Η θέα, η πρώτη εικόνα που χαρίζει στον επισκέπτη ο Χαρασσώνας, κυρίως όταν τον προσεγγίζουμε ερχόμενοι από Ντελλαγκράτσια, είναι η δωρική λιτότητα και η ασκητική αυστηρότητα. Τέλεια αφαίρεση κάθε στοιχείου εντυπωσιασμού.
Τ' όνομά του “Χαρασσώνας” το παίρνει παίρνει πιθανότατα από το ρήμα χαράσσω – σκίζω. Στην κορφή του βουνού, που (τότε) τα τελευταία χρόνια φιλοξενείται μεγάλος Σταυρός, βρίσκεται η Σχιστή Πέτρα, ένας ογκόλιθος μαύρος και γυαλιστερός, που θυμίζει μετεωρόλιθο.
Κοντά στην κορφή της Σχιστής Πέτρας, σε ύψος 300 μέτρων, υπάρχει (και υπήρχε) τοποθεσία με το όνομα Αρακλειά που δηλώνει ναό του Ηρακλή ή κάποιο ηρώον. Οι αρχαίοι συνήθιζαν να λατρεύουν τον Ηρακλή σε βουνοκορφές. Είναι γνωστό ότι ο Ηρακλής του άρεσε να τιμάται στη Σύρο σύμφωνα με επιγραφή που αναφέρει: “πομπήν Ηρακλείων”. Δεν είναι γνωστό όμως σε ποιο σημείο, εκείνη την εποχή φρόντιζαν και επιτελούσαν μια πομπή.
Πάνω στο οροπέδιο αλλά και στην πλαγιά του βουνού πολύ συχνά βρίσκαμε τότε και πήλινα όστρακα, που ήταν τα περισσότερα θραύσματα με ζωντανό χρωματισμό.
Στα δυτικά του Χαρασσώνα, κοντά στο Ατσιγκανόκαστρο υπήρχε η βάση ενός τοίχου πάνω στους βράχους που αποτελούσε... ίσως υποστύλωμα πάνω σε χώμα όπου υπήρχαν οικοδομές.
Αρχαιολογικές έρευνες δεν είχαν γίνει σ' εκείνη την περιοχή. Ενδείξεις μόνον αποδεικνύουν ότι ίσως υπήρχε οικισμός αρχαίος. Από την κορφή της Σχιστής Πέτρας, η θέα μαγεύει. Ατενίζει κανείς τις Δυτικές Κυκλάδες να κολυμπούν μες το γαλάζιο του Αιγαίου, όπως στη Τζιά, στη Σέριφο, στη Κύθνο, στη Σίφνο, αλλά και στην Πάρο... όταν φυσάει μαΐστρος.
Και το φως πολύ!
Λένε πως αυτό το κομμάτι του Αιγαίου έχει τη μεγαλύτερη ηλιοφάνεια σ' όλη τη Μεσόγειο. Αυτή τη διαπίστωση έκανε μια ομάδα ειδικών επιστημόνων πριν από λίγα χρόνια. Κάτι ήξεραν οι αρχαίοι Έλληνες που θέλησαν να γεννηθεί εδώ κοντά, στη Δήλο, ο θεός Απόλλωνας, ο Φοίβος, το φως. Ο Χαρασσώνας καταλήγει στη θάλασσα σε λίγες ήπιες ακτές, όπως το Σουσούνι, το Πουντί, τα Κόκκινα χώματα. Καταλήγει όμως και σε απότομα άγρια βράχια και μικρά ακρωτήρια, όπως το Ατσιγκανόκαστρο, η Φρεγάτα, οι Σαργόπλακες, η Παραθύρα αλλά και η σκοτεινή σπηλιά του Αγίου Στεφάνου με το εκκλησάκι χωμένο στα βράχια. Δύσβατο το μονοπάτι ως εκεί.
Ο Χαρασσώνας πάντα εκεί
Πολλά τα γκρίζα βράχια και οι πέτρες και λιγοστό το χώμα. Πάνω σ' αυτό το χώμα, το τόσο αδύνατο και λειψό σε συστατικά, που οι βροχές σπάνια το θυμούνται, ποτισμένο με αλμύρα, σ' αυτό το χώμα που συχνά θυμίζει αλεσμένη πέτρα, σ' αυτό το χώμα που καίγεται απ' τον ήλιο, τον ανελέητο και στεγνώνει απ' το δυνατό μελτέμι, σ' αυτό το χώμα γίνεται το θαύμα της φύσης.
