Ευχάριστα ήταν τα νέα για την επιστημονική ομάδα παρακολούθησης του Ηφαιστείου της Σαντορίνης, καθώς ο νεοεκλεγείς δήμαρχος του νησιού, Νίκος Ζώρζος, δεσμεύτηκε ότι θα συνεχίσει της χρηματοδότηση του Ινστιτούτου Μελέτης και Παρακολούθησης του Ηφαιστείου Σαντορίνης (ΙΜΠΗΣ), ενώ θα προχωρήσει άμεσα στη δημιουργία κέντρου τεκμηρίωσης της γεωλογικής ιστορίας του νησιού.
Οι ανακοινώσεις έγιναν στη διάρκεια της εκδήλωση του ΙΜΠΗΣ με θέμα “Τα Ηφαίστεια της Σαντορίνης – Ενημέρωση για την κατάστασή τους” που πραγματοποιήθηκε στο Μπελλώνειο την Κυριακή 12/11. Μεταξύ άλλων ο κ. Ζώρζος μίλησε για την αναγκαιότητα χρηματοδότησης του ΙΜΠΗΣ με ένα μικρό ποσό σε ετήσια βάση σε αντίθεση με ένα μεγάλο ποσό άπαξ, ώστε να καλύπτονται τα βασικά έξοδα λειτουργίας του και να καλυφθούν σταδιακά οι ανάγκες του σε εξοπλισμό. Στόχος, όπως τόνισε, είναι η δημιουργία κέντρου τεκμηρίωσης της γεωλογικής ιστορίας του νησιού που θα φιλοξενηθεί σε κτήριο στην Έξω Γωνιά, και το ΙΜΠΗΣ θα βοηθήσει στο στήσιμό του.
Η εκδήλωση του ΙΜΠΗΣ
Το Ινστιτούτο Μελέτης και Παρακολούθησης του Ηφαιστείου Σαντορίνης (ΙΜΠΗΣ) διοργάνωσε την καθιερωμένη ενημερωτική φθινοπωρινή εκδήλωση, στις 12 Νοεμβρίου, για το κοινό και τις αρχές της Σαντορίνης με θέμα: "Τα Ηφαίστεια της Σαντορίνης – Ενημέρωση για την κατάστασή τους". Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της δράσης με τίτλο: «Γνωριμία με το Ηφαίστειο, το συγκάτοικο μας στην Σαντορίνη» και στόχο έχει να ενημερώσει την κοινωνία της Σαντορίνης για την τρέχουσα κατάσταση και εξέλιξη του ηφαιστείου, αλλά και τη σχέση του ηφαιστείου με το φυσικό περιβάλλον και την κοινωνία του νησιού.
Οι δύο κεντρικές ομιλίες της εκδήλωσης ήταν "Η σημασία της διαχρονικής παρακολούθησης του ηφαιστείου της Σαντορίνης: Παρελθόν, παρόν και μέλλον" που πραγματοποιήθηκε από τον καθηγητή Γεωφυσικής ΑΠΘ, Γ. Γραμματέας του ΙΜΠΗΣ, Κωνσταντίνο Παπαζάχο και τα "Νέα αποτελέσματα για την ηφαιστειακή επικινδυνότητα του Κουλούμπο, μέσα από μία νέα διεπιστημονική προσέγγιση" με εισηγητή τον Δρ. Ηφαιστειολογίας, ΙΓΜΕ και Πρόεδρο του ΙΜΠΗΣ, Γεώργιο Βουγιουκαλάκη.
