Την περίφημη μετάβαση της Δικαιοσύνης στην ψηφιακή εποχή, με τη λειτουργία υπηρεσιών τηλεδιάσκεψης σε δικαστήρια και σωφρονιστικά καταστήματα αλλά και με το ηλεκτρονικό πινάκιο που θα επιτρέπει σε δικηγόρους και διαδίκους να ενημερώνονται για την πορεία των υποθέσεών τους εξ αποστάσεως, σηματοδοτεί το νέο έργο του υπουργείου Δικαιοσύνης, που αναμένεται να ολοκληρωθεί και να τεθεί σε εφαρμογή μέχρι τον Απρίλιο του 2024.
Στο πλαίσιο αυτής της περίφημης μετάβασης σηματοδοτείται και η κατάργηση ή συγχώνευση δικαστηρίων της Περιφέρειας, απόφαση που έθετε σε κίνδυνο την συνέχιση της λειτουργίας του Διοικητικού Πρωτοδικείου Σύρου.
Ο δικηγόρος και πρόεδρος του δικηγορικού συλλόγου Σύρου, Κώστας Φιφλής, μίλησε στην “Κοινή Γνώμη” για όλους τους λόγους για τους οποίους ο δικηγορικός σύλλογος αντέδρασε στα σχέδια της κυβέρνησης αλλά για όλα όσα θα σηματοδοτούσε για τη Σύρο μία τέτοια εξέλιξη.
“Με έναυσμα αυτό το βαρύγδουπο e-justice, προγραμματίζεται νομοθετικά να κατοχυρωθεί και να θεσμοθετηθεί το e-justice στα διοικητικά δικαστήρια στην Ελλάδα και με αφορμή αυτό, ορισμένα εξ αυτών να καταργηθούν. Κάποια δικαστήρια δηλαδή, Διοικητικά Πρωτοδικεία, να μεταβληθούν σε δικαστικούς σταθμούς τηλεματικής και να σταματήσουν να υπάρχουν σαν δικαστήρια. Για παράδειγμα, στο πόρισμα μίας επιτροπής που είχε συσταθεί, προτεινόταν από τα 33 διοικητικά Πρωτοδικεία της Ελλάδας να μείνουν τα 11, εκ των οποίων τα δύο στην Αθήνα, ένα στον Πειραιά και ένα στη Θεσσαλονίκη. Αυτό το αρχικό σχέδιο που υπήρχε, καταργούσε το Διοικητικό Πρωτοδικείο Σύρου και την αρμοδιότητά του τη μετέφερε στον Πειραιά, καθώς επίσης της Ρόδου και της Μυτιλήνης. Τρία κατεξοχήν νησιωτικά Πρωτοδικεία διαλύονταν και θα μετατρέπονταν σε δικαστικούς σταθμούς τηλεματικούς. Οι υποθέσεις αρμοδιότητας Σύρου θα δικάζονταν στον Πειραιά και ο κάθε δικηγόρος ή διάδικος θα είχε τη δυνατότητα να βρίσκεται σε μία δικαστική αίθουσα, όχι της μορφής που γνωρίζουμε, αλλά σε ένα δωμάτιο στο οποίο θα συνδεόταν ηλεκτρονικά με τους δικαστές, οι οποίοι θα δικάζανε στον Πειραιά” εξηγεί ο κ.Φιφλής.
Η κεντρική διοίκηση και οι επιτροπές που ασχολούνται με το θέμα, μιλάνε για την κατάργηση κάποιων δικαστηρίων-φαντασμάτων που όπως εξηγεί ο κ. Φιφλής είναι αυτά που λειτουργούν με λίγους δικαστές σε απομακρυσμένες από την Αθήνα περιοχές και που σε επίπεδο δικαστηριακής ύλης μπορεί να υστερούν. Η Σύρος, διευκρινίζει ωστόσο, σε σχέση με τον πληθυσμό των Κυκλάδων ίσως είναι ο πρώτος νομός σε υποθέσεις αρμοδιότητας Διοικητικού Πρωτοδικείου κατά κεφαλήν.
Το οριστικό πόρισμα αυτής της επιτροπής ευτυχώς, μετά και από παρέμβαση του δικηγορικού συλλόγου Κυκλάδων, εξαίρεσε τη Σύρο και δεν αποτελεί πλέον ένα από τα δικαστήρια που προτείνεται να καταργηθούν, για εθνικούς κυρίως λόγους και για την προστασία της νησιωτικότητας, όπως λέει χαρακτηριστικά ο πρόεδρος του δικηγορικού συλλόγου. “Εμείς στον δικό μας σύλλογο, το θέμα της νησιωτικότητας το προσέχουμε πάρα πολύ. Προσπαθούμε να τονώσουμε τον χαρακτήρα της Σύρου ως διοικητικό και δικαστικό κέντρο της Περιφέρειας. Στο πλαίσιο αυτό, παλέψαμε για να μη χάσουμε το Διοικητικό μας Πρωτοδικείο”.
