕΓ αναμένεται να γίνει οικονομικά αυτοσυντηρούμενος οργανισμός, υποστηριζόμενος από τα έσοδα που προέρχονται από τοπική παραγωγή υψηλής αξίας και από την τοπική σήμανση προϊόντων και την προώθηση. Σταδιακά θα βελτιώσει τα ετήσια έσοδά του από την καλλιέργεια των αναβαθμίδων και θα επενδύσει το εισόδημα αυτό έτσι ώστε επιπλέον εκτάσεις γης να εισέλθουν στο σύστημα.