Ηφαιστειακή κρίση στη Σαντορίνη: Μαθήματα για το μέλλον
Κατά την παρουσίαση του Καθηγητής Γεωφυσικής ΑΠΘ και Γενικός Γραμματέας του ΙΜΠΗΣ, Κωνσταντίνος Παπαζάχος, αναφέρθηκε στην ηφαιστιακή κρίση στη Σαντορίνη χρησιμοποιόντας μία φράση του από το 1841 του Hegel, που λεει, "Αν η πραγματικότητα δε συμφωνεί με την άποψη μας, τόσο χειρότερο για την πραγματικότητα"
Στην συνέχεια τόνισε ότι η Ελλάδα δεν είχε (και δεν έχει) κανένα επίσημο φορέα υπεύθυνο για την ηφαιστειακή παρακολούθηση. Αν και η Σαντορίνη είχε 3 εκρήξεις τον 20ο αιώνα, κανένας στην Ελλάδα δεν πίστευε ότι μία έκρηξη είναι πιθανή, οπότε η Πολιτική Προστασία δεν είχε κανένα σχετικό σχέδιο. Ο μόνος φορέας που είχε ένα τοπικό δίκτυο παρακολούθησης ήταν το ΙΜΠΗΣ, ένα τοπικό (μη κερδοσκοπικό, εθελοντικό) ινστιτούτο. Τόνισε ότι μόνο εθελοντές βοηθούν στην ανάδειξη του ηφαιστειακού κινδύνου.
Σημερινή διαχείριση ηφαιστειακού κινδύνου στην Ελλάδα
Στη συνέχεια παρουσίασε κάποια χαρακτηριστικά στοιχεία για τη σημερινή διαχείρισή του ηφαιστειακού κινδύνου στην Ελλάδα:
• Το 2020 η Πολιτική Προστασία ολοκληρώνει και ανακοινώνει το σχέδιο ΤΑΛQΣ
• Το 2020 η ΓΕΩΘΗΡΑ διακόπτει τη χρηματοδότηση στο ΙΜΠΗΣ
• Το 2020 ο ΟΑΣΠ προσπαθώντας να καλύψει το κενό στην ηφαιστειακή παρακολούθηση δημιουργεί την (ΦΕΚ 388128-5.2020) τη Μόνιμη επιστημονική επιτροπή παρακολούθησης του Ελληνικού ηφαιστειακού τόξου (ΜΕΕΠΕΗΤ) «Γνωμοδότηση προς τον Ο.Α.Σ.Π. σε θέματα παρακολούθησης και αξιολόγησης του ηφαιστειακού κινδύνου στα κέντρα τον Ελληνικού Ηφαιστειακού Τόξου και των προτεινόμενων μέτρων προστασίας από ηφαιστειακές εκρήξεις και συνοδών τους φαινομένων (π.χ. σεισμών), με σκοπό τη μείωση της ηφαιστειακής διακινδύνευσης»
• Τέλος, το 2022, το Ελληνικό κράτος ακόμα δεν έχει ηφαιστειολογικά παρατηρητήρια (πλην αυτό που έχει φτιάξει εθελοντικά το ΙΜΠΗΣ στη Σαντορίνη)
Ηφαιστειακή παρακολούθηση στη Σαντορίνη: Συμπεράσματα
Όπως ανέφερε ο κ. Παπαζάχος, παραμένουμε απροετοίμαστοι για μία ηφαιστειακή έκρηξη στον Ελληνικό χώρο, αφού δεν έχουμε ηφαιστειολογικά παρατηρητήρια (πλην αυτό που έχει φτιάξει εθελοντικά το ΙΜΠΗΣ στη Σαντορίνη) και δεν έχουμε κεντρικό φορέα ηφαιστειολογικής παρακολούθησης. Αν και ο ρόλος των τοπικών κοινωνιών είναι σημαντικός, και οι τοπικοί φορείς (π.χ. Δήμοι) δυσκολεύονται να αναπτύξουν και να συντηρήσουν τέτοιες επιχειρησιακές-ερευνητικές υποδομές, δε φαίνεται να υπάρχει κάποια άλλη λύση
Κλείνοντας τόνισε ότι είναι σημαντικό η Σαντορίνη να εξοπλιστεί με ένα μόνιμο ηφσιστειολογικο παρατηρητήριο, ανοικτό στην Επιστημονική Κοινότητα, με «λογικές» αλλά εκσυγχρονισμένες υποδομές, ένα χώρο προβολής της ηφαιστειολογικής της κληρονομιάς και τέλος να ενισχυθεί η νέα γενιά γεωπιστημόνων που μπορεί να συνεχίσει το εθελοντικό έργο της παρακολούθησης.