Οι δικαστές πρέπει να είναι ένα κομμάτι του τόπου
Πεποίθηση του δικηγορικού συλλόγου Σύρου είναι ότι ο δικαστής που απονέμει δικαιοσύνη στις Κυκλάδες πρέπει να είναι κομμάτι τους, να ζει και να υπηρετεί εκεί κι έτσι να μπορεί να καταλάβει και τις ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούν. “Δεν μπορεί να απομακρύνεται η δικαιοσύνη από τον τόπο που θα πρέπει να δικαιοδοτεί. Είναι εντελώς διαφορετικά τα αντικείμενα που διαχειρίζεται ένας δικαστής στον Πειραιά ή στην Αθήνα από τα αντικείμενα που διαχειρίζεται ένας δικαστής στις Κυκλάδες. Δεν μπορώ να έχω εμπιστοσύνη σε έναν δικαστή στον Πειραιά ότι θα ξέρει τις συνθήκες εδώ κι επιπλέον στερεί και σε εμένα σαν δικηγόρο τη δυνατότητα προσωπικής επαφής με τον δικαστή. Κατά την άποψη του δικηγορικού μας συλλόγου είναι ότι έτσι θα στερηθούμε του φυσικού δικαστή ο οποίος θεωρούμε ότι πρέπει να είναι ένα κομμάτι από εμάς. Είναι γεγονός ότι οι περισσότεροι δικαστές που υπηρετούν στη Σύρο , τόσο στο Διοικητικό όσο και στο Πολιτικό Πρωτοδικείο είναι δικαστές που μένουν αρκετό καιρό στο νησί, ζυμώνονται με την κοινωνία και νιώθουν τα προβλήματα του τόπου”.
Όπως συμπληρώνει ο κ.Φιφλής, η κατάργηση των περιφερειακών δικαστηρίων μεταξύ των οποίων θα μπορούσε θεωρητικά να είναι και της Σύρου, αποτελεί ένα πλήγμα για την τοπική κοινωνία, διότι γύρω τους σχηματίζεται ένας ολόκληρος κύκλος που τονώνει και την τοπική αγορά. Επίσης χάνεται επιστημονικό δυναμικό ενώ οι δικηγόροι της περιοχής θα χάσουν δικηγορική ύλη και ο πελάτης την αμεσότητα με τον δικηγόρο του.
“Πιστεύουμε λοιπόν ότι αυτό το σώσαμε. Βέβαια πιστεύω ότι το σώσαμε λόγω πολιτικού κόστους και όχι γιατί σεβάστηκαν τις απόψεις μας. Σε κάθε περίπτωση στόχος δικός μας σαν περιφερειακός δικηγορικός σύλλογος είναι να διατηρήσουμε την οντότητα των τοπικών δικαστηρίων και σε καμία περίπτωση να μην επιτρέψουμε να χαθεί αυτή” τονίζει.
Οφέλη και επιπτώσεις
Το βασικό σκεπτικό της όλης ιστορίας είναι κυρίως η μείωση των δαπανών και η συγκέντρωση των δικαστών σε ένα κεντρικό δικαστήριο που θα είναι πιο δυνατό και υδροκεφαλικό, κάτι που όπως εξηγεί ο κ.Φιφλής θα διογκώσει το πρόβλημα. “Αυτήν τη στιγμή, δεν είναι το Πρωτοδικείο Σύρου το πρόβλημα αλλά η Ευελπίδων όπου συνωστίζονται κάθε μέρα χιλιάδες κόσμου και αναβάλλονται συνεχώς υποθέσεις, με κάποιες να εκδικάζονται μετά από 6 χρόνια”. Όσον αφορά κάποιες δικαστικές υποδομές των οποίων τα λειτουργικά κόστη προσπαθεί να γλιτώσει το δημόσιο, αναφέρει πως, κατά την άποψή του, αυτές θα χρησιμοποιηθούν ούτως ή άλλως από άλλες δικαστικές δομές γιατί εκτός από τα Διοικητικά Πρωτοδικεία υπάρχουν και τα Πολιτικά. Συγκεκριμένα για τη Σύρο, όπως λέει, δεν τίθεται οικονομικό θέμα, εφόσον τα ακροατήρια του Διοικητικού Πρωτοδικείου εξυπηρετούνται από το Πολιτικό. “Εμείς δεν βλέπουμε ιδιαίτερο όφελός πέρα από το ότι προφανώς αυτές είναι μνημονιακές δεσμεύσεις όπως η αναμόρφωση του δικαστικού χάρτη της χώρας που έχει συναρτηθεί με την κακή απονομή δικαιοσύνης. Η κακή απονομή δικαιοσύνης αλλού πρέπει να αναζητηθεί όμως και όχι να καταργήσεις υφιστάμενους δικαστικούς σχηματισμούς που λειτουργούν εύρυθμα όπως τα διοικητικά δικαστήρια τα οποία δεν έχουν τα θέματα που έχουν τα πολιτικά δικαστήρια. Όφελος μηδέν όσον αφορά εμάς λοιπόν” σχολιάζει.