Κάθε άνοιξη πλημμύρα τ' αγριολούλουδα τα πανέμορφα, τα πολύχρωμα να μοσχομυρίζουν. Πρωταγωνιστούν οι ασπάλαθοι που είναι και κατακίτρινοι με τ' αγκάθια τα κοφτερά. Πολλά τα σκίνα, οι αρευτιές και τα σκόρπια κοπάδια. Σε κάθε άνθρωπο σπάει τη μύτη το θυμάρι και το φασκόμηλο κι η θρούμπη. Κι αν αγγίξεις το χαμομήλι.... κουβαλάς τη μυρωδιά του ως το σπίτι.
Περπατώντας μετά τις πρώτες βροχές του φθινοπώρου συνήθως στην πλαγιά ή μες την παγωνιά του χειμώνα εκεί κοντά σε χωράφια ή ακόμα σκαργαλώνοντας τους Ανοιξιάτικους μήνες πάνω στις βραχώδεις σχισμές, βρίσκουμε και μαζεύουμε μια μεγάλη ποικιλία από χόρτα που μας χαρίζουν την πιο αγαπημένη και εύγευστη βραστή σαλάτα. Χόρτα του βουνού, βραστά με λάδι ίσως και με λεμόνι. Ό,τι καλλίτερο! Αλλά και το χορτόζουμο, απαραίτητο και τονωτικό. Το γευόμαστε με περίσσια ευχαρίστηση.
ΤΑ ΦΥΤΑ ΤΑ ΧΟΡΤΑ... είναι η πρώτη ανάσα ζωής του ανθρώπου.
Η πρώτη μορφή, το πρώτο φυτό και το χόρτο είναι τα δώρα της φύσης και η προσφορά στον άνθρωπο. Τα φυτά, τα χόρτα ήταν αναγκαία για την ύπαρξη και την προκοπή του πρώτου ανθρώπου πάνω στη γη. Παράλληλα με το κυνήγι και το ψάρεμα ανακάλυψε ότι μπορούσε να συντηρείται και από τα φυτά. Το θαύμα της γένεσης, της ανάπτυξης και της καθημερινής επανεμφάνισης των φυτών, όχι μόνο άφησε έκθαμβο τον άνθρωπο, αλλά και τον έκανε να φροντίσει ιδιαίτερα τη φύση.
Ο κάθε άνθρωπος λάτρεψε τη... Μητέρα – Γη και τους καρπούς της. Παράλληλα γίνεται γεωργός, καλλιεργεί τη Γη και ανακαλύπτει με τη δική του επέμβαση στη φύση μπορεί να έχει καρπούς, όπως το στάρι, το κριθάρι, το αμπέλι, την ελιά...
Παράλληλα δημιουργεί θεούς που προστατεύουν τους καρπούς του. Η καλοπροαίρετη θεά Δήμητρα φρόντιζε τα δημητριακά. Η Αριάδνη ήταν η θεά της βλάστησης και των δέντρων. Ο Διόνυσος γίνεται ο θεός της χαράς και του οίνου.
Πολλοί θεοί δημιουργήθηκαν και λατρεύτηκαν στους αρχαίους πολιτισμούς, πριν η ανθρώπινη σχέση ερμηνεύσει το θαύμα της βλάστησης και της αναπαραγωγής των φυτών. Αυτά τα φυτά, τα άγρια χόρτα θεοποιήθηκαν και έγιναν θρησκευτικά σύμβολα και φιλοσοφία σε κάθε γωνιά της γης από την αρχαιότητα μέχρι και την εποχή του χριστιανισμού.
Η άγρια άκανθος ενέπνευσε τον γλύπτη Καλλίμαχο και δημιούργησε το θαυμάσιο Κορινθιακό κιονόκρανο τον 5ο αιώνα π.Χ.
Η άμπελος, το κλήμα και ο καρπός το σταφύλι, κοσμούν κάθε Χριστιανικό ναό και συμβολίζουν τον Χριστό. Άλλωστε Εκείνος είπε: “Εγώ ειμί η άμπελος και υμείς τα κλήματα”.