Εκτίμηση Ηφαιστειακής Διακινδύνευσης
Ο Δρ. Ηφαιστειολογίας, ΕΑΓΜΕ και πρόεδρος του ΙΜΠΗΣ, Γεώργιος Βουγιουκαλάκης, στην αρχή της παρουσίασης του μίλησε για τον τρόπο με τον οποίο γίνεται μία πιθανοτική αξιολόγηση και ποσοτικοποίηση αβεβαιοτήτων εκτίμησης ηφαιστειακής διακινδύνευσης για το Ηφαίστειο του Κολούμπου, η οποία πραγματοποιείται βάσει της μεθόδου των Δομημένων Κρίσεων Εμπειρογνωμόνων.
Συγκεκριμένα τόνισε, ότι επιλέγεται μία διεθνής ομάδα ειδικών επιστημόνων με μεγάλη εμπειρία στα αντικείμενα, ενώ παράλληλα για κάθε αναμενόμενη εκδήλωση και κίνδυνο, λαμβάνονται υπόψη όλες οι διαθέσιμες επιστημονικές ενδείξεις μέσα μίας πιθανοτικής διαδικασίας, αποδίδοντας διαφορετική βαρύτητα σε κάθε ειδικό, με βάση την επίδοσή του να απαντήσει ορθά σε γνωστά προβλήματα, όπως αυτά έχουν επιβεβαιωθεί εμπειρικά. Στόχος είναι η ποσοτικοποίηση και η πρόβλεψη των ηφαιστειακών κινδύνων με πιθανοτικούς όρους, συνυπολογίζοντας τις βασικές πηγές αβεβαιότητας, ώστε οι αρχές Πολιτικής Προστασίας να έχουν σαφή ποσοτική εικόνα της επικινδυνότητας και των ζωνών διακινδύνευσης.
Γ. Βουγιουκαλάκης: "Θα τονιστεί ξανά αυτή η ανάγκη της συνεχούς παρακολούθησης"
Ο Γιώργος Βουγιουκαλάκης, είχε μιλήσει στην "Κοινή Γνώμη" για την εκδήλωση, τονίζοντας πως "σκοπός μου είναι να δώσουμε μία νεότερη εικόνα, με ότι στοιχεία έχουμε μέχρι τώρα και επεξεργαστεί, από τον Κολούμπο. Κάναμε δύο συναντήσεις μία στη Σαντορίνη και μία στην Ιταλία στην Πίζα και έχουμε μία σειρά από αποτελέσματα και συμπεράσματα που δεν είναι βέβαια ακόμα τα τελικά, γιατί τα τελικά θα τα έχουμε συγκεντρώσει στο τέλος του χρόνου, αλλά όπως και να έχει μας δίνουν μία καλύτερη εικόνα από αυτή που είχαμε το Μάιο. Αυτή τη στιγμή δεν έχουμε να ανακοινώσουμε κάτι περίεργο στον κόσμο, έχουμε απλά μία καλύτερη προσέγγιση στο τι είναι το Κολούμπο και τι περιμένουμε, χωρίς να έχουμε ακόμα τα ποσοτικά στοιχεία γιατί οι διαδικασίες βρίσκονται ακόμα σε εξέλιξη."
Ποιο είναι το Ι.Μ.Π.Η.Σ.
Το Ινστιτούτο Μελέτης και Παρακολούθησης του Ηφαιστείου Σαντορίνης (Ι.Μ.Π.Η.Σ.) είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός ο οποίος ιδρύθηκε το καλοκαίρι του 1995, του οποίου πρωταρχικός στόχος είναι η συνέχιση της λειτουργίας του Ηφαιστειολογικού Παρατηρητηρίου και των δικτύων παρακολούθησης του ηφαιστείου τα οποία δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο ενός ερευνητικού προγράμματος που χρηματοδοτήθηκε από την ΕΕ (1993-1995). Ο κύριος στόχος του είναι η προώθηση της ηφαιστειακής έρευνας στο νησί και, πιο συγκεκριμένα, πώς να επιτευχθεί η ακριβέστερη δυνατή αξιολόγηση σχετικά με τα ηφαιστειακά φαινόμενα, καθώς και η αύξηση της πιθανότητας μιας ακριβούς πρόβλεψης τυχόν μελλοντικής ηφαιστειακής έκρηξης.