Στα αρνητικά μίας τέτοιας εξέλιξης, δεν μπορούμε να μην συνυπολογίσουμε επίσης την έλλειψη προσωπικής επαφής του πελάτη με τον δικηγόρο και του δικηγόρου με τον δικαστή, με όσα συνεπάγεται αυτό, όπως επίσης και στο μεγάλο αβαντάζ που δίνεται στα μεγάλα δικηγορικά γραφεία της Αθήνας με τις απεριόριστες υλικοτεχνικές υποδομές, εις βάρος των μικρών γραφείων της περιφέρειας. Τέλος, τίθεται και το θέμα του αποκλεισμού των δικηγόρων και των παραγόντων της διοίκησης που για διάφορους λόγους δεν είναι εξοικειωμένοι με αυτού του είδους την τεχνολογία.
“Κατά την άποψή μου προς το παρόν η Σύρος έχει διαφύγει τον κίνδυνο, όπως καθώς φαίνεται σώζονται και η Ρόδος με τη Μυτιλήνη και δεν πηγαίνουν στον Πειραιά όπως ήταν ο αρχικός μελετητικός σχεδιασμός αυτής της επιτροπής. Φαίνεται τελικά ότι θα περιοριστεί, λόγω και των αντιδράσεων που υπήρξαν , σε κάποια Πρωτοδικεία της Μακεδονίας, της Στερεάς Ελλάδας και ίσως της Πελοποννήσου. Δεν είμαστε στη λογική κάθε πόλη και δικαστήριο, κάθε χωριό και Ειρηνοδικείο αλλά σε κάποια ιστορικά λειτουργούντα Πρωτοδικεία τα οποία δεν έχουν προβλήματα ούτε δικαστών, ούτε υποδομών, δεν υπάρχει όφελος”.
Όσον αφορά την ασφάλεια αυτής της πρακτικής και τη λειτουργικότητά της, αναφέρει πως έως τώρα δεν υπάρχει σαφής εικόνα διότι δεν έχει υπάρξει ούτε μία πιλοτική εφαρμογή, κάτι που γίνεται συνήθως ώστε να διαπιστωθεί αν μπορεί να λειτουργήσει το σύστημα και αν είναι φυσικά ασφαλές. “Υπάρχουν τόσες προϋποθέσεις και αστερίσκοι που το βλέπω ανεφάρμοστο” σχολίασε.
Φέρνοντας ωστόσο σαν παράδειγμα την νομοθετική πρωτοβουλία του άυλου διαζυγίου, είπε πως μέχρι στιγμής ούτε το 1% των διαζυγίων δεν εκδίδονται άυλα και στην πλειοψηφία προτιμάται η φυσική παρουσία.
Παρεμβάσεις και για τα προβλήματα της ακτοπλοΐας
Όπως λέει ο πρόεδρος του δικηγορικού συλλόγου Σύρου, θα επιθυμούσε σε αυτόν τον αγώνα να βρίσκονταν κοντά τους και οι υπόλοιποι τοπικοί φορείς. “Ξέρετε έχουμε γίνει σαν λαός στωικός και αδιάφορος. Όταν ένα θέμα δεν μας απασχολεί άμεσα, δεν ασχολούμαστε με αυτό. Όταν διαλύεται όμως η ενδοκυκλαδική συγκοινωνία ή καταργείται ένα δικαστήριο, αργά η γρήγορα ο μέσος πολίτης θα κληθεί να αντιμετωπίσει τις συνέπειες και τότε θα είναι πολύ αργά”.
Σχετικά με την παρέμβαση που έκανε ο σύλλογος πριν λίγο καιρό για το θέμα της ενδοκυκλαδικής συγκοινωνίας δηλώνει πως δυστυχώς δεν ασχολήθηκε κανένας φορέας. “Εμένα οι πληροφορίες μου είναι ότι ούτε ο Δήμος ούτε η Περιφέρεια μετέχουν στα θεσμικά όργανα όπως το Συμβούλιο των Ακτοπλοϊκών Συγκοινωνιών, ούτε έχω ακούσει σαν επίσημοι θεσμικοί φορείς να κάνουν παρεμβάσεις ώστε να υπάρξει αποκατάσταση των προβλημάτων”. Όπως επισημαίνει, η διατήρηση της Σύρου ως διοικητικό και δικαστικό κέντρο, για λόγους ιστορικούς αλλά και ουσίας, είναι μείζον θέμα και από τη μεριά του ο σύλλογος κάνει ό,τι μπορεί για να μη χαθούν τα προνόμια του νησιού, προσπαθώντας ταυτόχρονα να ευαισθητοποιήσει τους πολίτες ώστε να αντιδράσουν.
Κλείνοντας, αναφέρει ότι στην πρόσφατη επιστολή που απέστειλε στον Υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Γιάννη Πλακιωτάκη, δεν έλαβε καμία απάντηση. “Η αδρανοποίηση ισχύει παντού. Εμείς κάνουμε ό,τι μπορούμε αλλά δυστυχώς ο κόσμος ασχολείται με τα εφήμερα”.
